Tης Ειρήνης Βασιλάκη*

Την Παρασκευή το απόγευμα ανακοινώθηκε ο διαχωρισμός της Αγροτικής Τράπεζας σε «κακή ΑΤΕ», στην οποία μεταβιβάζεται το παθητικό της Αγροτικής και σε «καλή ΑΤΕ», στην οποία μεταβιβάζεται το ενεργητικό της και απορροφάται από την Τράπεζα Πειραιώς. Άλλοι ονόμασαν αυτή τη διαδικασία σκάνδαλο και άλλοι μοναδική δυνατότητα διάσωσης της ΑΤΕ. Η αλήθεια είναι πως ακριβής αξιολόγηση δεν υπάρχει, γιατί δεν έχουν γίνει γνωστά τα στοιχεία της συμφωνίας. Τα μέχρι τώρα δεδομένα στα οποία μπορούν να βασιστούν τα πρώτα συμπεράσματα είναι τα εξής:
- Μέχρι την περασμένη Παρασκευή η ΑΤΕ – σύμφωνα με στοιχεία τέλους της χρονιάς 2011 – είχε δάνεια ύψους 18 δισ. ευρώ, καταθέσεις 17, 5 δισ. ευρώ και αρνητική κεφαλαιακή επάρκεια του – 22%. Για να διασωθεί η Τράπεζα απαιτούντο 5 δισ. ευρώ που το Ελληνικό Δημόσιο δεν είχε να δώσει. Αυτοί οι αριθμοί καθιστούσαν την τράπεζα μη βιώσιμη, γεγονός που την απέκλειε από την διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης, γιατί έχει αποφασισθεί ότι μη βιώσιμες τράπεζες δεν θα στηριχθούν οικονομικά. Συνεπώς η ΑΤΕ υπό την συγκεκριμένη της μορφή δεν θα μπορούσε πια να λειτουργήσει, με όλες τις συνέπειες για καταθέτες και εργαζομένους.
- Με την μεταβίβαση της «καλής ΑΤΕ» η Τράπεζα Πειραιώς παίρνει 14,3 δισ. ευρώ καταθέσεις και 15,4 δισ. ευρώ δάνεια εκ των οποίων τα 3 δισ. ευρώ είναι του αγροτικού τομέα. Επειδή η «καλή ΑΤΕ» έχει καλή ποιότητα ενεργητικού η Τράπεζα Πειραιώς θα έχει μετά την μεταβίβαση 75 δισ. ευρώ ενεργητικό από τα οποία τα 15 δισ. ευρώ είναι καθαρά χωρίς βάρη ή προβλήματα. Συνεπώς η Τράπεζα Πειραιώς κερδίζει σε κεφάλαια και ρευστότητα και με βάση το ενεργητικό της γίνεται η δεύτερη μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα μετά την Εθνική.
- Στις ανακοινώσεις της Τράπεζας της Ελλάδας, του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αλλά και της Τράπεζας Πειραιώς δεν υπάρχει αναφορά για το τίμημα της μεταβίβασης. Αν - όπως ακούγεται - η «καλή ΑΤΕ» αγοράσθηκε με μετρητά γύρω στα 100-120 εκατ. ευρώ μετά τα πρόσθετα 500 εκατ. ευρώ που δόθηκαν στον ενοποιημένο ισολογισμό, η Τράπεζα Πειραιώς έκανε μια εξαιρετικά συμφέρουσα συμφωνία. Όχι μόνον αγόρασε τα κεφάλαια της ΑΤΕ σε εξευτελιστική τιμή αλλά της χαρίστηκε ο «αέρας» της ΑΤΕ (π.χ. το Δίκτυο Διανομών, οι επαφές με τους πελάτες, η βαρύτητα του ονόματος της Τράπεζας) δηλαδή οι αφανείς υπεραξίες της Τράπεζας που θα βοηθήσουν την Τράπεζα Πειραιώς στην αναμενόμενη επίτευξη των μελλοντικών της κερδών μετά την ενοποίησή της με την ΑΤΕ. Οι μέτοχοι της ΑΤΕ χάνουν τα λεφτά τους καθόσον από την Δευτέρα 30.7.2012 οι μετοχές αυτές δεν υπάρχουν.
- Στην ανακοίνωσή της, η Τράπεζα Πειραιώς δεσμεύεται να συνεχίσει να απασχολεί όλους τους εργαζόμενους της ΑΤΕ. Δεν αναφέρεται όμως τίποτα αναφορικά με τους όρους που θα συνεχιστεί η απασχόλησή τους. Προβλέπονται δικαστικοί αγώνες…
Δεν έχει ξεκαθαριστεί τι θα γίνει με τα μη ενήμερα δάνεια που έχουν ως ενέχυρο αγροτική γη. Στην ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδας αναφέρεται λακωνικά ότι σχετικά θα υπάρξει σύντομα ειδική νομοθετική μέριμνα. Λόγω της ιδιαιτερότητας της ΑΤΕ μία ιδιαίτερη μέριμνα ήδη σε αυτήν την φάση θα ήταν αναμενόμενη.
Συμπερασματικά: Η πρώτη εικόνα δείχνει ότι κερδισμένο βγαίνει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, κάτι που απαιτείται από τους Ευρωπαίους εταίρους. Για τους υπόλοιπους παίκτες αυτής της συμφωνίας η κατάσταση είναι ακόμη ρευστή.
ΥΓ.: Στην ΑΤΕ οφείλουν η ΝΔ 106.430.750 ευρώ και το ΠΑΣΟΚ 92.292.536 ευρώ. Στην Πειραιώς η ΝΔ οφείλει 15.634.000 ευρώ, το ΠΑΣΟΚ 6.154.000 ευρώ και ο Συνασπισμός 151.738 ευρώ (πηγή: Βήμα της 1.7.2012). Σε μια τόσο δύσκολη ώρα για τον ελληνικό λαό, τι θα γίνει με αυτά τα δάνεια;

* Η Ειρήνη Βασιλάκη είναι Διδάκτωρ Νομικής, Δικηγόρος, Υφηγήτρια Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Göttingen