Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Στα 2,35 – 2,40 ευρώ για οξύτητες μέχρι 3 γραμμές «σκαρφάλωσε» η τιμή παραγωγού του ελαιόλαδου, από τις Ενώσεις Πεζών και Ηρακλείου αντίστοιχα, που αναπροσάρμοσαν τις τιμές τους.
Πρώτη η Ένωση Πεζών έδωσε αύξηση στις τιμές κατά 15 λεπτά το κιλό (αγόραζε στα 2,20 ευρώ) προχθές το βράδυ. Και χθες η Ένωση Ηρακλείου ανακοίνωσε ότι αυξάνει τις τιμές από 2,22 σε 2,40 ευρώ για οξύτητες μέχρι 0,3. Οι δύο Ενώσεις ανακοίνωσαν ότι θα πληρώνουν τους παραγωγούς τους τοις μετρητοίς.
Προς το παρόν υπάρχει ζήτηση από την Ιταλία σε επίπεδο βυτίων κι όχι ιδιαιτέρως μεγάλων ποσοτήτων. Η αγορά ωστόσο είναι επιφυλακτική καθώς όλοι περιμένουν να διαμορφώσουν εικόνα για τη στάση που θα διατηρήσει η Ισπανία. Αυτό το διάστημα η Ισπανία δεν πουλά λάδι, τουλάχιστον σε μεγάλες ποσότητες. Κι αν αποφασίσει να «ξεφορτώσει» στην αγορά, τότε οι τιμές θα κατρακυλήσουν. Από την άλλη, αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις της Ισπανίας για μείωση της φετινής παραγωγής της, τότε πιθανότατα να συνεχιστούν οι σημερινές ανοδικές τάσεις. Μέχρι χθες πάντως τη διαφορά μεταξύ τιμών παραγωγού και βυτίου την καρπώνονταν κυρίως κάποιοι ελαιουργοί και έμποροι που έκλειναν ποσότητες σε καλές, βάσει των σημερινών δεδομένων, τιμές.

Ανασφάλεια στην αγορά

Ως προς την κατάσταση στην αγορά, αυτή χαρακτηρίζεται «ανασφαλής» από τους γνώστες της. Οι προσδοκίες των παραγωγών για αύξηση των τιμών άνω των 3 ευρώ το κιλό, δεν φαίνεται να πραγματοποιούνται.
Δύο είναι οι παράγοντες που παίζουν τον καθοριστικό ρόλο:
-Η ισπανική παραγωγή (προσφορά)
-Οι τάσεις της κατανάλωσης (ζήτηση)

Ποια θα είναι η στάση της Ισπανίας;

Γνώστες της αγοράς σχολιάζουν ότι προς το παρόν η Ισπανία δεν άρχισε να πουλάει, πράγμα που κάνει τις επιχειρήσεις εξαιρετικά επιφυλακτικές: Είναι πράγματι η παραγωγή της μειωμένη κατά 500.000 τόνους σε σύγκριση με πέρυσι ή οι παραχθείσες ποσότητες βάσει των τελικών εκτιμήσεων θα εμφανιστούν υψηλότερες; Τα αποθέματα της Ισπανίας από την προηγούμενη χρονιά μάλλον είναι υψηλά, ενώ οι τελευταίες έντονες βροχοπτώσεις πιθανόν να αυξήσουν την αναμενόμενη για το 2013 – 2014 ισπανική παραγωγή, πράγμα που θα εμφανιστεί κυρίως από την ανθοφορία του Μαΐου. Και αν όλα αυτά συνηγορήσουν (υψηλά περσινά αποθέματα, υψηλότερη φετινή παραγωγή και υψηλή αναμενόμενη) τότε η Ισπανία θα αρχίσει στο χρόνο που θα επιλέξει να «ξεφορτώνει» λάδι στην αγορά με προφανείς συνέπειες για τις υπόλοιπες ελαιοπαραγωγικές χώρες και τις επιχειρήσεις τους. Ακριβώς αυτόν τον ισπανικό αιφνιδιασμό φοβούνται οι επιχειρήσεις πώλησης ελαιόλαδου της Ιταλίας και της Ελλάδας με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά επιφυλακτικές στις αγορές τους. Πριν από αρκετά χρόνια οι ιταλικοί και τελευταία οι ισπανικοί αιφνιδιασμοί «έριξαν έξω» αρκετές επιχειρήσεις που αγόραζαν ψηλά και κατέληγαν να πουλούν χαμηλά το λάδι.

