Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Ένα βήμα πριν την εισαγωγή του προς συζήτηση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) βρίσκεται ο φάκελος της πολύπαθης μελέτης ανάπλασης της Αγίας Τριάδας, καθώς είναι στα χέρια του υπουργού Πολιτισμού. Εάν δεν προκύψουν παρατηρήσεις τέτοιες που να αλλάζουν θεαματικά το περιεχόμενο της μελέτης και να απαιτείται και νέα ανάρτηση, η μελέτη οδηγείται προς θεσμοθέτηση.

Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ως το πιο ρεαλιστικό σενάριο, καθώς είναι η πρώτη φορά στο υπουργείο Πολιτισμού και Περιβάλλοντος έχουν πλησιάσει τόσο κοντά στις απόψεις τους σε σχέση με το πώς θα πρέπει να προχωρήσει το σχέδιο ανάπλασης της Αγίας Τριάδας.

Όλα αυτά δρομολογούνται μετά από έναν ιδιότυπο διάλογο παρατηρήσεων, παρεμβάσεων και τροποποιήσεων της περίφημης μελέτης ανάπλασης, ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Περιβάλλοντος.

Ο διάλογος αυτός μετρά τέσσερα χρόνια, τα οποία κύλησαν “στην πλάτη” μιας περιοχής, που βουλιάζει στην εγκατάλειψη, την απομόνωση και την παρακμή, περιμένοντας εδώ και 20 χρόνια την εφαρμογή του σχεδίου ανάπλασης, το οποίο θα δώσει το “φιλί της ζωής” στην ιστορική συνοικία.

Τα τέσσερα αυτά χρόνια είναι μόνο το τελευταίο επεισόδιο του διαλόγου ο οποίος εστίασε σε μια σειρά από ζητήματα σχετικά κυρίως με τους όρους δόμησης.

Θυμίζουμε ότι όλα θα μπορούσαν να είχαν λυθεί με συνοπτικές διαδικασίες εάν ο Δήμος Ηρακλείου είχε ασκήσει τις πιέσεις που όφειλε στα αρμόδια υπουργεία, για να καταλήξουν επιτέλους σε μια κοινή απόφαση σε σχέση με την περίφημη μελέτη για την εφαρμογή της οποίας έχει δεσμευτεί πολιτικά η δημοτική Αρχή, με χαρακτηριστική ανακολουθία λόγων και πράξεων… Οι όποιες παρεμβάσεις του Δήμου, παρά τις γενναιόδωρες θεωρητικές δεσμεύσεις του, είναι αποσπασματικές σε αντίθεση με τις προσπάθειες του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίας Τριάδας, που έχει πάρει στις πλάτες του το μεγάλο αυτό θέμα και καταβάλλει έναν απίστευτο αγώνα δρόμου, ο οποίος περνά από τις συμπληγάδες των εμπλεκόμενων υπουργείων.

Τι αλλάζει στη μελέτη με βάση τις παρατηρήσεις που έχουν γίνει

Όπως προκύπτει, το υπουργείο Πολιτισμού (που έχει και τον πρώτο λόγο σε σχέση με την υλοποίηση της μελέτης, καθώς η Αγία Τριάδα, όπως και ολόκληρη η παλιά πόλη, είναι χαρακτηρισμένη ως αρχαιολογικός χώρος) εμφανίζεται κατηγορηματικό σε σχέση με το ύψος των κτιρίων, ξεκαθαρίζοντας μεταξύ άλλων ότι σε δρόμους με μέγιστο πλάτος 6 μ. το ύψος των κτιρίων δεν θα υπερβαίνει δύο ορόφους. Γενικότερα στο θέμα των συντελεστών δόμησης υπάρχει μια αυστηρότητα από την πλευρά του υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο επιμένει στη στρατηγική αυτή, για να διασώσει και να αναδείξει όλο τον ιστορικό πυρήνα της Αγίας Τριάδας όπου υπάρχουν κτίσματα της βαλκανικής αρχιτεκτονικής, νεοκλασικά, λαϊκά, νεοκλασικά, λαϊκής αρχιτετονικής…

Αντίθετα το υπουργείο Περιβάλλοντος δείχνει μεγαλύτερη χαλαρότητα σε σχέση με το ύψος των κτιρίων, και επικαλούμενο τον νέο οικοδομικό κανονισμό, υποστηρίζει ότι ανάλογα με το πλάτος του δρόμου και τις προσόψεις των κτιρίων θα πρέπει να προσδιορίζεται και ο αριθμός των ορόφων…

Την ίδια στιγμή, με βάση τον τρόπο που αποκρυσταλλώνεται η μελέτη, μπαίνει φρένο στις ρυμοτομήσεις, ενώ παράλληλα σώζεται το 90% των ιδιοκτησιών. Ακόμα είναι σημαντικό το γεγονός ότι όλα τα προ του 36 ακίνητα θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα. Σε σχέση με τις χρήσεις γης, χαρακτηρίζεται περιοχή γενικής κατοικίας, και διατηρείται ο παραδοσιακός χαρακτήρας της.

Αυτό το οποίο οι κάτοικοι της περιοχής ζητούν, είναι να δρομολογηθούν αφού είναι ο μόνος τρόπος να διασωθεί οι διαδικασίες θεσμοθέτησης της μελέτης που είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να διασώσει ένα από τα πιο σημαντικά τμήματα της παλιάς πόλης, το οποίο εξακολουθεί παραδόξως να παραμένει όρθιο, επιβιώνοντας παρά τις εκτεταμένες επιχειρήσεις κατεδαφίσεων λόγω ετοιμορροπίας, τις οποίες δρομολόγησε η Λότζια.

Η απίστευτη χρονοτριβή που σημειώνεται στην προώθηση της μελέτης ανάπλασης της Αγίας Τριάδας, έχει ως αποτέλεσμα, η περιοχή να μην εξελίσσεται ορθόδοξα, στο πλαίσιο ενός συγκροτημένου σχεδιασμού, και παράλληλα να γιγαντώνονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Ψηλά κτίρια που γερνούν, χαμηλά σπίτια που άλλα βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης και άλλα μετατρέπονται σε χωματερές, προβλήματα στην αποκομιδή των σκουπιδιών, την αποχέτευση, αποτελούν την καθημερινότητα των κατοίκων οι οποίοι εδώ και χρόνια ζητούν λύσεις από το Δήμο, αλλά εισπράττουν γενναιόδωρες υποσχέσεις που όμως δεν υλοποιούνται. Δίπλα στα εγκαταλελειμένα κτίρια που βουλιάζουν στην παρακμή, σηκώνονται πολυώροφες πολυκατοικίες με θέα στη θάλασσα “πνίγοντας” τα μνημεία και τα αξιόλογα κτήρια της περιοχής. Ετσι διαμορφώνεται ο καμβάς μιας ανορθόδοξης πολεοδόμησης και ανστιρέφεται ο ρόλος όλων των πλεονεκτημάτων της ιστορικής περιοχής.