Στις 13.3.2012 η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), η Eurostat, έδωσε στη δημοσιότητα τα στοιχεία για το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) όλων των νομών και των περιφερειών της Ε.Ε. για το έτος 2009. Η συλλογή, ο έλεγχος και η επεξεργασία των στοιχείων αυτών από χιλιάδες νομούς και εκατοντάδες περιφέρειες των 27 κρατών από τη Eurostat απαιτεί πολύ χρόνο και για το λόγο αυτό τα τελικά στοιχεία του κάθε έτους δίνονται στη δημοσιότητα με καθυστέρηση δύο ετών και άνω.
Πριν προχωρήσουμε θα πρέπει να θυμίσουμε ότι το ΑΕΠ μιας χώρας, μιας περιφέρειας ή ενός νομού περιλαμβάνει τη συνολική παραγωγή σε ευρώ του πρωτογενούς (γεωργίας, κτηνοτροφίας, αλιείας), του δευτερογενούς (βιομηχανίας, βιοτεχνίας κατασκευών) και του τριτογενούς τομέα (όλες τις υπηρεσίες) τους. Το ΑΕΠ, όμως, δεν συμπίπτει με το εισόδημα των κατοίκων της καθεμιάς από τις περιοχές αυτές, δεδομένου ότι το εισόδημά τους μπορεί να προέρχεται από άλλες περιοχές ή και από το εξωτερικό.
Με βάση τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα από τη Eurostat που προαναφέρθηκαν για το έτος 2009 και τα αντίστοιχα στοιχεία από τη βάση δεδομένων της ίδιας Υπηρεσίας για τα έτη 1995 και 2000 εξετάζουμε στο άρθρο αυτό τις μεταβολές του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ, του συνολικού ΑΕΠ σε εκατ. ευρώ και του πληθυσμού των 4 νομών της Κρήτης και της Κρήτης συνολικά σε σύγκριση με τα αντίστοιχα στοιχεία του Συνόλου Χώρας για τις περιόδους ανάμεσα στα έτη αυτά, δηλαδή το 2000 σε σχέση με το 1995 (περίοδος προ ευρώ) και το 2009 σε σχέση με το 2000 (περίοδος ευρώ).
Στο πρώτο μέρος του Πίνακα που ακολουθεί δίνεται το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ, στο δεύτερο μέρος του το συνολικό ΑΕΠ σε εκατομμύρια ευρώ και στο τρίτο μέρος του ο πληθυσμός σε χιλιάδες των 4 νομών της Κρήτης, της Κρήτης συνολικά και του Συνόλου Χώρας τα έτη 1995, 2000 και 2009.
Από τον πίνακα αυτό φαίνεται ότι την 1η θέση ανάμεσα στους 4 νομούς της Κρήτης:
- Το 1995 κατείχε ο νομός Λασιθίου και, ακολουθούσαν κατά σειρά οι νομοί Ηρακλείου, Χανίων και Ρεθύμνης.
- Το 2000 κατείχε ο νομός Ρεθύμνης και ακολουθούσαν οι νομοί Ηρακλείου, Λασιθίου και Χανίων και
- Το 2009 ο νομός Λασιθίου επανήλθε στην 1η θέση και ακολουθούσαν οι νομοί Χανίων, Ρεθύμνης και Ηρακλείου, ο οποίος από τη 2η θέση το 1995 και το 2000 κατέβηκε στην 4η και τελευταία ! θέση.
Από τη σύγκριση, εξάλλου, το νομών της Κρήτης και της Κρήτης ως σύνολο με το Σύνολο χώρας, προκύπτει ότι και τα τρία έτη οι περισσότεροι νομοί και η Κρήτη ως σύνολο είχαν κατά κεφαλή ΑΕΠ χαμηλότερο από εκείνο του συνόλου χώρας. Εξαίρεση αποτελούν οι νομοί Λασιθίου το 1995 και ο νομός Ρεθύμνης το 2000.
