Της Λίλιαν Δαφερμάκη
Βλέπουν την πηγή μπροστά τους και νερό δεν μπορούν να πιουν… Οι περιφερειακοί δήμοι του Ηρακλείου αδυνατούν να εντάξουν έργα στο ΕΣΠΑ, καθώς δεν μπορούν να διαχειριστούν τη δαιδαλώδη γραφειοκρατία και την πολυπλοκότητα χρηματοδότησής τους. Και όλα αυτά σε μια περίοδο που οι πόροι της αυτοδιοίκησης περικόπτονται ανελέητα και οδηγούν τους ΟΤΑ σε κατάρρευση.
Το ζήτημα αυτό θα αναδειχτεί το επόμενο διάστημα στην κορυφή του διεκδικητικού πλαισίου που θα θέσουν οι δήμοι της ενδοχώρας, οι οποίοι βλέπουν να περνούν και να φεύγουν από μπροστά τους ευκαιρίες ανεκμετάλλευτες για τη χρηματοδότηση έργων τους, επειδή το αρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης δεν αποφασίζει να διευκολύνει την πρόσβασή τους στα κονδύλια του ΕΣΠΑ.
Μάλιστα οι δήμαρχοι της ενδοχώρας του Ηρακλείου ετοιμάζονται να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις στην ολομέλεια που θα πραγματοποιήσουν στις 27 του μήνα για το πώς μπορούν να απλοποιηθούν οι διαδικασίες ένταξής τους στη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προγράμματος.
Οι μεγάλοι μέσα
και οι μικροί έξω…
Ο τρόπος που έχει δομηθεί το πλαίσιο ένταξης της τοπικής αυτοδιοίκησης στη χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ είναι τέτοιος που ευνοεί καθαρά τους μεγάλους δήμους και αφήνει έξω τους μικρούς. Αυτός μάλιστα είναι και ένας λόγος - όπως πολλοί ερμηνεύουν- για τον οποίο δεν έχει τεθεί τόσο πιεστικά από την πολιτική ηγεσία της ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων) στο αρμόδιο υπουργείο το αίτημα αλλαγής των διαδικασιών ένταξης στη χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ.
Για να καταφέρει ένας δήμος να εντάξει ένα έργο του στο συγκεκριμένο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να διεκπαιρεώσει καταρχήν 14 διοικητικές πράξεις, μέχρι να φτάσει στη δημοπράτησή του. Η εμπειρία έχει δείξει ότι από τις τρεις πρώτες η όλη προσπάθεια μπλοκάρει.
Πιο συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι κάθε δήμος θα πρέπει καταρχήν να έχει εξασφαλίσει απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου για την ένταξη του έργου που έχει επιλέξει στο ΕΣΠΑ. Στη συνέχεια θα πρέπει να αναθέσει τη μελέτη του έργου σε ιδιώτη ή στη διεύθυνση τεχνικών που διαθέτει. Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για τους περιφερειακούς δήμους που είναι υποστελεχωμένοι και εξαντλημένοι οικο νομικά με αποτέλεσμα ούτε την τεχνική υπηρεσία να έχουν για να διαμορφώσει τις αναγκαίες μελέτες ούτε πόρους για να ανατεθεί το έργο αυτό σε ιδιώτη.
Αλλά ακόμα και εάν ξεπεραστούν και αυτά τα εμπόδια, ακολουθεί μια διαδαλώδης γραφειοκρατία, που για να διεκπεραιωθεί θα πρέπει να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα, με συνέπεια να χάνεται πολύτιμος χρόνος. Συγκεκριμένα, αφού ολοκληρωθεί η μελέτη του έργου (μαζί με όλες τις αναγκαίες εγκρίσεις …), θα πρέπει να υποβληθεί ένας ολοκληρωμένος φάκελος (που θα περιλαμβάνει και τα τεύχη δημοπράτησης) στη Διαχειριστική Αρχή για να κάνει τη σχετική αξιολόγηση. Στη συνέχεια θα πρέπει να συνταχθεί έγγραφο συμφώνου αποδοχής των έργων της προτεινόμενης πράξης, ακολούθως έγγραφο ένταξης του έργου από την ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή και νέα απόφαση δημοτικού συμβουλίου για την αποδοχή χρηματοδότησης. Αμέσως μετά θα πρέπει να διασφαλιστεί έγκριση νομιμότητας του τμήματος τοπικής αυτοδιοίκησης Αʼ βαθμού του αναπτυξιακού προγραμματισμού περιβάλλοντος και υποδομών της Περιφέρειας, μελέτη που θα περιλαμβάνει την τεχνική έκθεση, τις τεχνικές προδιαγραφές, τη διακήρυξη της δημοπρασίας και τον προϋπολογισμό. Στη συνέχεια χρειάζεται νέα απόφαση του δημοτικού συμβουλίου για την έγκριση εκτέλεσης του έργου και ακολούθως η παραπάνω διαδικασία επαναλαμβάνεται για μια ακόμα φορά.
