Του Κώστα Μπογδανίδη
Απλές και εφικτές λύσεις για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Κρήτη προτείνει ο νέος περιφερειακός σχεδιασμός που την ερχόμενη Πέμπτη τίθεται σε δημοσια διαβούλευση ώστε να πάρει την τελική απόφαση το Περιφερειακό Συμβούλιο. Πρόκειται για μια πολυσέλιδη και ίσως την πιο εμπεριστατωμένη πρόταση που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, γεγονός που προδιαθέτει για….αισιόδοξη τακτοποίηση του θέματος που ταλανίζει χρόνια το νησί.
Όπως έχει ξαναγράψει η “Π” το σημαντικό είναι ότι δεν προτείνεται μια κεντρική μονάδα για όλη την Κρήτη, αλλά αντιμετωπίζεται το πρόβλημα ανά νομό, ενώ δεν ανοίγει και ζήτημα χωροθέτησης που πάντα δημιουργούσε προβλήματα και προκαλούσε κοινωνικές αντιδράσεις.
Επιτέλους αντιμετωπίζεται και ως ένα ζήτημα από το οποίο μπορεί να…βγουν και χρήματα πχ από το παραγόμενο προϊόν.
Όπως αναφέρεται, η διαχείριση των στερεών αποβλήτων κατέληξε να αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές δραστηριότητες στις αναπτυγμένες και υψηλού βαθμού βιομηχανοποιημένες χώρες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, ο ιδιωτικός και εμπορικός τομέας της βιομηχανίας διαχείρισης αποβλήτων ανήλθε σε τζίρο 3 δισεκατ. Λιρών Αγγλίας (£) το 1996, ενώ ο τζίρος των αντίστοιχων επιχειρήσεων στη Γερμανία το έτος 2000 ανήλθε σε 10.96 δισεκατ. ευρώ. Οι επτά μεγαλύτερες σε τζίρο ευρωπαϊκές επιχειρήσεις διαχείρισης στερεών αποβλήτων είχαν πωλήσεις που ξεπερνούσαν το 1 δισεκατ. ευρώ το 2005 και αρκετές από αυτές δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο.
Ετσι, προτείνεται για την Περιφέρεια Κρήτης:
•Xωριστή συλλογή ποσοστού 35% των οργανικών (υπολειμμάτων φαγητού) έως το 2020, ποσότητα ίση συνολικά με περίπου 58.000 τόνους. Το ποσοστό αυτό ισοδυναμεί με περίπου το 14% επί της συνολικής ποσότητας ΑΣΑ που αναμένται να παράγονται το 2020.
Οσον αφορά στις δράσεις χωριστής συλλογής συσκευασιών, προτείνονται οι εξής στόχοι για την Περιφέρεια Κρήτης.
•Χωριστή συλλογή ποσοστού 60% των αποβλήτων συσκευασιών, ποσότητα ίση συνολικά με περίπου 70.000 τόνους (2020). Το ποσοστό αυτό ισοδυναμεί με περίπου 16,5% επί της συνολικής ποσότητας ΑΣΑ που αναμένεται να παράγονται το 2020.
Αναφορικά με τη χωριστή συλλογή ορισμένων αποβλήτων σε όλη την Περιφέρεια θα πρέπει να εδραιωθεί η διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ) των:
•Ανακυκλώσιμων αποβλήτων (μπλε κάδος) και αποβλήτων υλικών, όπως π.χ. του έντυπου χαρτιού. Αυτό προκύπτει από την υποχρέωση της χώρας μας σύμφωνα με την οδηγία 2008/98/ΕΚ, για χωριστή συλλογή των τεσσάρων ρευμάτων (μέταλλο, χαρτί, πλαστικό, γυαλί) έως το 2015.
•Βιολογικών αποβλήτων, όπως προτρέπεται από την οδηγία 2008/98/ΕΚ και προβλέπεται από το νόμο 4042/2012.
•Λοιπών αποβλήτων (ογκώδη, υφάσματα, ξύλα ΑΗΗΕ, κλπ.) μέσω της δημιουργίας Green Points. Οσον αφορά στις δράσεις χωριστής συλλογής οργανικού με συστήματα ΔσΠ, αυτές μπορούν να επιφέρουν πολλαπλά οφέλη, όπως:
•Επίτευξη υψηλών στόχων ανακύκλωσης, καθώς αποτελούν σημαντικό ποσοστό των αποβλήτων.
