Ο Κρητικός επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin Νίκος Δρυδάκης, μιλά στην “Π” για την ενδιαφέρουσα μελέτη του
8,4% έχει υποστεί εκφοβισμό
18,5% λιγότερες πιθανότητες για πτυχίο ΑΕΙ
3,3% μειωμένες οι πιθανότητες επαγγελματικής απασχόλησης
4,1% λιγότερες οι πιθανότητες να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας
2,1% χαμηλότεροι μισθοί από τον μέσο όρο
“Τα άτομα θύματα παιδικού εκφοβισμού χαρακτηρίζονται από χαμηλότερο ανθρώπινο κεφάλαιο, κατάθλιψη και νεύρωση, καθώς φαίνεται πως υπάρχουν σχέσεις μεταξύ εκφοβισμού, εκπαίδευσης, συμπεριφοράς και αγοράς εργασίας”.
Aυτό τονίζει μιλώντας στην “Π”, ο Κρητικός, επίκουρος καθηγητής Οικονομικών, στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin της Μεγάλης Βρετανίας, κ. Νίκος Δρυδάκης, ο οποίος ήταν επικεφαλής μιας ενδιαφέρουσας μελέτης που διεξήχθη στην Ελλάδα για τις επιπτώσεις στη ζωή των ατόμων που βίωσαν τον παιδικό εκφοβισμό.
Η βρετανική έρευνα πρόκειται να δημοσιευθεί στο επιστημονικό έντυπο International Journal of Manpower.
Σύμφωνα με την μελέτη τα άτομα που είχαν υποστεί εκφοβισμό-λεκτικό ή σωματικό- στην παιδική τους ηλικία αντιμετωπίζουν 4% χαμηλότερες πιθανότητες να ανήκουν στο εργατικό δυναμικό, 3% χαμηλότερες πιθανότητες να είναι εργαζόμενα, και 2% χαμηλότερους μισθούς σε σχέση με τα άτομα που δεν έχουν υποστεί εκφοβισμό στην παιδική τους ηλικία.
Ο παιδικός εκφοβισμός αποτελεί μια εξαιρετικά επιβλαβή μορφή θυματοποίησης ,στην οποία ακόμη η συχνότητα και η βαρύτητα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
“Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης-επισημαίνει ο κ. Δρυδάκης- τα παιδιά θύματα σοβαρού και συνεχούς εκφοβισμού αντιμετωπίζουν ακόμα λιγότερες πιθανότητες απασχόλησης και χαμηλότερους μισθούς (6% χαμηλότερες πιθανότητες να ανήκουν στο εργατικό δυναμικό, 4% χαμηλότερες πιθανότητες να είναι εργαζόμενα, και 4% χαμηλότερους μισθούς)”.
Ακόμα διαπιστώθηκε ότι οι ομοφυλόφιλοι, οι μετανάστες και οι άντρες επηρεάζονται περισσότερο από τον εκφοβισμό, όσον αφορά στο ποσοστό απασχόλησης και το ύψος του μισθού.
Η συνέντευξη που παραχώρησε στην ʽʼΠʼʼο κ.Δρυδάκης είναι η εξής:
Σύμφωνα με έρευνα σας που έγινε στην Ελλάδα από το βρετανικό πανεπιστήμιο Άνγκλια Ράσκιν, όσοι έχουν πέσει ως παιδιά θύματα εκφοβισμού, έρχονται συχνά αντιμέτωποι με χαμηλότερους μισθούς και με δυσκολία στην εύρεση εργασίας. Ποιές είναι οι επιπτώσεις στη ζωή των ανθρώπων στη γλώσσα των αριθμών;
Τα άτομα που είχαν υποστεί εκφοβισμό - λεκτικό ή σωματικό - στην παιδική τους ηλικία αντιμετωπίζουν 4% χαμηλότερες πιθανότητες να ανήκουν στο εργατικό δυναμικό, 3% χαμηλότερες πιθανότητες να είναι εργαζόμενα, και 2% χαμηλότερους μισθούς σε σχέση με τα άτομα που δεν έχουν υποστεί εκφοβισμό στην παιδική τους ηλικία. Ακόμη, η συχνότητα και η βαρύτητα του εκφοβισμού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο διότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης τα παιδία θύματα σοβαρού και συνεχούς εκφοβισμού αντιμετωπίζουν ακόμα λιγότερες πιθανότητες απασχόλησης και χαμηλότερους μισθούς (6% χαμηλότερες πιθανότητες να ανήκουν στο εργατικό δυναμικό, 4% χαμηλότερες πιθανότητες να είναι εργαζόμενα, και 4% χαμηλότερους μισθούς).
