Μαρτυρίες για επεισόδια στη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης καταγράφονται στην εφημερίδα «Πρωινός Τύπος» της 29ης Μαΐου 1941, όταν δηλαδή σχεδόν το νησί είχε καταληφθεί από τις γερμανικές δυνάμεις. Πρόκειται για καταθέσεις Γερμανών στρατιωτών σε στρατοδικείο (άγνωστο γιατί συγκλήθηκε), ενώ εξελίσσονταν τα γεγονότα, οι οποίες αφορούσαν, όπως ανέφερε η ελεγχόμενη από τις κατοχικές αρχές εφημερίδα, σε «φρικαλεότητες των Άγγλων». Τις μαρτυρίες αυτές, που φυσικά εντάσσονταν ή αξιοποιήθηκαν από την προπαγάνδα των κατακτητών και είναι ανώνυμες, παραθέτουμε στη συνέχεια.
Αγγλικά στρατεύματα στη Σούδα (συλλογή Μιχάλη Ναλετάκη)
Πρώτη μαρτυρία
Απεβιβάσθημεν εις την Κρήτην ως προκεχωρημένα τμήματα. Υπό τας διαταγάς του υπολοχαγού Τρόβες επροχωρήσαμεν δια να απελευθερώσωμεν μίαν διμοιρίαν, η οποία είχε κυκλωθή. Αιφνιδίως αντικρύσαμεν μίαν ομάδα Άγγλων, οι οποίοι υπηρετούσαν ένα αντιαεροπορικόν πυροβόλον. Θα ήσαν 10 περίπου. Μας άφησαν να πλησιάσωμεν μέχρις αποστάσεως δέκα μέτρων. Ίσταντο όρθιοι, δεν έφερον όπλα και μας ανέμενον. Δεν ημπορούσε να υπάρξη αμφιβολία ότι ήθελαν να παραδοθούν. Όχι μόνο εγώ, αλλά και όλοι οι άλλοι συνάδελφοι ήσαν της αυτής γνώμης. Μας ένευσαν να προχωρήσωμεν, πράγμα το οποίον και εκάμαμεν, χωρίς να λάβωμεν προφυλάξεις. Αίφνης εξηφανίσθησαν όλοι των και από το μέρος όπου ευρίσκοντο ήρχισαν δυνατά πυρά όπλων. Επτά περίπου συνάδελφοι και εγώ ετραυματίσθημεν κατά τον αιφνιδιασμόν.
Μαυροφορεμένες γυναίκες του Άνω Μέρους Αμαρίου στον κατεστραμμένο από τους Γερμανούς ναό της Παναγίας (Κρητική Ενότης 15-5-1947)
Δεύτερη μαρτυρία
Την 20/5/41 επροχωρήσαμεν μαζί με ένα επιλοχίαν και τρεις στρατιώτας, ως ανιχνευτικόν τμήμα, βορειοανατολικώς του αεροδρομίου του Μάλεμε εις την Κρήτην. Κατά την ανίχνευσιν αυτήν έπεσαν ο επιλοχίας και δύο στρατιώται. Ο επιλοχίας είχε καλύψει τα νώτα του, δια να προστατεύεται εναντίον γερμανικών αεροπορικών επιθέσεων με μίαν σημαίαν με τον αγκυλωτόν σταρόν. Δεν μας ήτο δυνατόν να κρατήσωμεν την θέσιν μας, δεδομένου ότι επυροβολούμεθα συνεχώς και δεν είμεθα παρά δύο άνδρες μόνον. Ούτε μου ήτο δυνατόν να συμπαραλάβω κατά την αποχώρησίν μου την σημαίαν. Αργότερα παρετήρησα ο ίδιος, ότι οι Άγγλοι ανακαταλαβόντες την θέσιν των, όπου ευρίσκετο το αντιαεροπορικόν των πυροβόλον, εκαμουφλάρισαν το πυροβόλον των με την σημαίαν του αγκυλωτού σταυρού. Κατόπιν τούτου, τα γερμανικά αεροπλάνα δεν έβαλλον πλέον κατά του αντιαερορικού αυτού πυροβόλου.