•Επίτευξη σημαντικού ποσοστού εκτροπής των Βιοαποδομήσιμων Αστικών Αποβλήτων (ΒΑΑ) από το ΧΥΤΑ.
•Διευκόλυνση της αξιοποίησης των υπόλοιπων αποβλήτων, αφού με το ΔσΠ των οργανικών και των πράσινων αποβλήτων διαχωρίζονται τα οργανικά που χαρακτηρίζονται από υψηλή υγρασία, από τα υπόλοιπα ΑΣΑ.
•Παραγωγή κομπόστ υψηλής ποιότητας, με χαμηλή συγκέντρωση βαρέων μετάλλων και άλλων προσμίξεων έτσι, ώστε να μπορεί να εξασφαλίζεται η αξιοποίησή του.
Προτεινόμενα έργα επεξεργασίας
Τα προτεινόμενα έργα επεξεργασίας ΑΣΑ για το τελικό στάδιο παρουσιάζονται ακολούθως:
•Για την Π.Ε. Χανίων. Για την Π.Ε. Χανίων προτείνονται τα ακόλουθα:
Σύμμεικτα ΑΣΑ
•Συνέχιση λειτουργίας ΕΜΑΚ Χανίων και εκμηχάνιση της λειτουργίας της μέσω προσθήκης νέου εξοπλισμού.
Απόβλητα συσκευασιών
•Συνέχιση και επέκταση προγραμμάτων ΔσΠ αποβλήτων συσκευασιών
•Μεταφορά και επεξεργασία προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασιών στο ΕΜΑΚ Χανίων
Προδιαλεγμένα οργανικά απόβλητα και έντυπο χαρτί.
•Εδραίωση ΔσΠ οργανικών αποβλήτων και υλικών (όπως το έντυπο χαρτί)
•Μεταφορά των προδιαλεγμένων οργανικών και επεξεργασία στο ΕΜΑΚ Χανίων (κομποστοποίηση).
ΣΜΑ/ΣΜΑΥ
•Δημιουργία τουλάχιστον τριών (3) ΣΜΑ/ΣΜΑΥ, ένας εκ των οποίων προτείνεται στον υφιστάμενο χώρο του ΧΥΤΑ Πελεκάνου, και ένας στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Σφακίων.
Η ΕΜΑΚ Χανίων θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•13.300 t προδιαλεγμένου οργανικού που θα οδηγείται απευθείας προς κομποστοποίηση
•16.00 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας που θα οδηγούνται προς μηχανική διαλογή (ξεχωριστή γραμμή από αυτή των συμμείκτων)
•64.400 t σύμμεικτων ΑΣΑ που θα οδηγούνται προς μηχανική διαλογή και κομποστοποίηση
Επισημαίνεται ότι οι ΣΜΑ-ΣΜΑΥ προτείνεται να είναι κινητοί.
•Για την Π.Ε. Ρεθύμνης
Για την Π.Ε. Ρεθύμνης προτείνονται τα ακόλουθα.
Σύμμεικτα ΑΣΑ
•Κατασκευή μονάδας μηχανικής διαλογής και επεξεργασίας. Η μονάδα θα επεξεργάζεται το σύνολο της ποσότητας των σύμμεικτων ΑΣΑ που παράγονται στην Π.Ε. Πιθανή χωροθέτηση της μονάδας είναι η περιοχή που βρίσκεται ο υφιστάμενος ΧΥΤΑ (δήμος Αμαρίου).
Απόβλητα συσκεαυσιών
•Συνέχιση και επέκταση προγραμμάτων ΔσΠ αποβλήτων συσκευασιών
•Μεταφορά και επεξεργασία προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασιών στην προτεινόμενη μονάδα μηχανικής διαλογής (όπως συμβαίνει και στην περίπτωση του ΕΜΑΚ Χανίων)
Προδιαλεγμένα οργανικά απόβλητα και έντυπο χαρτί.
•Εδραίωση ΔσΠ οργανικών αποβλήτων και υλικών (όπως το έντυπο χαρτί)
•Επεξεργασία των προδιαλεγμένων οργανικών στην προτεινόμενη μονάδα επεξεργασίας.