Ο ρόλος των καταναλωτών

Ένας ακόμα παράγοντας που καθιστά επιφυλακτικούς τους εμπόρους ελαιόλαδου είναι οι αντιδράσεις της αγοράς. Ως γνωστό, οι χώρες που καταναλώνουν ελαιόλαδο είναι εκείνες που το παράγουν: Το 70% της παραγωγής ελαιόλαδου καταναλώνεται σε Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και τις υπόλοιπες ελαιοπαραγωγικές χώρες. Αλλά και οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν βαθειά οικονομική κρίση.
Γνώστες της αγοράς σχολιάζουν ότι όταν οι τιμές στο ράφι (Ελλάδα) είναι γύρω στα 4,5 ευρώ το λίτρο (προσφορές, ιδιωτικές ετικέτες κλπ), οι καταναλωτές μπορούν να αγοράζουν λάδι όχι μόνο για τις σαλάτες αλλά και για τα φαγητά τους. Όταν όμως οι τιμές αυξηθούν έστω και για λίγα λεπτά, τότε η κατανάλωση «κλωτσάει». Κατά συνέπεια, αν οι τιμές παραγωγού του ελαιόλαδου αυξηθούν φέτος σε σύγκριση με πέρυσι πάνω από 50 λεπτά το κιλό, τότε η τυποποίηση χρειάζεται να μεταβάλει προς τα πάνω τις τιμές χονδρικής κάτι το οποίο θα μετακυλήσει και στο ράφι, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης. Να σημειωθεί ότι η τυποποίηση επίσης θα δεχθεί ισχυρές πιέσεις από τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ για να αυξήσει τα περίφημα εκπτωτικά τιμολόγια (τελικά αυτά ακόμα να…ελεγχθούν;;;).

Επιδιώξεις για κέρδη….

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι στο πίσω μέρος του εγκεφάλου αρκετών εμπόρων, δεν είναι μόνο να αγοράζουν φθηνά για να μην πέσουν απότομα οι τιμές και την… πατήσουν. Είναι και το ενδεχόμενο να αυξηθούν οι τιμές το Μάιο! Ας το…πάρουμε αντίστροφα: Αν η Ισπανία δεν περιμένει υπερπαραγωγή για την επόμενη χρονιά, αν πράγματι οι αναμενόμενες φετινές ποσότητες είναι κατά 500.000 τόνους χαμηλότερες συγκριτικά με πέρυσι και αν τα αποθέματα είναι χαμηλά, τότε οι τιμές θα παρουσιάσουν αύξηση. Και σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πολλά τα λεφτά!
Στην Ελλάδα δυστυχώς δεν υπάρχει η…πολυτέλεια της ύπαρξης ενός αξιόπιστου οργανισμού που να προβλέπει τις τάσεις στην αγορά. Έτσι, οι χονδρικές πωλήσεις του χύμα ελαιόλαδου «παραπέμπουν», εδώ και χρόνια, σε χρηματιστηριακές συναλλαγές.
Κι ως γνωστό το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής παραγωγής διακινείται χύμα, παρά τους…διθυράμβους των κυβερνήσεων κατά τα τελευταία 20 χρόνια περί της τυποποίησης του «εθνικού προϊόντος μας»!

Οι πιέσεις των παραγωγών

Ένας ακόμα παράγοντας που παίζει ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών του λαδιού είναι η ανέχεια των ελαιοπαραγωγών που τους ωθεί στην άμεση πώληση του προϊόντος τους.
Κι όταν οι παραγωγοί ασκούν πιέσεις να πάρουν άμεσα τα χρήματα τους, τότε τα ελαιουργεία πιέζουν συνεταιριστικές οργανώσεις και εμπόρους για άμεσες πληρωμές. Η αλυσίδα συνεχίζεται με τις οργανώσεις και τους εμπόρους να «υποκύπτουν» στα παζάρια με τις ξένες εμπορικές επιχειρήσεις, αφού έχουν άμεσα ανάγκη από μετρητά να πληρώσουν τους ελαιουργούς. Οι τράπεζες είναι ως γνωστό εξαιρετικά φειδωλές στα δάνεια τους, ενώ οι διαπραγματεύσεις με τους Ιταλούς δεν γίνονται από κάποιο οργανισμό ή φορέα που να διαχειρίζεται δεκάδες χιλιάδες τόνους λάδι, αλλά ακόμα και από τον οποιοδήποτε που θέλει να πουλήσει μερικά βυτία.
Ορισμένοι σχολιάζουν μάλιστα ότι οι πρόσφατες βροχοπτώσεις στο νομό Ηρακλείου που διέκοψαν την περασμένη εβδομάδα τη συγκομιδή ελαιόκαρπου κατά συνέπεια και την πώληση ελαιόλαδου, συνέβαλαν στην τελευταία μικρή άνοδο των τιμών του προϊόντος. Τόσο, ευάλωτη, λένε, είναι η αγορά!