Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Έκλεισε και επισήμως χθες το θέμα της παράδοσης της οικίας Χρονάκη, από το Δήμο Ηρακλείου στην υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων, με την παράδοση ειδικού πρωτόκολλου παράδοσης - παραλαβής, το οποίο περιλαμβάνει την πλήρη απογραφή των επίπλων υψηλής οθωμανικής τέχνης που κοσμούν το ιστορικό κτίριο. Το πρωτόκολλο συνυπέγραψαν από την πλευρά του δήμου ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Μ.Βασιλάκης και από την πλευρά του υπουργείου Πολιτισμού ο διευθυντής της υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων, Σήφης Φανουράκης.

Όπως είνα γνωστό, τα τελευταία χρόνια η δημοτική Αρχή είχε γυρίσει την πλάτη της στην οικία Χρονάκη αφού είχε δείξει χαρακτηριστική απροθυμία, για να συντηρήσει ένα από τα πιο όμορφα και ιστορικά κτίρια, που αποτυπώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της πόλης, αλλά δεν είχε δείξει κανένα ενδιαφέρον για να κρατήσει αυτό το χώρο ανοικτό για το Ηράκλειο και τους επισκέπτες του.

Όπως είναι γνωστό ο Δήμος Ηρακλείου, που κατά τα άλλα υπερθεματίζει το ενδιαφέρον του για τα μνημεία του Ηρακλείου, παραδίδει μάλλον με ανακούφιση στα χέρια του υπουργείου Πολιτισμού, το πανέμορφο αρχοντικό (που ήταν το κονάκι του μπέη Ρασίχ Ασπράκη, πλούσιου μεγαλεμπόρου του Ηρακλείου) “λαβωμένο” από τη φθορά του χρόνου, και την αδιαφορία της Πολιτείας. Ο χειρισμός της υπόθεσης, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της “Π”, φέρει την προσωπική σφραγίδα του δημάρχου Ηρακλείου, Γ.Κουράκη, ο οποίος όταν του τέθηκε το θέμα από συνεργάτες του απάντησε “ας κάνει κάτι και το κράτος έχουμε πολλά άλλα μνημεία να φτιάξουμε...” Έτσι το θέμα φαίνεται ότι θα κλείσει τις επόμενες μέρες καθώς προγραμματίζεται μια συνάντηση του αντιδημάρχου Πολεδομικών Μ.Βασιλάκη με τον προϊστάμενο της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Σ.Φανουράκη.

Όπως έχει γράψει η “Π”, το ενδιαφέρον του δήμου είχε αποσυρθεί από το 2009 που έληξε η σύμβαση παραχώρησης του μνημείου από το υπουργείο Πολιτισμού η οποία είχε υπογραφεί το 1989. Η οικία Χρονάκη για χρόνια λειτουργούσε ως επισκέψιμος χώρος για τους πολίτες με μια υπάλληλο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, που με μεγάλη ευαισθησία φρόντισε τους χώρους του κτιρίου. Η υπάλληλος συνταξιοδοτήθηκε, και παρά τις κατά καιρούς δεσμεύσεις των στελεχών της δημοτικής Αρχής, πρακτικά κανείς δεν ασχολήθηκε με την αντικατάσταση της. Το κτίριο με την πάροδο των χρόνων εμφάνιζε προβλήματα υγρασίας στους τοίχους, στα ξύλινα πατώματα σε τοιχογραφίες ενώ σε κάποια σημεία είχαν εντοπιστεί και ρωγμές. Αλλά ούτε αυτά τα προβλήματα δεν απασχόλησαν σοβαρά το δήμο, που δεν φρόντισε για την αποκατάσταση τους με αποτέλεσμα με την πάροδο των χρόνων να γιγαντωθούν.

Έτσι η οικία Χρονάκη επιστρέφει στα χέρια του υπουργείου Πολιτισμού. Από την πλευρά της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων έγινε μια πρόταση, η οικία Χρονάκη να παραμείνει στα χέρια του δημου και ειδικότερα στη διαχείριση της Βικελαίας, με την προϋπόθεση η Λότζια να εξασφάλιζε για την υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού, ένα χώρο προκειμένου να στεγαστεί. Ωστόσο από την πλευρά του δήμου δεν υπήρξε καμία προθυμία για να αξιοποιηθεί η πρόταση αυτή, με αποτέλεσμα να στερεί από την πόλη και τους επισκέπτες της την πρόσβαση και την ξενάγηση σε ένα από τα πιο όμορφα κτίριά της, που περικλείει στο εσωτερικό του ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του Ηρακλείου.



Η ιστορία του



Σύμφωνα με την περιγραφή της αρχαιολόγου Λ.Σταρίδα, “το κονάκι χτίστηκε στην τότε πλούσια συνοικία της "Κουτάλας" μετά το σεισμό του 1856 και αποτελεί τμήμα πολύ μεγαλύτερου αρχοντικού.

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών με βάση την ισχύουσα από το 1923 σύμβαση "περί ανταλλαγής Ελληνοτουρκικού πληθυσμού" το κονάκι περιήλθε στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου.

Στις συμβάσεις αγοραπωλησίας το ακίνητο περιγράφεται ως "ανταλλάξιμο" και αποτελούμενο από 5 ισόγεια δωμάτια, 5 ανώγεια, ελαιαποθήκη, 3 αποθήκες, 4 αυλές, 3 εξόδους, κήπο, λιθόκτιστη υδαταποθήκη, φρέαρ και μισή μασούρα νερού, συνολικής έκτασης 1456 τ.μ..

Το 1932 μετά από δημοπρασία της Εθνικής τράπεζας περιήλθε στην εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησία των Ιωάννη Χατζή-Κόμνου και Ευστράτιου Πέππα. Το 1938, ο Χατζή-Κόμνος μεταπώλησε το μερίδιό του στον Γιάννη Χρονάκη ο οποίος, μόνο το 1952, μετά από διάφορα συμβό- λαια,κατάφερε να έχει στην κατοχή του το συγκεκριμένο τμήμα του αρχοντικού.

Ο ίδιος και η οικογένειά του, με μεγάλες προσπάθειες, μέσα στον πόλεμο και στη λαίλαπα της ανοικοδόμησης του Ηρακλείου, κατάφερε να συντηρήσει το σπίτι μέχρι το 1969. Από το 1969 μέχρι το 1983 που περιήλθε μετά από παραχώρηση του υπουργείου Πολιτισμού στο Δήμο Ηρακλείου, το μνημείο συντηρούσαν με χίλιες στερήσεις ο αείμνηστος δάσκαλος και αγωνιστής Νίκος Βασιλάκης και η σύζυγός του, Παγώνα”.