Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Σημαντικό πλήγμα δέχεται και φέτος η ελαιοκομία της Κρήτης από τις εκτεταμένες ζημιές που προκάλεσε ο δάκος. Το σύστημα της δακοκτονίας δεν λειτούργησε με αποτέλεσμα να υπάρχουν απώλειες σε ποσότητες και πιθανόν σε ποιότητες του παραγόμενου ελαιόλαδου.

Σε έρευνα που πραγματοποίησε η «Π» μιλώντας με γεωπόνους, προέδρους συνεταιρισμών και αγρότες, επεδίωξε να προσδιορίσει τις βασικές αιτίες της φετινής αποτυχίας. Κι αν τα πράγματα καταλήξουν φέτος όπως πέρυσι, δηλαδή ολόκληρες περιοχές να παράγουν ελαιόλαδο υψηλής οξύτητας (ενώ στο παρελθόν παρήγαγαν έξτρα παρθένο) θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν μέχρι την συγκομιδή. Ως γνωστό η δακοκτονία λήγει. Κι αν οι θερμοκρασίες του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου είναι υψηλές, τότε το πρόβλημα θα οξυνθεί, όπως έγινε πέρυσι. Όλοι ελπίζουν οι θερμοκρασίες να είναι χαμηλές.

Τι έφταιξε όμως ώστε να φθάσουν τα πράγματα στο σημερινό σημείο;

-Δεν ήταν έτοιμο το σύστημα στην ώρα του. Όπως λένε στην «Π» πρόεδροι αγροτικών οργανώσεων που ασχολούνται με την εμπορία τυποποιημένου έξτρα παρθένου ελαιόλαδου, ολόκληρο το σύστημα της δακοκτονίας θα πρέπει να είναι έτοιμο από το Μάιο. Δηλαδή να έχουν τοποθετηθεί οι τομεάρχες, οι παγιδοθέτες και οι εργολάβοι δακοκτονίας, να υπάρχουν χρήματα και φάρμακα.. Έτσι να γίνεται έλεγχος των πληθυσμών του εντόμου και μόλις διαπιστωθούν υψηλοί πληθυσμοί, να γίνονται στην ώρα τους οι πρώτοι ψεκασμοί. Ιδιαιτέρως φέτος καθυστέρησαν όλα με ευθύνη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Πιο συγκεκριμένα, τοποθετήσεις τομεαρχών και παγιδοθετών έγιναν τον Ιούλιο (προφανώς για να εξοικονομηθούν πόροι από μισθοδοσίες), η προκήρυξη για τους εργολάβους έμπλεξε στα γρανάζια του «Καλλικράτη» και γενικότερα της γραφειοκρατίας, φάρμακα υπήρχαν μόνο για τον πρώτο ψεκασμό. Για τους υπόλοιπους ψεκασμούς εξοικονομήθηκαν μέσα στο καλοκαίρι, όπως – όπως, ακόμα και παράτυπα.

-Μειώθηκαν οι πιστώσεις και το προσωπικό. Φέτος οι πόροι για τη δακοκτονία είχαν μειωθεί. Επίσης, μειώθηκε κατά 50% σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια ο αριθμός των τομεαρχών και των παγιδοθετών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπήρχαν άνθρωποι να ελέγξουν παντού τους πληθυσμούς του δάκου και γενικότερα τη διαδικασία. Επιπλέον, μειώθηκαν και τα οδοιπορικά των γεωπόνων για αυτοψίες στους ελαιώνες. Οι περισσότεροι γεωπόνοι δεν έπαιρναν αποζημιώσεις εκτός έδρας και γενικότερα όλο το σύστημα βασίστηκε στη φιλοτιμία τους, όπως λένε οι συνδικαλιστές τους.

-Η Περιφέρεια Κρήτης προσπάθησε να τα βγάλει πέρα με το υπάρχον προσωπικό και τις μειωμένες πιστώσεις, επενδύοντας παράλληλα στους αγρότες ότι θα λειτουργούσαν ως ελεγκτικός μηχανισμός, χωρίς όμως να τα καταφέρει.

-Μέσα στο καλοκαίρι, όταν η δακοκτονία ήταν σε εξέλιξη, υπήρχε έλλειψη φαρμάκων, καθώς τυπικά δεν είχε εγκριθεί η προμήθεια τους! Το πρόβλημα επίσης ξεπεράστηκε όπως – όπως από την Περιφέρεια, έστω και με κινήσεις που κάτω από άλλες συνθήκες θα κρίνονταν παράτυπες.

-Σημαντικός «κρίκος της αλυσίδας» είναι οι εργολάβοι δακοκτονίας. Αν δηλαδή διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για το τι είναι και πως γίνεται ο λεγόμενος δολωματικός ψεκασμός. Ιδιαιτέρως φέτος, λόγω κρίσης, υπήρχε υψηλός ανταγωνισμός, με αποτέλεσμα πολλές εργολαβίες να δοθούν με ιδιαιτέρως χαμηλά ποσά. Επιπλέον, τώρα και πολλά χρόνια οι εργολάβοι δεν πληρώνονται στην ώρα τους, πράγμα το οποίο γνωρίζουν. Κατά συνέπεια και λόγω των μειωμένων ελέγχων, πολλοί από τους εργολάβους λειτούργησαν τυπικά και όχι ουσιαστικά. «Δεν μπορούμε να αγοράσουμε το πετρέλαιο για να πάμε στα λιόφυτα. Με τι καρδιά να κάνουμε δακοκτονία;» είπε στην «Π» εργολάβος δακοκτονίας.

-Οι παραγωγοί δεν ελέγχουν. Συνήθως οι παραγωγοί ελαιόλαδου (οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μη κατά κύριο επάγγελμα αγρότες) φθάνουν στα λιόφυτα τους…κατόπιν εορτής δηλαδή όταν ήδη οι προσβολές είναι υψηλές και δεν ελέγχουν τους εργολάβους δακοκτονίας για το έργο που κάνουν όλο το καλοκαίρι. Επίσης, πολλοί παραγωγοί λόγω άγνοιας αποδίδουν στο δάκο, καρπόπτωση που οφείλεται σε διαφορετικά αίτια (ρυγχίτης, πυρηνοτρίτης κα) .

-Ατροφία των δέντρων. Σημαντικός παράγοντας για τη φετινή καρπόπτωση φαίνεται να είναι η ατροφία των δέντρων που δεν λιπάνθηκαν, λόγω οικονομικού προβλήματος των παραγωγών. Οι περισσότεροι παραγωγοί δεν έβαλαν φέτος λίπασμα, εκτιμώντας ότι η τιμή κάτω των 2 ευρώ στο ελαιόλαδο είναι πολύ χαμηλή για τέτοιες…πολυτέλειες.