Τα μέτρα των μνημονίων έπληξαν την Κρήτη, και στους νομούς Ηρακλείου και Χανίων περισσότερο απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας
Η Στατιστική Υπηρεσία της Ε.Ε. (η Eurostat), εκτός από τα στοιχεία για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) των κρατών-μελών της Ε.Ε., δημοσιεύει και στοιχεία για τις περιφέρειες και τους νομούς των κρατών αυτών. Η συλλογή, όμως, και η επεξεργασία των στοιχείων αυτών απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα η δημοσίευσή τους να καθυστερεί και πέραν των δύο ετών.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα στοιχεία για τις περιφέρειες και τους νομούς των 28 πλέον κρατών της Ε.Ε. του έτους 2011 δόθηκαν στη δημοσιότητα μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο. Τα αναλυτικά στοιχεία υπάρχουν στη βάση δεδομένων της Eurostat και αφορούν τόσο το συνολικό όσο και το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ όσο και σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ), δηλαδή σε μονάδες που επιτρέπουν τη σύγκριση ανάμεσα στα κράτη, δεδομένου η αγοραστική δύναμη του ευρώ, λόγω διαφοράς τιμών, είναι διαφορετική σε καθεμιά χώρα.
Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε το συνολικό και το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ και σε ΜΑΔ των νομών της Κρήτης και της Κρήτης, σε σύγκριση τόσο με αυτό του Συνόλου Χώρας όσο και με εκείνο του συνόλου των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε. (Ε.Ε.15) (δηλαδή των κρατών: Βελγίου, Δανίας, Γερμανίας, Ιρλανδίας, Ελλάδας, Ισπανίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου, Ολλανδίας, Αυστρίας, Πορτογαλίας, Φινλανδίας, Σουηδίας και Ηνωμένου Βασιλείου) το έτος 2011 σε σύγκριση με εκείνο του έτους 2008. Το 2008 δεν είχαν γίνει ακόμα αισθητές οι επιπτώσεις της διεθνούς οικονομικής κρίσης στο ΑΕΠ σε ΜΑΔ της χώρας μας, ενώ 2011 είναι το πρώτο έτος στο οποίο σημειώθηκαν πλήρως οι επιπτώσεις της εφαρμογής των μέτρων Μνημονίων στη χώρα μας που άρχισαν να επιβάλλονται το δεύτερο εξάμηνο του 2010. Τα σχετικά στοιχεία δίνονται στον Πίνακα που ακολουθεί.
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα δίνεται το συνολικό ΑΕΠ σε εκατ. ευρώ των νομών της Κρήτης, της Κρήτης, της Ελλάδας και της Ε.Ε.15 το έτος 2008, στη 2η στήλη το έτος 2011 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή του, στις τρεις επόμενες στήλες δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ και στις τρεις τελευταίες τα στοιχεία του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ ως ποσοστό του μέσου όρου του συνόλου των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε. και η μεταβολή τους. Στο δεύτερο μέρος του Πίνακα δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία σε ΜΑΔ. Τα στοιχεία των τριών τελευταίων στηλών του δεύτερου μέρους δείχνουν πόσο απέχει το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ των νομών της Κρήτης, της Κρήτης και της Ελλάδας από το μέσο όρο της Ε.Ε.15, και η ποσοστιαία μεταβολή τους την απόκλιση που σημειώθηκε στο διάστημα από αυτό το μέσο όρο το 2013 σε σχέση με το 2008.
Από τον Πίνακα αυτό φαίνεται ότι το 2011 σε σχέση με το 2008:
- Το συνολικό ΑΕΠ (δηλαδή η συνολική παραγωγή των τριών τομέων της οικονομίας) τόσο σε εκατ. τόσο ευρώ όσο και σε ΜΑΔ ενώ αυξήθηκε λίγο στην Ε.Ε.15, στη χώρα μας μειώθηκε σημαντικά. Η μείωση στην Κρήτη και στους νομούς Ηρακλείου και Χανίων ήταν μεγαλύτερη απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας, ενώ στους νομούς Λασιθίου και Χανίων μικρότερη.
- Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ της Ε.Ε.15 αυξήθηκε ελάχιστα, ενώ σε ΜΑΔ μειώθηκε ελαφρά. Στην Ελλάδα, όμως, η μείωσή του ήταν μεγάλη τόσο σε ευρώ και, ακόμα μεγαλύτερη, σε ΜΑΔ. Η μείωση στους νομούς Ηρακλείου και Χανίων ήταν μεγαλύτερη και στους νομούς Λασιθίου και Ρεθύμνης μικρότερη απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας.
- Το κατά κεφαλή ΑΕΠ τόσο σε ευρώ όσο και σε ΜΑΔ των νομών της Κρήτης και της Κρήτης τόσο το 2008 όσο και το 2011 ήταν χαμηλότερο από εκείνο του Συνόλου Χώρας και πολύ χαμηλότερο σε σχέση με εκείνο της Ε.Ε.15.
Σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή σε ΜΑΔ ,η Κρήτη σε σχέση με τις 13 περιφέρειες της χώρας τόσο το 2008 όσο και το 2011 κατείχε την 6η θέση, ενώ σε σχέση με τις 214 περιφέρειες των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε., το 2008 κατείχε την 177η θέση και το 2011, λόγω της μείωσής του, την 196η. Σε χειρότερη από την Κρήτη θέση βρίσκονταν η Πελοπόννησος, το Βόρειο Αιγαίο, η Κεντρική Μακεδονία, η Δυτική Ελλάδα, η Θεσσαλία, η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη και η Ήπειρος. Και οι 7 περιφέρειες το 2011 ήταν ανάμεσα στις 14 τελευταίες από τις 214 περιφέρειες. Η μόνη περιφέρεια που βρισκόταν ανάμεσα στις 100 πρώτες θέσεις ήταν η Αττική, η οποία το 2008 κατείχε τη 45η θέση, αλλά το 2011 «κατέβηκε» στην 87η.
Εξαιτίας των διαφορών στο ποσοστό μείωσης του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ το 2011 σε σχέση το 2008 η σειρά των νομών της Κρήτης σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ τόσο σε ευρώ όσο και σε ΜΑΔ άλλαξε. Έτσι σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ ανάμεσα:
- Στους 4 νομούς ενώ το 2008 την 1η θέση κατείχε ο νομός Ηρακλείου, ενώ το 2011 ο νομός Λασιθίου.
- Στους 50 νομούς της χώρας ο νομός Λασιθίου βελτίωσε η θέση του και από την 18η το 2008 το 2011 ανέβηκε στη 13η και ο νομός Ρεθύμνης από την 22η στη 17η. Ο νομός Ηρακλείου και τα δύο έτη παρέμεινε στη 14η θέση και ο νομός Χανίων στη 15η.
- Στους 1.080 νομούς των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε.15, ο νομός Ηρακλείου από την 725η θέση το 2008 κατέβηκε στην 928η το 2011, ο νομός Λασιθίου από την 798η στη 921η, ο νομός Χανίων από την 732η στην 929η και ο νομός Ρεθύμνης από την 818η στην 937η.
Από την ανάλυση αυτή φαίνεται ότι η οικονομική κριση και τα μέτρα των Μνημονίων έπληξαν περισσότερο την Κρήτη και τους νομούς Ηρακλείου και Χανίων απʼ ό,τι το Σύνολο Χώρας. Επειδή, η επίδραση των δύο αυτών παραγόντων ήταν μεγαλύτερη σε άλλες περιφέρειες και σε άλλους νομούς της χώρας, η μεν θέση της Κρήτης σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ και σε ΜΑΔ ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της χώρας παρέμεινε αμετάβλητη (6η θέση), ενώ η θέση των νομών Λασιθίου και Ρεθύμνης ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας βελτιώθηκε ενώ των νομών Ηρακλείου και Χανίων παρέμεινε αμετάβλητη. Και οι 4 νομοί τόσο το 2008 όσο και το 2011, σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ και σε ΜΑΔ, ήταν ανάμεσα στους 20 πρώτους.
Η μείωση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ στην Κρήτη και στους νομούς της ήταν από τις μεγαλύτερες στις περιφέρειες και στους νομούς των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε.15, ενώ σε ένα μεγαλο αριθμό περιφερειών και νομών των κρατών αυτών το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ αυξήθηκε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υποβαθμίστηκε η θέση, σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ της Κρήτης ανάμεσα στις 214 περιφέρειες των κρατών αυτών και των νομών της ανάμεσα στους 1080 νομούς της. Το ίδιο, όμως, συνέβη και σε περιφέρειες και νομούς και άλλων κρατών των οποίων το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ μειώθηκε.
Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, ο βασικός λόγος της υποβάθμισης 15 των περιφερειών και των νομών της χώρας στα πλαίσια της Ε.Ε., είναι η μεγάλη ύφεση που προκάλεσε η εφαρμογή των μέτρων των Μνημονίων. Η ύφεση, όμως, αυτή στην Ελλάδα δεν έληξε, όπως συνέβη σε άλλες χώρες, αλλά συνεχίστηκε και επιτάθηκε το 2012 και 2013, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η θέση τόσο της χώρας μας όσο και των νομών και των περιφερειών της ανάμεσα στα 15 κράτη-πρώτα μέλη της Ε.Ε θα χειροτερεύσει ακόμα περισσότερο. Τα σχετικά συγκριτικά στοιχεία για το συνολικό και κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ και σε ΜΑΔ των περιφερειών και των νομών των κρατών μελών της Ε.Ε. για μεν το 2012 θα δημοσιευτούν από τη Eurostat μετά ένα τουλάχιστον έτος από σήμερα για δε το 2013 μετά δύο έτη.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