Γερμανικές δυνάμεις στις επιχειρήσεις της Κρήτης (Πρωινός Τύπος 1 Ιουνίου 1941)
Τρίτη μαρτυρία
Την 22/5/1941 επλέαμεν με ένα δικάταρτον αλιευτικόν, 80 άνδρες εν συνόλω, προς Κρήτην. Είχαμεν φθάσει εις απόστασιν 100 περίπου χιλιομέτρων από την Κρήτην, όταν ενεφανίσθησαν 4 αγγλικαί μονάδες. Κατά τινας ήσαν δυο καταδρομικά και δυο αντιτορπιλικά. Ύστερα από μικράν σύσκεψιν με τον ανθυπολοχαγόν, ο οποίος ηγείτο της αποστολής, απεφασίσαμεν, επειδή δεν υπήρχε καμμία άλλη ελπίς, να σηκώσωμεν λευκήν σημαίαν. Ετοποθετήσαμεν εις την πρώραν και εις τρόπον ώστε να ήτο καλώς ορατή, μίαν λευκή οθόνην, ενώ μέγα μέρος του πληρώματος εκινούσε μανδήλια και άλλα παρόμοια. Οι Άγγλοι ασφαλώς ανεγνώρισαν τα σήματά μας. Τα σκάφη των δεν απείχον παρά 150-200 μέτρα και ημείς τους εβλέπαμεν ευκρινώς που μας παρετήρουν με τηλεσκόπια. Παρά ταύτα έρριψαν εναντίον μας μετά την ανύψωσιν της λευκής σημαίας, 10 μέχρι 15 βολάς από πυροβόλον του οποίο το διαμέτρημα πρέπει να ήτο 2,5 ή 3,7 εκατοστομέτρων. Αι βολαί έλαχαν το πλήρωμα και ετραυμάτισαν περί τους 200 άνδρας. Καθώς είμεθα απησχολημένοι να απομακρύνωμεν τους τραυματίας από το κατάστρωμα, εδέχθημεν μίαν άλλην βολήν από πυροβόλον 7,5 εκατοστομέτρων, η οποία κατέστρεψεν εντελώς τον σταθμόν επιδέσεως και πάντα τα εν αυτώ ευρισκόμενα.
Από τις επιχειρήσεις των Γερμανών (Πρωινός Τύπος 14-6-1941)
Κατόπιν τούτου οι περισσότεροι έπεσαν εις την θάλασσαν, εγώ δε ανερριχήθην δύο – τρία μέτρα υψηλά εις ένα κατάρτι και έκαμνα σήμα προς τους Άγγλους με ένα λευκόν προσόψιον και ένα υποκάμισον, μόλις όμως είχα προφθάσει να αναρριχηθώ, το κατάρτι κατερρίφθη και εγώ έπεσα επάνω εις το κατάστρωμα.
Από τις επιχειρήσεις των Γερμανών (Πρωινός Τύπος 14-6-1941)
Κατόπιν τούτου έδωσα την διαταγήν: «Όλοι εις την θάλασσαν!» και επήδησα και ο ίδιος τελευταίος εις τα κύματα. Είχα μαζί μου ένα μισογεμάτον δοχείον βενζίνης, το οποίον με εβοηθούσε να κολυμβώ. Δεν είχα απομακρυνθή ούτε 50 μέτρα από το σκάφος μας, όταν ήρχισε γύρω μου, εις ημικύκλιον, να πίπτη βροχή βλημάτων από πολυβόλον.
Γερμανικό απόσπασμα (συλλογή Μιχάλη Ναλετάκη)
Από τα βλήματα κατεστράφη και το δοχείον βενζίνης. Ην στιγμήν αυτήν καθύβριζα την φοβεράν αυτήν δειλίαν των Άγγλων. Ολίγον υστερώτερα με έσωσεν ένα γερμανικόν υδροπλάνον.
