Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Η έλλειψη ρευστότητας, η απροθυμία των τραπεζών να ενισχύσουν την ανάπτυξη, οι απίστευτες καθυστερήσεις στην έγκριση των μελετών και η πρωτοφανής γραφειοκρατία των αδειοδοτήσεων κτιρίων και επιχειρήσεων, είναι ορισμένα από τα μεγάλα «αγκάθια» του ΕΣΠΑ, όπως φαίνεται από τις εμπειρίες των υποψήφιων επενδυτών, αλλά και όσων έχουν καταφέρει να κάνουν επενδύσεις.

Πρόκειται για προβλήματα που ενισχύουν το πολιτικά πελατειακό, ρουσφετολογικό σύστημα, καθώς πολλοί από τους υποψήφιους επενδυτές καταλήγουν σε βουλευτικά γραφεία παρακαλώντας τους πολιτικούς να «σπρώξουν λιγάκι» την υπόθεση τους. Λες και οι καθυστερήσεις γίνονται….σκόπιμα, για να τροφοδοτήσουν το σάπιο ρουσφετολογικό σύστημα!

«Πόντιος Πιλάτος» το τραπεζικό σύστημα

Ρευστότητα στην αγορά δεν υπάρχει. Είναι γνωστό. Κι από παλιά οι υποψήφιοι επενδυτές καταφεύγουν στις τράπεζες για να βρουν χρήμα για να κάνουν τις επενδύσεις τους. Πολλοί θυμούνται και τα «κόλπα» ορισμένων τραπεζών προκειμένου να προσελκύσουν δανειολήπτες…

Όλα αυτά όμως τώρα τελείωσαν. Κι από το ένα άκρο πήγαν στο άλλο. Δεν δίνουν πια δάνεια έναντι επιδοτήσεων (στο παρελθόν οι υποψήφιοι επενδυτές εκχωρούσαν τις αναμενόμενες επιδοτήσεις). Οι τράπεζες πλέον δίνουν εγγυητικές επιστολές, όμως με μία προϋπόθεση: Ο υποψήφιος επενδυτής να έχει μετρητά με τη μορφή καταθετικού λογαριασμού στην τράπεζα. Αλλά, τι να την κάνει την εγγυητική, αφού θα έχει μετρητά; Ένας άλλος τρόπος για να δώσουν οι τράπεζες εγγυητική, είναι οι υποθήκες ακίνητης περιουσίας του υποψήφιου επενδυτή ή και των εγγυητών του. Αλλά έτσι που έχουν μειωθεί οι εμπορικές τιμές των ακινήτων, οι τράπεζες κάνουν υποθήκες σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.

Είναι τόσο αυστηρές οι τράπεζες στις δανειοδοτήσεις που ορισμένες δεν δίνουν δάνεια σε πρόσωπα τα οποία αν και δεν έχουν δυσμενή στοιχεία, ένας εκ των γονιών τους είναι γραμμένος στον Τειρεσία. Οι συγκεκριμένες τράπεζες δεν δίνουν δάνεια έστω και αν γονιός που είναι στον Τειρεσία δεν μπαίνει εγγυητής.

Ένα από τα θετικά των τελευταίων προκηρύξεων του ΕΣΠΑ είναι ότι δεν ζητάνε αποδείξεις για την ύπαρξη ιδίων κεφαλαίων, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος μελετητής Νίκος Κοτσυφός. Υπάρχουν ωστόσο, τονίζει ο ίδιος ορισμένα προγράμματα όπως τα ΟΠΑΑΧ που ζητούν αποδείξεις και δεν έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. «Τα προγράμματα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης είναι τα πιο δύσκολα» σχολιάζει ο ίδιος.

Επίσης ο μελετητής Γιώργος Δροσανάκης επισημαίνει ότι με το «κοσκίνισμα» που γίνεται από τις τράπεζες, απομένουν τελικά μόνο οι πράγματι βιώσιμες επενδύσεις και αυτό είναι ένα από τα θετικά της αυστηρότητας του τραπεζικού συστήματος.

Να σημειωθεί ότι τα σοβαρά γραφεία μελετών λένε την αλήθεια στους πελάτες τους για την τύχη των φακέλων υποψηφιότητας που θα καταθέσουν και τη γνώμη τους για τη βιωσιμότητα της επένδυσης που σχεδιάζουν, έστω και αν η αλήθεια λειτουργεί μερικές φορές αποτρεπτικά.

Έλλειψη χρημάτων, στάση …επενδύσεων

Λόγω της έλλειψης χρημάτων μειώνονται και οι επενδύσεις. Τώρα κάνουν επενδύσεις μόνο εκείνοι που έχουν κάποια χρήματα στην άκρη, επισημαίνει ο κ. Κοτσυφός. «Έτσι κι αλλιώς για να ξεκινήσεις μία επένδυση χρειάζεται να έχεις κάποια χρήματα στην άκρη. Αυτό είναι το σωστό» επισημαίνει.

Το ευχάριστο είναι ότι τα προγράμματα «ζητούν» σταδιακή υλοποίηση της επένδυσης για να δώσουν χρήματα. Έτσι οι υποψήφιοι επενδυτές που έχουν χρήματα στην άκρη εξοφλούν σιγά – σιγά τα τιμολόγια τους, τα καταθέτουν για να εισπράξουν χρήματα και συνεχίζουν. Υπάρχουν όμως καθυστερήσεις και στις καταβολές των επιδοτήσεων αφότου κατατεθούν τα εξοφλημένα τιμολόγια. Και αυτό είναι ένα ακόμα μεγάλο θέμα.