ΣΜΑ/ΣΜΑΥ
•Λειτουργία του ΣΜΑ/ΣΜΑΥ Δ. Ρεθύμνης. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Βιολογικής Επεξεργασίας Ρεθύμνου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•7.300 t προδιαλεγμένου οργανικού που θα οδηγείται προς κομποστοποίηση
•8.800 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας που θα οδηγούνται προς μηχανική διαλογή (ξεχωριστή γραμή-ή ώρες λειτουργίας-από αυτή/ες των συμμείκτων)
•35.600 t σύμμεικτων ΑΣΑ που θα οδηγούνται προς μηχανική διαλογή και βιολογική επεξεργασία.
•Για την Π.Ε. Ηρακλείου. Για την Π.Ε. Ηρακλείου προτείνονται:
Σύμμεικτα ΑΣΑ
•Συνέχιση λειτουργίας της Μονάδας Προεπεξεργασίας (Βιοξήρανση) και παραγωγή SRF (Ηράκλειο). Παράλληλα προτείνεται η αναβάθμιση/βελτιστοποίηση της έτσι ώστε να παράγεται πιο εξευγενισμένο υλικό.
•Κατασκευή Μονάδας Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας, στην ευρύτερη περιοχή της Χερσονήσου
•Κατασκευή Μονάδας Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας στο κεντρικό ή δικτυακό μέρος της Π.Ε.
Απόβλητα συσκευασιών
•Συνέχιση και επέκταση προγραμμάτων ΔσΠ αποβλήτων συσκευασιών
•Μεταφορά και επεξεργασία προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασιών στο ΚΔΑΥ Ηρακλείου, το οποίο χρήζει επέκτασης.
Προδιαλεγμένα οργανικά απόβλητα και έντυπο χαρτί.
•Εδραίωση ΔσΠ οργανικών αποβλήτων (με έμφαση στις ξενοδοχειακές μονάδες) και υλικών (όπως το έντυπο χαρτί).
•Κατασκευή μονάδας επεξεργασίας προδιαλεγμένου οργανικού, στην ευρύτερη περιοχή της Χερσονήσου, καθώς και μίας μονάδας στο ΔΔ Καζαντζάκη που θα καλύπτει τις κεντρικές και δυτικές περιοχές της Π.Ε. και πιθανώς να δέχεται και γεωργικά απόβλητα.
ΣΜΑ/ΣΜΑΥ
•Δημιουργία τουλάχιστον δύο (2) ΣΜΑ/ΣΜΑΥ ανάλογα, με την περιοχή που θα χωροθετηθούν οι μονάδες.
Η υφιστάμενη Μονάδα Προεπεξεργασίας (Βιοξήρανση και Παραγωγής SRF Ηρακλείου θα συνεχίσει να δέχεται περίπου:
75.00 t σύμμεικτων ΑΣΑ για την παραγωγή SRF η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Χερσονήσου θα πρέπει να δέχετε περίπου:
•32.00 t σύμμεικτων ΑΣΑ από την Π.Ε. Ηρακλείου (η συνολική δυναμικότητα υπολογίζεται μετά την περιγραφή των έργων στην Π.Ε. Λασιθίου)
•20.00 t προδιαλεγμένου οργανικού από την Π.Ε. Ηρακλείου (η συνολική δυναμικότητα υπολογίζεται μετά την περιγραφή των έργων στην Π.Ε. Λασιθίου)
Η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας στις κεντρικές/δυτικές περιοχές της Π.Ε. θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•34.000 t σύμμεικτων ΑΣΑ από την Π.Ε. Ηρακλείου η Μονάδα Επεξεργασίας Προδιαλεγμένου Οργανικού στο ΔΔ Καζαντζάκη θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•9.100 t προδιαλεγμένου οργανικού
Το ΚΔΑΥ Ηρακλείου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•35.000 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας από την Π.Ε. Ηρακλείου (η συνολική δυναμικότητα υπολογίζεται μετά την περιγραφή των έργων στην Π.Ε. Λασιθίου).
Επισημαίνεται ότι οι ΣΜΑ/ΣΜΑΥ προτείνεται να είναι κινητοί
•Για την Π.Ε. Λασιθίου
Για την Π.Ε. Λασιθίου προτείνονται τα ακόλουθα: Σύμμεικτα ΑΣΑ
•Κατασκευή μονάδας Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας στο Δήμο Σητείας. Η μονάδα αυτή θα επεξεργάζεται το σύνολο της ποσότητας των σύμμεικτων ΑΣΑ που παράγονται στο δήμο Σητείας και Ιεράπετρας.
