Υπό ποιες συνθήκες νομιμοποιείται ο πυροβολισμός σε βάρος ενός εισβολέα ληστή στο σπίτι μας; Η κάθε περίπτωση είναι χωριστή και διερευνώνται οι ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες τελέστηκε το αδίκημα, αναφέρουν δικηγόροι.

Πάντως, όπως τονίζεται, το θέμα είναι πρωτίστως πολιτικοκοινωνιολογικό εστιάζοντας στην βραδυφλεγή βόμβα του μεταναστευτικού

Της

Ευαγγελίας Καρεκλάκη



Ποια είναι η λεπτή κόκκινη γραμμή που διαχωρίζει τα όρια της νόμιμης άμυνας από την αυτοδικία; Το ερώτημα αυτό απασχολεί ολοένα και περισσότερους πολίτες με δεδομένη την έξαρση της εγκληματικότητας σε καθημερινό επίπεδο, την εισβολή ληστών στα σπίτια, τις εν ψυχρώ εκτελέσεις ενοίκων, τους βασανισμούς ηλικιωμένων.

Η υπόθεση του 24χρονου φοιτητή της Ιατρικής, ο οποίος τελικά αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους, για την δολοφονία 43χρονου Αλβανού διαρρήκτη, επαναφέρει στο προσκήνιο το επίμαχο ζήτημα σε σχέση με την ποινική αντιμετώπιση του πολίτη, ο οποίος θα βρεθεί στην δυσχερή θέση να τραυματίσει ή ακόμα και να σκοτώσει τον διαρρήκτη ή τον ληστή που θα εισβάλει στο σπίτι του. Φέρει όμως και στο προσκήνιο το μεγάλο πρόβλημα της μετανάστευσης της χώρας μας που μοιάζει με “βραδυφλεγή βόμβα”.

Το συγκεκριμένο ζήτημα απασχολεί έντονα την κοινή γνώμη αλλά και νομικούς κύκλους που σπεύδουν να τονίσουν ότι η κάθε περίπτωση κρίνεται χωριστά από τους δικαστές με βάση την προσωπικότητα των κατηγορουμένων αλλά και τις ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες διαπράχθηκε το αδίκημα.

Αυτό άλλωστε καταδεικνύεται και από την διαφορετική ποινική αντιμετώπιση που είχαν διάφοροι κατηγορούμενοι ανά την Ελλάδα, οι υποθέσεις των οποίων παρουσιάζουν παρόμοια χαρακτηριστικά, ωστόσο η ποινική τους αντιμετώπιση ήταν διαφορετική τόσο στο στάδιο της προδικασίας όσο και στο ακροατήριο.

Ο 24χρονος φοιτητής αφέθηκε ελεύθερος υπό τις επεφημίες συγκεντρωμένων συγγενών, φίλων και γειτόνων του, οι οποίοι τον χειροκροτούσαν, αποκαλώντας τον “μάγκα” παρά το γεγονός ότι υπάρχει η απώλεια μίας ανθρώπινης ζωής. Όλο και περισσότεροι πολίτες προειδοποιούν ότι θα πάρουν το νόμο στα χέρια τους, υποστηρίζοντας ότι νιώθουν απροστάτευτοι ακόμα και μέσα στα σπίτια τους. Δικαστικοί και νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι το θέμα είναι εξαιρετικά περίπλοκο καθώς δεν υπάρχει “συνταγή” για τον τρόπο αντίδρασης του πολίτη σε τέτοιες περιστάσεις ώστε να κηρυχθεί ατιμώρητος με βάση τα όσα προβλέπει ο νόμος. Και σίγουρα δεν υπάρχει δεδικασμένο.

Δικηγόροι του Ηρακλείου σχολιάζουν την απόφαση των δικαστών σε σχέση με την υπόθεση του 24χρονου φοιτητή, αναφέρονται στον πολύπλοκο μηχανισμό της άμυνας και σπεύδουν να υπογραμμίσουν ότι σε καμία περίπτωση η αύξηση της εγκληματικότητας δεν σημαίνει χαλάρωση της ποινικής καταστολής. Υπό ποιες συνθήκες όμως νομιμοποιείται ο πυροβολισμός; Πότε έχουμε άμυνα, υπέρβαση άμυνας, αυτοδικία;

Ο δικηγόρος, Βενιζέλος Κάββαλος εκφράζει την θέση ότι η εισβολή στο σπίτι, και ιδιαίτερα την νύχτα, συνιστά “άδικη και παρούσα επίθεση”. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η κάθε περίπτωση έχει την δική της ιδιομορφία και εξετάζεται χωριστά. Στο ερώτημα πότε νομιμοποιείται κάποιος να κάνει χρήση του όπλου, απαντά ότι εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ενώ υπογραμμίζει ότι ποτέ δεν πρέπει να ξεχνάμε το καθεστώς φόβου και τρόμου στο οποίο περιέρχεται ο επιτιθέμενος, κατάσταση που δικαιολογεί ακόμα και την υπέρβαση των ορίων άμυνας.

Ο δικηγόρος, Γιώργος Στειακάκης, υπογραμμίζει ότι σε καμία περίπτωση η κοινωνία δεν θα πρέπει να πάρει το μήνυμα ότι όποιος σκοτώνει, μένει ατιμώρητος, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η ποινική καταστολή έχει χαλαρώσει με αποτέλεσμα να μπορούμε να προβαίνουμε ελεύθερα σε τέτοιες πράξεις.