Επίσης, σύμφωνα με τη ίδια έρευνα τα θύματα εκφοβισμού έχουν κατά 18,5% λιγότερες πιθανότητες να πάρουν πτυχίο ανώτατης εκπαίδευσης ή να έχουν προχωρημένες δεξιότητες πληροφορικής και γλώσσας. Πως εξηγείτε αυτό το εύρημα της έρευνας σας;
Σύμφωνα με τα πορίσματα της διεθνούς βιβλιογραφίας ο παιδικός εκφοβισμός έχει αρνητικές συνέπειες στο λεγόμενο ανθρώπινο κεφάλαιο (επίπεδο σπουδών, ικανότητες και δεξιοτεχνίες). Μελέτες από τις ΗΠΑ και την Αγγλία υποστηρίζουν ότι οι μαθητές θύματα εκφοβισμού ανησυχούν για την λεκτική και σωματική τους παρενόχληση σε βαθμό που προτιμούν να εξαντλούν τον μέγιστο αριθμό απουσιών - άρα δεν συμμετέχουν πλήρως στο σχολικό πρόγραμμα, ακόμη σταματούν να συμμετέχουν στην τάξη, έχουν προβλήματα συγκέντρωσης, συμπεριφοράς, άγχους και πάσχουν από κατάθλιψη.
Τόσο το άγχος, η κατάθλιψη, ο φόβος και η μη ομαλή συμμετοχή στην μαθησιακή διαδικασία είναι λόγοι που εμπειρικά αποδεικνύονται να επηρεάζουν τόσο τις μελλοντικές σπουδές όσο και την αγορά εργασίας. Δυστυχώς, η εσωτερίκευση του εκφοβισμού μπορεί να οδηγήσει τα θύματα σε μια πεποίθηση/στάση ζωής ότι δεν μπορούν να επηρεάσουν άλλες καταστάσεις όπως σπουδές, προσωπική ζωή, και εργασία. Ωστόσο , τα άτομα που κάνουν πιο θετικές εκτιμήσεις των γεγονότων είναι πιο πιθανό να βιώσουν θετικά αποτελέσματα στη μετέπειτα ζωή τους. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης συνηγορούν πως τα άτομα θύματα εκφοβισμού χαρακτηρίζονται από χαμηλότερο ανθρώπινο κεφάλαιο, κατάθλιψη και νεύρωση. Φαίνεται πως υπάρχουν σχέσεις μεταξύ εκφοβισμού, εκπαίδευσης, συμπεριφοράς και αγοράς εργασίας.
Ακόμα διαπιστώθηκε ότι οι ομοφυλόφιλοι, οι μετανάστες και οι άντρες επηρεάζονται περισσότερο από τον εκφοβισμό, όσον αφορά στο ποσοστό απασχόλησης και το ύψος του μισθού. Γιατί επηρεάζονται ιδιαιτέρως αυτές οι ομάδες;
Η βιβλιογραφία φανερώνει πως ομοφυλόφιλα παιδιά και παιδιά μεταναστών είναι οι εύκολοι στόχοι για εκφοβισμό/ρατσισμό αφού αποκλίνουν από την πλειοψηφία. Αν λάβουμε υπόψη τα προαναφερθέντα αρνητικά αποτελέσματα που φέρει ο εκφοβισμός στην εκπαίδευση και στην συμπεριφορά των θυμάτων οι τάσεις της παρούσας μελέτης είναι αναμενόμενες για τις μειονοτικές ομάδες. Σχετικά με το τρίτο αποτέλεσμα, δηλαδή ότι οι άντρες επηρεάζονται περισσότερο από τον εκφοβισμό όσον αφορά στο ποσοστό απασχόλησής τους και στο ύψος του μισθού τους, στην βιβλιογραφία φαίνεται πως τα αγόρια είναι πιο πιθανόν να έχουν υποστεί σχολικό εκφοβισμό σε σχέση με τα κορίτσια. Τα αγόρια εκφοβίζουν αγόρια. Επομένως, τα αγόρια θύματα εκφοβισμού ίσως φέρουν όλα εκείνα τα γνωρίσματα που αρνητικά επηρεάζουν την αγορά εργασία τους.