Σε ό,τι αφορά τη θέση των νομών της Κρήτης ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας ο νομός:
- Λασιθίου το 1995κατείχε την 11η θέση, το 2000 τη 14η και το 2009 τη 10η.
- Χανίων το 1995 κατείχε τη 15η θέση, το 2000 την 22η και το 2009 τη 13η.
- Ρεθύμνης το 1995 κατείχε την 25η θέση, το 2000 την 8η και το 2009 τη 15η, και
- Ηρακλείου το 1995 κατείχε τη 13η θέση , το 2000 την 9η και το 2009 τη 16η.
Η Κρήτη το 1995 κατείχε την 5η θέση ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της χώρας, το 2000 την 4η και το 2009 πάλι την 5η θέση. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι το γεγονός ότι και οι 4 νομοί της Κρήτης βρίσκονται στους 16 πρώτους ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας και η Κρήτη στη 5η θέση ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της, δείχνει ότι η οικονομία του Νησιού είναι εύρωστη και, το σπουδαιότερο, έχει τεράστιες δυνατότητες, τώρα μάλιστα που αναμένεται να αρχίσουν οι έρευνες για πετρέλαιο στα νότια του.
Ένα ερώτημα που προκύπτει είναι ποιοι είναι οι λόγοι στους οποίους οφείλονται οι ανακατατάξεις των νομών που προαναφέρθηκαν. Ο άμεσος λόγος είναι οι ρυθμοί αύξησης του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ, έτσι, π.χ. η άνοδος του νομού Ρεθύμνης από την 25η θέση το 1995 στην 8η το 2000 οφείλεται στο γεγονός ότι στο νομό αυτό σημειώθηκε η μεγαλύτερη αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕΠ.
Οι άμεσοι παράγοντες που καθορίζουν το ύψος της αύξησης του κατά κεφαλή ΑΕΠ του κάθε νομού είναι, όπως είναι αυτονόητο, από τη μια μεριά ο ρυθμός αύξησης του συνολικού ΑΕΠ του νομού και από την άλλη ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού του. Έτσι η άνοδος του νομού Λασιθίου από την 14η θέση το 2000 στη 10η το 2009 οφείλεται, όχι τόσο στην αύξηση του συνολικού ΑΕΠ, αλλά στο γεγονός ότι ο πληθυσμός του μειώθηκε ελαφρά στο διάστημα 2000-2009, ενώ των άλλων νομών αυξήθηκε στο ίδιο διάστημα.
Σε ό,τι αφορά το νομό Ηρακλείου η κατολίσθησή του από τη 2η θέση το 1995 και το 2000 στην 4η το 2009 οφείλεται από τη μια μεριά στο χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης του συνολικού ΑΕΠ του στο διάστημα 2000-2009, η οποία είχε ως αποτέλεσμα η συμμετοχή του νομού στο συνολικό ΑΕΠ της Κρήτης από 50,6% το 2000 να μειωθεί στο 48,2% το 2009 και από την άλλη στο ότι ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού του ήταν ο υψηλότερος ανάμεσα στους 4 νομούς.
Ο υψηλός ρυθμός αύξησης του πληθυσμού του νομού Ηρακλείου, που ήταν πάνω από το αντίστοιχο ρυθμού στο Σύνολο Χώρας είναι, φυσικά, ένα πολύ ευνοϊκό για την ανάπτυξή του γεγονός. Ο σχετικά, όμως, χαμηλός ρυθμός αύξησης του συνολικού ΑΕΠ του στο διάστημα 2000-2009 θα πρέπει να ερευνηθεί προκειμένου να διαπιστωθεί ποιοι κλάδοι των τριών τομέων της οικονομίας του υστέρησαν έναντι των άλλων νομών και του Συνόλου Χώρας. Την έρευνα αυτή μπορεί να την κάνουν τα ερευνητικά ιδρύματα και τα ΑΕΙ της χώρας.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