Όλα αυτά θα πρέπει να τα κάνουν οι δήμοι της ενδοχώρας, οι οποίοι όπως σημειώνουν οι αιρετοί είναι «θαύμα πώς στέκονται ακόμα όρθιοι…», καθώς είναι αποδεκατισμένοι από προσωπικό, χωρίς συγκοτημένες τεχνικές υπηρεσίες, χωρίς την τεχνογνωσία διαχείρισης εξειδικευμένων τεχνικών θεμάτων και φυσικά υποχρηματοδοτούμενοι, αφού πλέον τα κονδύλια που εισπράττουν δεν επαρκούν ούτε για τους μισούς υπαλλήλους τους…
Όπως χαρακτηριστικά τονίζει με δηλώσεις του στην «Π» ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδος Ζαχαρίας Καλογεράκης, «τη στιγμή που περικόπτονται δραματικά οι πόροι των δήμων σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%, και καθίσταται σχεδόν αδύνατη η λειτουργία τους, η μόνη πηγή χρηματοδότησης που μπορεί να αξιοποιηθεί από την αυτοδιοίκηση σε επίπεδο έργων είναι οι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα του προγράμματος ΕΣΠΑ. Δυστυχώς όμως, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και των εγκρίσεων των έργων και των μελετών καθιστά την αξιοποίηση των πόρων στο ΕΣΠΑ σχεδόν αδύνατη. Ειδικά για τους περιφερειακούς δήμους, τα πράγματα είναι εξαιρετικά δύσκολα, καθώς δεν έχουν πόρους να αναθέσουν σε ιδιώτη τη σύνταξη μελετών αλλά και τις κατάλληλες υπηρεσίες για να συντάξουν και να ωριμάσουν τις κατάλληλες μελέτες, προκειμένου να ενταχθούν στο ΕΣΠΑ.
Έχουμε ζητήσει εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα να απλοποιηθούν οι διαδικασίες για την ένταξη των έργων στο ΕΣΠΑ, ώστε επιτέλους και οι περιφερειακοί δήμοι να αποκτήσουν δυνατότητα πρόσβασης στη χρηματοδότηση του προγράμματος και να μπορέσουν να υλοποιήσουν σημαντικά έργα τα οποία έχουν απόλυτη ανάγκη οι τοπικές κοινωνίες». ίο ζήτημα είναι και για το δήμαρχο Αρχανών Αστερουσίων κ. Ρούσσο Κυπριωτάκη, η απλοποίηση των διαδικασιών ένταξης έργων στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ, καθώς είναι πραγματικά δραματικό να αποκλείονται όλοι οι περιφερειακοί δήμοι από τη χρηματοδότησή του.
Ο ίδιος ερμηνεύει ότι «η γραφειοκρατία και η πολυκλοκότητα που σήμερα υπάρχει στην εκταμίευση κονδυλίων συνδέεται καταρχήν με την αδράνεια του κεντρικού πολιτικού συστήματος, που δείχνει να μην κατανοεί τις πραγματικές ανάγκες της αυτοδιοίκησης.
Παράλληλα όμως είναι φανερό ότι δεν υπάρχει και ένα ισχυρό διεκδικητικό πλαίσιο από την πλευρά των μεγάλων δήμων για να αλλάξει η χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ, ακριβώς επειδή δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα στην απορρόφηση κονδυλίων όπως η περιφερειακή αυτοδιοίκηση…»
