Η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), η Eurostat, συλλέγει στοιχεία για βασικά χαρακτηριστικά 570 πόλεων των κρατών μελών της Ε.Ε.. Ανάμεσα σʼ αυτές είναι και οι μεγαλύτερες πόλεις της χώρας μας, στις οποίες περιλαμβάνονται η Πάτρα και το Ηράκλειο, οι δυο μεγαλύτερες σε πληθυσμό πόλεις μετά την Αθήνα-Πειραιά ως ενιαία πόλη και τη Θεσσαλονίκη.
Είναι ενδιαφέρον να εξετάσουμε ορισμένα από τα βασικά δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του Ηρακλείου και της Πάτρας για να δούμε τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ τους. Λόγω χώρου θα περιοριστούμε σε 10 από τα χαρακτηριστικά αυτά.
Τα στοιχεία για το καθένα από τα χαρακτηριστικά αυτά είναι ένας μέσος ετήσιος όρος μιας χρονικής περιόδου 2,3 ή 4 ετών, προκειμένου να αποφευχθεί η ενδεχόμενη ιδιαιτερότητα ενός μόνο χρόνου. Δυστυχώς οι περίοδοι για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία δεν είναι οι ίδιες και η πιο πρόσφατη από αυτές είναι η περίοδος 2007-2009. Κατά συνέπεια για το καθένα από τα χαρακτηριστικά αυτά περιοριζόμαστε στην παλαιότερη και στην πιο πρόσφατη από τις περιόδους για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία, προκειμένου να δούμε ποια ήταν η μεταβολή που σημειώθηκε στο καθένα χαρακτηριστικό και να συγκρίνουμε τη διαφορά ανάμεσα στη μεταβολή του στο Ηράκλειο και σε εκείνη στην Πάτρα.
Έχοντας υπόψη τις παραπάνω διευκρινίσεις δίνουμε στον Πίνακα που ακολουθεί τα στοιχεία για 10 δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του Ηρακλείου και της Πάτρας σε δύο διαφορετικές περιόδους για το καθένα και την ποσοστιαία μεταβολή του.
Από τον Πίνακα αυτό φαίνεται ότι:
-Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ του Ηρακλείου αυξήθηκε περισσότερο από εκείνο της Πάτρας, με αποτέλεσμα ενώ την περίοδο 1989-1993 ήταν κατά 30% μικρότερος από εκείνο της Πάτρας, την περίοδο 2007-2009 ήταν μόνο κατά 20% μικρότερος.
-ΟΙ ΑΛΛΟΔΑΠΟΙ την περίοδο 1989-93 στο Ηράκλειο ήταν οι μισοί σε σύγκριση με εκείνους στην Πάτρα. Η αύξησή τους όμως μέχρι το 2007-2009 ήταν ταχύτερη στο Ηράκλειο απʼ ό,τι στην Πάτρα, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός τους στο Ηράκλειο να είναι κατά 38 μικρότερος από εκείνο της Πάτρας.
-ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΗΛΙΚΙΑΣ 0-17 ΕΤΩΝ: O πληθυσμός του Ηρακλείου ήταν νεότερος από εκείνο της Πάτρας και τις δύο περιόδους, αλλά λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και στις δύο πόλεις το ποσοστό του μειώθηκε σχεδόν κατά το ίδιο ποσοστό.
-ΤΟ ΜΕΣΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ σε αριθμό ατόμων στην Πάτρα ήταν ελαφρά μεγαλύτερο από εκείνο του Ηρακλείου και τις δύο περιόδους και μειώθηκε λίγο σχεδόν κατά το ίδιο ποσοστό. Η μείωση αυτή οφείλεται στη γενικότερη τάση που υπάρχει στη χώρα, αλλά και σε άλλες χώρες.
-ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΙΔΙΟΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ δηλαδή το ποσοστό των νοικοκυριών που μένει σε ιδιόκτητα σπίτια ή διαμερίσματα ήταν και τις δύο περιόδους μεγαλύτερο στην Πάτρα απʼ ό,τι στο Ηράκλειο. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε ελαφρά στην Πάτρα, αλλά περισσότερο στο Ηράκλειο, ίσως εξαιτίας της αύξησης των ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων στο νέο πληθυσμό.
-ΚΛΙΝΕΣ ΣΕ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΑΝΑ 1.000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ και στις δύο περιόδους ήταν περισσότερες στο Ηράκλειο απʼ ό,τι στην Πάτρα και μειώθηκαν τη δεύτερη σε σχέση με την πρώτη περίοδο. Η μείωσή τους, όμως, στην Πάτρα είναι δυσεξήγητα μεγάλη.
-ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΑΕΙ/ΤΕΙ είναι γνωστό ότι αυξάνεται συνεχώς εξαιτίας του υψηλότερου ποσοστού επιτυχίας των κοριτσιών στις γενικές εξετάσεις στα ΑΕΙ/ΤΕΙ. Το ποσοστό αυτό ήταν και τις δύο περιόδους υψηλότερο στην Πάτρα απʼ ό,τι στο Ηράκλειο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στην Πάτρα υπάρχουν περισσότερες Τμήματα Σχολών τα οποία προτιμούν τα κορίτσια απʼ ό, τι στο Ηράκλειο. Η ελαφρά μείωσή του τη δεύτερη σε σχέση με την πρώτη περίοδο μεγαλύτερη στο Ηράκλειο απʼ ό,τι στην Πάτρα.
-ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΗΛΙΚΙΑΣ 15-64 ΕΤΩΝ δηλαδή στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό των δύο πόλεων ήταν και τις δύο περιόδους μεγαλύτερο στο Ηράκλειο απʼ ό,τι στην Πάτρα, αλλά η αύξησή του στο Ηράκλειο ήταν μικρότερη απʼ ό,τι στην Πάτρα.
-ΝΕΚΡΟΙ ΣΕ ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΝΑ 100.000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ: H μάστιγα αυτή της χώρας μας ήταν μεγαλύτερη στο Ηράκλειο απʼ ό,τι στην Πάτρα την πρώτη περίοδο και μικρότερη τη δεύτερη, εξαιτίας του ότι οι νεκροί σε τροχαία στο Ηράκλειο μειώθηκαν ενώ στην Πάτρα αυξήθηκαν.
-ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ και τις δύο περιόδους ήταν μεγαλύτερο στην Πάτρα απʼ ό,τι στο Ηράκλειο, εξαιτίας, ίσως, το μεγαλύτερου αριθμού αλλοδαπών, στους οποίους το ποσοστό ανεργίας είναι υψηλότερο απʼ ό,τι εκείνο των Ελλήνων. Το ποσοστό, όμως, αυτό στο Ηράκλειο αυξήθηκε τη δεύτερη σε σχέση με την πρώτη περίοδο, ενώ στην Πάτρα μειώθηκε.
Στο άρθρο αυτό περιοριστήκαμε στα 10 δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του Ηρακλείου και της Πάτρας που προαναφέρθηκαν. Στη βάση, όμως, δεδομένων της Στατιστικής Υπηρεσίας της Ε.Ε. υπάρχουν στοιχεία και για πολλά άλλα χαρακτηριστικά του Ηρακλείου και της Πάτρας και ο ενδιαφερόμενος μπορεί να μπει στην ιστοσελίδα της και να βρει εκείνα που τον ενδιαφέρουν.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως: Αντιπρόεδρος της Βουλής, Υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