Απίστευτες

καθυστερήσεις

Ο αναπτυξιακός νόμος είναι όπως φαίνεται ο «πρωταθλητής» των καθυστερήσεων στην έγκριση των φακέλων υποψηφιότητας και ακολουθούν τα προγράμματα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης όπως σχέδια βελτίωσης, νέοι αγρότες και ΟΠΑΑΧ. Αρκετοί υποψήφιοι επενδυτές μάλιστα νιώθουν την ανάγκη να…σπρώξουν πολιτικά τις υποθέσεις τους στα υπουργεία, αξιοποιώντας γνωστό τους βουλευτή ή έναν… γνωστό γνωστού βουλευτή.

Στο παρελθόν όταν οι τράπεζες έδιναν εύκολα τα δάνεια, χρέωναν λόγω των καθυστερήσεων τους επενδυτές με τόκους υπερημερίας και «απορροφούσαν» τελικά μεγάλο μέρος των δανείων. Πολλές επιχειρήσεις έχουν πέσει έξω κυρίως λόγω αυτών ακριβώς των καθυστερήσεων.

Απίστευτες είναι επίσης οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση των επιχειρήσεων. Υπάρχουν περιπτώσεις που έχουν εγκριθεί φάκελοι υποψηφιότητας, έχουν κατατεθεί εξοφλημένα τιμολόγια, αλλά άδειες δεν υπάρχουν και οι επενδύσεις τελικά δεν επιδοτούνται!! Οι αδειοδοτήσεις καθυστερούν στην Ελλάδα και για ορισμένους είναι όνειρο θερινής νυκτός. «Τα πρώτο πράγμα που ρωτάω τους υποψήφιους επενδυτές, ιδιαίτερα όσους απευθύνονται στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είναι αν έχουν άδειες. Αν δεν έχουν, δεν προχωράω τις αιτήσεις τους» σχολιάζει ο κ. Κοτσυφός.

Υπάρχουν μάλιστα ορισμένα επαγγέλματα που είναι στο «κόκκινο» από απόψεως αδειών όπως τα συνεργεία αυτοκινήτων, οι αργυροχρυσοχόοι, οι επιδιορθώτριες ενδυμάτων και τα ξενοδοχεία, αυτά κυρίως λόγω αιγιαλού. Το ευχάριστο είναι ότι πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις είναι δυνατόν να επιδοτηθούν μόνο για εξοπλισμό, έτσι δεν χρειάζονται άδειες.

Όταν δεν υπάρχουν επιλαχόντες…..

Το ΠΕΠ ΕΣΠΑ για 65% επιδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων προκηρύχθηκε πριν τρία χρόνια και είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Αρχικά είχε προγραμματιστεί δημόσια δαπάνη 1 δισ. ευρώ, η προκήρυξη έγινε όμως τελικά για 0,5 δισ. ευρώ. Ήταν τόσο μεγάλο το ενδιαφέρον των υποψήφιων επενδυτών που εγκρίθηκε μόλις το 15% των μελετών.

Χιλιάδες υποψήφιοι επενδυτές αν και ξεπερνούσαν τη βάση έμειναν εκτός προγράμματος. Παρʼ όλα αυτά, το 0,5 δισ. δεν απορροφήθηκε! Γιατί; Το πρόγραμμα δεν είχε επιλαχόντες. Τι έγινε: Η προκήρυξη έγινε πριν το ξέσπασμα της κρίσης.

Πολλοί εγκεκριμένοι λοιπόν αντιλήφθηκαν ότι θα έπρεπε να μειώσουν τις δαπάνες τους και έτσι δεν έκαναν τελικά τις επενδύσεις. Κι επειδή το πρόγραμμα δεν είχε επιλαχόντες, τα χρήματα δεν αξιοποιήθηκαν από άλλους υποψήφιους επενδυτές που επίσης είχαν κάνει σοβαρές μελέτες, οι οποίες να σημειωθεί είχαν πάρει υψηλή βαθμολογία.

Κατά τον κ. Δροσανάκη οι τελευταίες προκηρύξεις έχουν προσαρμοστεί σε μεγάλο βαθμό στα νέα δεδομένα λύνοντας κάποια από τα προβλήματα που υπήρχαν στο παρελθόν.

Μία πολύ καλή περίπτωση προγράμματος που αξιοποιήθηκε δεόντως, ήταν κατά τον κ. Κοτσυφό αυτό της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Επιδοτεί με 100% το σύνολο της δαπάνης. Όσοι υπαχθούν στο πρόγραμμα δεν θα βάλουν χρήματα από την τσέπη τους παρά μόνο το ΦΠΑ. Μεταξύ των δεσμεύσεων του προγράμματος είναι και η απασχόληση επί 18 μήνες ενός υπαλλήλου ενώ το σύνολο του προϋπολογισμού του ιδιωτικού έργου δεν ξεπερνά τα 32.800 ευρώ.

«Με αυτά τα χρήματα μπορείς να κάνεις πάρα πολλά!» είπε ο κ. Κοτσυφός

Κατά τον κ. Κοτσυφό ένα επίσης θετικό στοιχείων των τελευταίων προκηρύξεων είναι που δεν δεσμεύουν τους υποψήφιους επενδυτές να διατηρήσουν για τρία χρόνια τις θέσεις εργασίας, πράγμα που θα τους απέτρεπε από τις επενδύσεις.