Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειχνε ο Νίκος Καζαντζάκης για την Αφρική, μία ήπειρο που τον μάγευε, όπως τονίζει ο πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζανζτάκη (ΔΕΦΝΚ) Γιώργος Στασινάκης.
«Το ενδιαφέρον του Καζαντζάκη για την Αφρική εκπορεύεται από τον τόπο καταγωγής του, την Κρήτη, ένα νησί στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων: της Αφρικής, της Ασίας και της Ευρώπης. Ο ίδιος ο Καζαντζάκης θεωρούσε τον εαυτό του «Ανατολίτη» και πίστευε ότι είχε αραβο-αφρικανική καταγωγή, για την οποία κάνει λόγο στο αυτοβιογραφικό, σε μεγάλο βαθμό, βιβλίο του «Αναφορά στον Γκρέκο», σημειώνει ο κ. Στασινάκης.
«Στη σκέψη του Καζαντζάκη η Ανατολή περιελάμβανε όχι μόνο την Ασία, αλλά και την Αφρική, καθώς ήταν βαθιά πεπεισμένος ότι ο άνθρωπος έπρεπε να αναζητήσει στη ζωή του τη σύνθεση ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση» προσθέτει.
Τα ταξίδια και τα κείμενα του μεγάλου μας στοχαστή αποτελούν ακράδαντες μαρτυρίες για τον προσανατολισμό του προς την Αφρική. Την επιθυμία του να πάει στη Μαύρη Ήπειρο την εκφράζει για πρώτη φορά το 1925, όταν ζητάει από ένα φίλο του, με επιστολή του, να τον βοηθήσει να επισκεφτεί την Τάνγκα (Ανατολική Αφρική).
«Δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει αυτό το ταξίδι, όμως έναν χρόνο μετά, το 1926, ταξιδεύει για πρώτη φορά σε αφρικανικό έδαφος- πηγαίνει στην Αίγυπτο και το Σουδάν. Το 1930, μιλάει για την επιθυμία του να επισκεφτεί την Μπίσκρα (Αλγερία). Το 1931, ο Καζαντζάκης επισκέφθηκε πολλές φορές την Αποικιακή Έκθεση στο Παρίσι. Τον συναρπάζουν οι πολιτισμοί, η ιστορία και οι παραδόσεις των λαών. Μέσα από την έκθεση αυτή, εκείνος ταξίδευε κιόλας στην Αφρική. Το επόμενο έτος, το 1932, σχεδίαζε να πάει στο Μαρόκο για να γυρίσει κινηματογραφική ταινία για τον προφήτη Μωάμεθ» αναφέρει ο κ. Στασινάκης.
Αλλά και σε πολλές επιστολές του ο μεγάλος μας συγγραφέας διατύπωνε την ευχή να πάει στην Αφρική.
Το 1939, γράφει: «Την Ανατολή λαχταρίζω, ένα περίπατο στον Τίγρη και στον Εφράτη, μιά ανάβαση στο Θιβέτ, μιά εκδρομή στην Κεντρώα Αφρική. Εκεί είναι τα πλούτη τα μεγάλα, εκεί είναι χιλιάδες στίχοι και περιμένουν, αρμαθιές σα μπανάνες. Πρέπει, πρέπει να πάω..».
«Αν δεν μπόρεσε να εκπληρώσει την επιθυμία του στην πραγματικότητα, τη διοχετεύει ωστόσο στα κείμενά του» τονίζει ο πρόεδρος της ΔΕΦΝΚ. Ως παράδειγμα μας αναφέρει την «Οδύσσεια», όπου τέσσερις ραψωδίες περιέχουν πλήθος αφρικανικών μύθων, θρύλων, δοξασιών, τελετουργιών και οραμάτων. Και ο Οδυσσέας, ο ήρωάς του, θα χτίσει την «ιδανική πολιτεία» του κοντά στις πηγές του Νείλου, στο κέντρο της Αφρικής.
Το θαυμασμό του για τον αιγυπτιακό πολιτισμό και τον αιγυπτιακό λαό, ο Καζαντζάκης τον περιγράφει λεπτομερώς στην ταξιδιωτική διήγηση «Ταξιδεύοντας- Αίγυπτος», ενώ μετέφρασε στα ελληνικά το παραμύθι «Far-li-mas» και το δημοσίευσε το 1931 σε μία ελληνική λογοτεχνική επιθεώρηση.
«Τελειώνοντας, θα ήθελα να υπογραμμίσω ακόμη μια φορά τη σημασία που είχε για τον Καζαντζάκη η Ανατολή και ιδιαίτερα η Αφρική» τονίζει ο Γιώργος Στασινάκης και μας παραπέμπει σε ένα κείμενο του Κρητικού συγγραφέα.
«Το μέλλον ανήκει στους λαούς που συνδυάζουν αυτά τα δύο:
1. Συγχρονισμένα τεχνικά μέσα.
2. Μια πίστη. Δεν εννοώ θρησκεία, αλλά γενικά ένα κεντρικό βαθύτατο συναίσθημα.
Η Ευρώπη έχει σήμερα το πρώτο. Η Ανατολή το δεύτερο. Η Ανατολή, ιδίως μετά τον πόλεμο, άρχισε να μυείται στα τεχνικά μέσα και να οργανώνεται. Η Ευρώπη ολοένα χάνει κάθε κεντρική πίστη, αποσυντίθεται. Ο νέος Παγκόσμιος πόλεμος που έρχεται θα την αποσυνθέσει πιθανότατα εντελώς και βίαια. Και τότε όλη μοίρα του κόσμου θα μετατοπιστεί από τη Δύση στην Ανατολή».
«Το 1922, όταν επισκέφτηκε το Εθνογραφικό Μουσείο στο Βερολίνο, είπε κατηγορηματικά μπροστά στις αφρικανικές μάσκες: “Η Αφρική θα ξυπνήσει”. Ήταν σίγουρος γι' αυτό. Νομίζω ότι με τα κείμενά του και τη συμμετοχή στην Ελληνική Αντιαποικιακή Επιτροπή συνέβαλε και αυτός με τον τρόπο του σ' αυτό το ξύπνημα» καταλήγει ο Γιώργος Στασινάκης.