Στο ερώτημα πώς τελικά μπορεί να προστατευθεί ο πολίτης που νιώθει ότι απειλείται μέσα στο σπίτι του, ο κ. Στειακάκης, δήλωσε:

“Ο μηχανισμός της άμυνας είναι πολυσύνθετος. Στην διάταξη περί άμυνας αναφέρεται ότι δικαιούσαι να αμυνθείς και να αντεπιτεθείς κατά κάποιου, ο οποίος πάει να προσβάλει τα έννομα αγαθά σου, ισχύοντας όμως η Αρχή της αναγκαιότητας. Ό,τι είναι δηλαδή απολύτως αναγκαίο για να πετύχεις τον σκοπό σου. Δηλαδή αν μπορείς να τον απομακρύνεις, απειλώντας τον με το όπλο, αν ο δράστης είναι άοπλος, αυτό πρέπει να κάνεις. Αν μπορείς να τον πυροβολήσεις στα πόδια, αποφεύγοντας να τον σκοτώσεις, αυτό πρέπει να πράξεις. Αν διατρέχει άμεσο κίνδυνο η ζωή σου, δηλαδή κινδυνεύεις να σε σκοτώσει και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να προστατευθείς, τότε δικαιούσαι να τον πυροβολήσεις για να προστατεύσεις την ζωή σου και την οικογένεια σου.

Όμως ακόμα και όταν θεωρηθεί ότι δεν ήσουν σε άμυνα, υπάρχει ο βρασμός ψυχικής ορμής. Όταν δηλαδή εξαιτίας συνθηκών υπάρχει τέτοια αναστάτωση, έχει θολώσει το μυαλό σου και ενεργείς υπό το κράτος ψυχικής υπερδιέγερσης, τότε έχεις μειωμένη ποινή.

Όλα αυτά κρίνονται εκ των υστέρων αλλά είναι πράγματα που δεν μπορεί να τα σταθμίσει κάποιος εκείνη την στιγμή.

Δεν υπάρχει μία συνταγή, δεν υπάρχει τιμοκατάλογος να σου πει κάποιος “υπό αυτές τις συνθήκες μπορείς να κάνεις εκείνο. Το μόνο που μπορείς να κάνεις ως μία κάποια συνταγή είναι να πράξεις ότι είναι αναγκαίο και λιγότερο επαχθές για τον άλλον προκειμένου να αποκρούσεις την επίθεση που σου γίνεται”.

Ο δικηγόρος Φραγκίσκος Λαμπρινός εκφράζει την άποψη ότι “ούτε η η απελευθέρωση της οπλοκατοχής ούτε η αυτοδικία είναι λύσεις για το διαρκώς εντεινόμενο πρόβλημα εγκληματικότητας που αντιμετωπίζουμε. Μοναδική όδος για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας σε μια οργανωμένη δημοκρατική κοινωνία είναι η πρόληψη και η πιστή εφαρμογή του νόμου”.



Δ. Βέρρας:

το θέμα είναι πολιτικοκοινωνιολογικό

και όχι νομικό



Ο δικηγόρος Διονύσης Βέρρας τονίζει ότι το ερέθισμα για μία σοβαρή συζήτηση με αφορμή αυτό το περιστατικό, είναι συζήτηση πολιτική και κοινωνιολογική και όχι νομική.

“Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τον παράγοντα ότι αυτοί οι άνθρωποι, οι μετανάστες, αποτελούν ένα μέγεθος μέσα στην ελληνική κοινωνία και δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε και να παραβλέπουμε ότι υπάρχουν δίπλα μας. Δεν μπορούμε να ερχόμαστε υποκριτικά και να επιδοκιμάζουμε ή να καταδικάζουμε το νεαρό που σήκωσε την καραμπίνα και πυροβόλησε.

Είναι καθαρή υποκρισία. Οι πραγματικοί ένοχοι που οδήγησαν την κατάσταση σε αυτό το επίπεδο, δεν φαίνονται πουθενά. Και κανείς δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες του και δεν κάνει την αυτοκριτική του για την παρακμή στην οποία έχουμε φθάσει. Αυτό είναι αποσύνθεση της κοινωνίας. Δεν είναι συζήτηση νομική. Το ζητούμενο είναι οι πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις του θέματος.

Τον Έλληνα πολίτη δεν τον ενδιαφέρει αν ήταν άμυνα ή βρασμός ψυχικής ορμής. Εμάς μας ενδιαφέρει ότι ένας αλλοδαπός ανεξέλεγκτα μπαίνει σε ένα σπίτι, υπάρχει ένας Έλληνας που προσβάλλεται βάναυσα από αυτήν την συμπεριφορά και παίρνει το νόμο στα χέρια του. Τι γίνεται με το μεταναστευτικό; Έχεις μία “βραδυφλεγή βόμβα” στα θεμέλια της κοινωνίας σου, έναν ανεξέλεγκτο και άγνωστο αριθμό μεταναστών μη νομίμων που δεν ξέρεις πώς θα επιβιώσουν. Όταν πεινάνε οι ίδιοι και τα παιδιά τους, θα μπουν στα σπίτια μας”.