•Μεταφορά των σύμμεικτων ΑΣΑ από τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου στην μονάδα Χερσονήσου.
Απόβλητα συσκευασιών
•Συνέχιση και επέκταση προγραμμάτων ΔσΠ αποβλήτων συσκευασιών
•Μεταφορά και επεξεργασία προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασιών των δήμων Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου στο ΚΔΑΥ Ηρακλείου, και της υπόλοιπης Π.Ε. στη Μονάδα Μηχανικής Διαλογής δήμου Σητείας.
Προδιαλεγμένα οργανικά απόβλητα και έντυπο χαρτί.
•Εδραίωση ΔσΠ οργανικών αποβλήτων και υλικών, όπως το έντυπο χαρτί με έμφαση στις ξενοδοχειακές μονάδες.
•Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Προδιαλεγμένων Οργανικών Αποβλήτων των δήμων Ιεράπετρας και Σητείας στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας (με πιθανή συνεπεξεργασία γεωργικών αποβλήτων).
ΣΜΑ/ΣΜΑΥ
•Λειτουργία των ΣΜΑ/ΣΜΑΥ Ιεράπετρας και Σητείας
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Σητείας θα δέχεται περίπου:
•22.900 t σύμμεικτων ΑΣΑ
•5.600 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας
Η Μονάδα Επεξεργασίας Προδιαλεγμένου Οργανικού Ιεράπετρας θα πρέπει να δέχεται:
•Τουλάχιστον 4.800 t προδιαλεγμένου οργανικού και επιπλεόν τις ποσότητες των γεωργικών αποβλήτων εφόσον κριθεί σκόπιμο.
Η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Χερσονήσου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•16.500 t σύμμεικτων ΑΣΑ από τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου.
Το ΚΔΑΥ Ηρακλείου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•4.100 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας από τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου.
Συνολικά από τα παραπάνω, τελικώς προκύπτει ότι:
Η Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Χερσονήσου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•48.600 t σύμμεικτων ΑΣΑ από την Π.Ε. Ηρακλείου και από τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου.
•23.400 t προδιαλεγμένου οργανικού από την Π.Ε. Ηρακλείου και από τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου.
Το ΚΔΑΥ Ηρακλείου θα πρέπει να δέχεται περίπου:
•39.100 t προδιαλεγμένων αποβλήτων συσκευασίας από την Π.Ε. Ηρακλείου και τους δήμους Αγ. Νικολάου και Ορ. Λασιθίου.
Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι η αξιοποίηση του εναλλακτικού καυσίμου που παράγεται από την Μονάδα Βιοξήρανσης διασφαλίζεται με την επίσημη πλέον αποδοχή του σε μονάδα αξιοποίησης εκτός Περιφέρειας.
Κατά τη μεταβατική περίοδο διαχείρισης προτείνονται κινητοί σταθμοί μεταφοράς (ΧΥΤΑ Πελεκάνου και Δήμου Βιάννου, εφόσον παύσει η λειτουργία του) και προσωρινή κινητή μονάδα ανακύκλωσης σε συνδυασμό με τη μεταφορά μέσω ΣΜΑ (στην Ιεράπετρα) περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα λόγω της οριστικής παύσης των ΧΥΤΑ και ΧΑΔΑ που τις εξυπηρετούσαν.
Επίσης, προτείνται η άμεση εγκατάσταση πράσινων σημείων συλλογής υλικών, τουλάχιστον 4 (ένα κοντά σε κάθε μεγάλο αστικό κέντρο), καθώς και η επέκταση και εντατικοποίηση του συστήματος ανακύκλωσης αποβλήτων συσκευασιών, σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (Ε.Ε.Α.Α.) και πιθανώς άλλα Εναλλακτικά Συστήματα Διαχείρισης Συσκευασιών, όπως η Ανταποδοτική Ανακύκλωση. Κατά τα λοιπά, οι δήμοι θα εξυπηρετούνται από τις υφιστάμενες μονάδες επεξεργασίας και τους υφιστάμενους ΧΥΤΑ.

