
Ο τίτλος μη φανή παράξενος και μην ξαφνίση άλλες αδελφές, από τας νέας χώρας που απελευθέρωσεν ο μέγας Κωνσταντίνος ο Δωδέκατος. Η Κρήτη μόνη μέσα σʼ όλους τους λαούς της Γης και μέσα εις τας χώρας τας ιστορικάς στέκεται υψηλά και υπερήφανα σαν μάννα του πανάρχαιου πολιτισμού, ωσάν πατρίδα των Ελληνικών θεών, που μέσα εις τους κόλπους της εθήλασαν το γάλα της Αμαλθείας αιγός.
Ο Κρόνος ο πανάρχαιος του Ελληνικού Ολύμπου πρόγονος, ήτο ο τρομερός πατέρας της φυλής, που και τα ίδια του παιδιά κατέτρωγε για να μη γείνουν μεγαλείτερα απʼ αυτόν. Ητο λοιπόν μεγάλη και τρανή η Κρήτη πάντοτε και είνε η μάννα αυτή και η αρχόντισσα με τα παλάτια της και τους ναούς της τους περίλαμπρους, με της γυναίκες της ξεχωριστές στην ωμορφιά, στη χάρι και στην πολυτέλεια.
Ητο μεγάλη η Κρήτη, η εξχωριστή αρχόντισσα και της φυλής κυρίαρχος, αφού κι αυτό της Αθηνάς το άστυ φόρον παρθένων και παλληκαριών της πλήρωνε.
Ητο μεγάλη πάντα η αήττητη, όταν αιώνας όλους επολέμησαν για την κατάκτησίν της, οι άρχοντες των τότε θαλασσών, της Βενετίας οι Δόγαι και οι πρίγκηπες.
Ητο μεγάλη κι ύστερα που τους τυράννους και κατακτητές Ανατολής και Δύσεως έκαμε και την καταγωγήν των και την γλώσσαν των να χάσουν, και χωρίς να καταλάβουν νικημένοι από νικηταί να ευρεθούν.
Ητο μεγάλη η υπερήφανη αρχόντισσα κι όταν ακόμη οι στόλοι των Δυνάμεων εκανοβολούσαν με κανόνια δυνατής ολκής το μικρόν φρούριον, εις το οποίον λεοντάρια ατρόμητα τα Κρητικόπουλα εσκαρφάλωναν για να υψώσουν την σημαίαν την Ελληνικήν.
Τα χρόνια της σκλαβιάς της τʼ αναρίθμητα μόνον με επαναστάσεις και ανταρσίες ημπορούν να μετρηθούν. Χειρότερη από τα ηφαίστεια, που κάθε λίγο ξεκουνούν την Γη και κάθε τόσο φλόγες και καπνούς στον ουρανό πετούν, η Κρήτη έμεινε το άσβεστο ηφαίστειο, που γενεές και γενεές το ακολούθησαν να φλέγη και να καίη την αιματωμένη γη και λάβα πύρινη να χύνη και νʼ απλώνη στους κάμπους που ανθεί η λεμονιά και όπου τα χρυσόμηλα μυρίζουν τον αέρα.
Τʼ Αρκάδι φρούριο απόρθητο, εις την φωτιά ενός απʼ τους πολλούς πολέμους σαν πυροτέχνημα τινάχθηκαν στον ουρανό, με τάγματα από μοναχούς πολεμιστάς, που για καμπάνες είχαν την κλαγγήν των όπλων των και για λιβάνι τον καπνό του μπαρουτιού.
Μάννα μεγάλη κʼ ένδοξη αυτή, με γάλα γέννησε κι έθρεψε παιδιά, λεβέντες και πρωτοπαλλήκαρα ηρωϊκά και φημισμένα εις τα πέρατα της Γης. Στης Τέχνες, εις την Επιστήμη και τα γράμματα κι εις κάθε ωραιότητα του νου και της ψυχής, ακόμη και εις το πειο σοφά και δύσκολα, να κυβερνούν λαούς και χώρες να υψώνουν ωσάν γίγαντας.
Αυτή ʽναι η Κρήτη, που είχε ιδεί το αίμα της σαν ποταμός να χύνεται και τα βουνά της υψηλότερα να γίνωνται από της εκακόμβες των οστών της αναρίθμητες. Αυτή ʽναι η Κρήτη, που με τα ματωμένα χέρια της της αλυσσίδες της σκλαβιάς εσύντριψε και γίγαντας ωρθώθη στη Μεσόγειο, αυτοκρατόρισσα πορφυρογέννητη και ένδοξη, τον Κωνσταντίνο, τον μεγάλο σαν αυτήν, εις την αγκάλη της να σφίγξη δοξασμένον νικητήν και άρχοντα.
Για την ανάστασιν μιας τέτοιας χώρας παντοδύναμης και εις τα πέρατα της Γης μοναδικής δεν πήγαιναν λουλούδια και σημαίες και μυρτιές και λόγια διαβασμένα στο χαρτί. Αυτά είνε στολίδια που ταιριάζουν μόνον εις θνητούς κοινούς, εις πανηγύρια, γάμους και εορτές και εις πολιτικά συμπόσια.
Για την μεγάλην και ξεχωριστήν πανήγυριν μιας φυλής ανδρείων, που δεν εταπεινώθηκε ποτέ στους ισχυρούς, αλλʼ ούτε εις τον τύραννον εμπρός χαμήλωσε το μέτωπον, μεγάλα έτρεπε τιμής και ανδρείας τρόπαια να υψωθούν και με παιάνας και αγώνας γυμνικούς, σαν στους παληούς καλούς καιρούς, να τιμηθή η ημέρα της ενώσεως.
Και η Κρήτη απʼ άκρη σʼ άκρη, πολιτείες και χωριά, τρεις να προσφέρη ημέρες και τρεις νύκτες συνεχείς στους γέρους καπετάνιους, και στα ανδρεία της παιδιά κάθε μοσχάρι σιτευτό και κάθε εκλεκτό κρασί, γεύματα και συμπόσια Ομηρικά, κάτι σαν είδος κοινωνίας θεϊκής, κάτι που να τιμά και νʼ ανασταίνη μαζή με την σημερινή χαρά το μεγαλείον και την δόξαν του πρώτου και του πειο αρχαϊκού πολιτισμού.
Και στους γέρους καπετάνιους και στα λεβεντόπαιδα, κρασί νέκταρ να κερνούνε κόρες διαλεχτές με κορμιά κυπαρισσένια κιʼ αρχοντιά πολλή, Καριάτιδες της Κρήτης ολοζώντανες. Και χορούς εις της πλατείες και εις τους αγρούς να χορεύουν τρεις ημέρες και τρεις νύκτες με της λύρας το τραγούδι το εξχωριστό για την νίκην και την δόξαν της μητέρας της μεγάλης και τρανής.
Κ. Παρρέν
(“Εφημερίς των Κυριών”)