Στη έρευνα σας πήραν μέρος 7 .500 άτομα από την Ελλάδα, ηλικίας από 18 έως 65 ετών, από τα οποία το 8,4% παραδέχτηκε ότι είχε υποστεί εκφοβισμό σε συχνή ή αδιάκοπη βάση κατά την παιδική ηλικία. Άρα μπορούμε να πούμε ότι το φαινόμενο δεν είναι πρόσφατο ούτε στη χώρα μας όπως ίσως νομίζαμε.
Σύμφωνα με την στοιχεία της μελέτης φανερώνεται πως άτομα κάθε ηλικίας μπορεί να έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού στην παιδική τους ηλικία. Ιδίως άτομα με αναπηρία, και ομοφυλόφιλα άτομα άνω των 40 ετών δήλωσαν να έχουν υποστεί εκφοβισμό στην παιδική τους ηλικία. Οι τάσεις αυτές φανερώνουν παρελθούσες διακριτικές συμπεριφορές κατά των μειονοτικών και ευάλωτων κοινωνικά ομάδων. Ήδη από τις αρχές του 1990 οι πρώτες σχετικές βάσεις δεδομένων (ΗΠΑ, Αγγλία) κάνουν καταγραφή του φαινομένου. Φαίνεται πως η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.
Τα αποτελέσματα της έρευνας σας εξέπληξαν ή ήταν αναμενόμενα;
Τα αποτελέσματα της μελέτης ήταν αναμενόμενα. Όμως, η πλούσια βάση δεδομένων έδωσε την δυνατότητα να κατανοήσουμε μια σειρά γεγονότων που επηρεάζουν την αγορά εργασίας ατόμων που έχουν υποστεί εκφοβισμό. Τα αρνητικά αποτελέσματα του εκφοβισμού στο ανθρώπινο κεφάλαιο, ψυχολογία και συμπεριφορά των θυμάτων δίνει την δυνατότητα να κατανοήσουμε κάποιους ενδεχόμενους μηχανισμούς που επηρεάζουν την αγορά εργασίας ατόμων που είχαν υποστεί βία όντας ανήλικοι.
Στο πλαίσιο άλλης έρευνας σας που αφορά την Ελλάδα κάνατε ένα πείραμα θέλοντας να διαπιστώσετε αν οι οδηγίες της ΕΕ για την αγορά εργασίας, που απαγορεύουν, μεταξύ άλλων, τις διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό, εφαρμόζονται στη χώρα μας. Από αυτό προέκυψαν μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Μιλήστε μας γιʼ αυτά.
Η μελέτη στην οποία αναφέρεστε ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή μελέτη που έδειξε πως η υποψία και μόνο ότι ο αιτών εργασίας είναι ομοφυλόφιλός είναι ικανή είτε να στερήσει/μειώσει τις πιθανότητες να κληθεί για συνέντευξη, ή ακόμη και αν κληθεί ο μισθός που θα του προταθεί θα είναι χαμηλότερος σε σχέση με τον μισθό ενός ετεροφυλόφιλου, παραγωγικά όμοιου. Ακόμη, η μελέτη έδειξε πως οι ομοφυλόφιλοι αιτούντες εργασίας αντιμετωπίζουν τηλεφωνικές παρενοχλήσεις από τα εργασιακά περιβάλλοντα που έχουν καταθέσει αιτήσεις. Οι αιτίες του φαινομένου, καθώς και οι μηχανισμοί καταπολέμησης του εργασιακού ρατσισμού κατά των ομοφυλόφιλων είναι επιπρόσθετα γνωρίσματα της σχετικής μελέτης.
