
Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Η «Π» με επανειλημμένα δημοσιεύματα της τον Απρίλιο και τον Ιούνιο είχε προειδοποιήσει για τα προβλήματα φέτος στη δακοκτονία.
«Αιμορραγεί» και φέτος η ελαιοπαραγωγή του νομού Ηρακλείου, λόγω αποτυχίας, στον έναν ή τον άλλο βαθμό, της δακοκτονίας! Σύμφωνα με μαρτυρίες ελαιοπαραγωγών η δακοπροσβολή στο νομό είναι τεράστια, γεγονός που σημαίνει κάθετη πτώση του αγροτικού εισοδήματος, αφού οι επιπτώσεις σε ποιότητα αλλά και ποσότητα παραγόμενου ελαιόλαδου θα είναι σημαντικές.
Μοιάζει με το χρονικό μίας προαναγγελθείσας αποτυχίας… Οι γεωπόνοι, οι επικεφαλής αγροτικών οργανώσεων που ενδιαφέρονται για την ποιότητα του ελαιόλαδου και οι επαγγελματίες ελαιοπαραγωγοί το είχαν προβλέψει: Οι συνθήκες μέσα στις οποίες ξεκίνησε και εξελίχθηκε η διαδικασία της δακοκτονίας φέτος ήταν απαράδεκτες! Να σημειωθεί ότι η «Π» με επανειλημμένα δημοσιεύματα της από τον Απρίλιο είχε προειδοποιήσει ότι θα προκύψουν φέτος προβλήματα στη δακοπροστασία. Και δυστυχώς έτσι έγινε, αφού το προσωπικό ήταν μειωμένο, προσλήφθηκε αργά, η γραφειοκρατία ήταν απερίγραπτη, οι πιστώσεις χαμηλές, τα φάρμακα δεν έφθαναν στην ώρα τους, αλλά και επαρκής έλεγχος ήταν αδύνατον να υπάρξει!
Και «ηθικός αυτουργός» σʼ αυτό το «έγκλημα» εις βάρος της οικονομίας της Κρήτης δεν είναι άλλος από το ίδιο το κράτος, που ουδέποτε έδωσε σημασία στο κατά τ΄ άλλα… «εθνικό προϊόν» της χώρας μας, το ελαιόλαδο!
Η εικόνα που δίνουν οι παραγωγοί
Σύμφωνα με παραγωγούς από τις περιοχές της Βιάννου, των Πεζών, της Μεσαράς και των βόρειων περιοχών του νομού Ηρακλείου, η δακοπροσβολή κυμαίνεται σε ποσοστά από 30 έως 80%! Τα πιο υψηλά ποσοστά εμφανίζονται σε μεμονωμένους ελαιώνες, δεν φαίνεται να είναι δηλαδή καθολικά για μία ολόκληρη περιοχή.
«Είμαστε φουλ στο δάκο!» λέει στην «Π» ο πρόεδρος του αγροτικού συνεταιρισμού Σωκαρά Γιώργος Σκλάβος, περιγράφοντας την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή του Χάρακα και του Ασημίου Μεσαράς. «Η δακοπροσβολή κυμαίνεται σε ποσοστά άνω του 30%, ενώ τα δέντρα είναι φορτωμένα. Ακόμα υψηλότερα είναι τα ποσοστά στα δέντρα που κτυπήθηκαν από το χαλάζι, αφού όπως γνωρίζουμε οι προσβολές όταν δεν υπάρχουν καρποί είναι ποσοστιαία υψηλότερες» προσθέτει ο ίδιος.
Σύμφωνα με τον κ. Σκλάβο δεν λειτούργησε σωστά όλο το σύστημα από τον ψεκαστή μέχρι την Περιφέρεια και το Υπουργείο. Επίσης, κατά τον ίδιο, υπάρχουν και σημαντικές προσβολές από ρυγχίτη.
Ποσοστά δακοπροσβολών άνω του 30% αναφέρει και ο αναπληρωτής διευθυντής της Ένωσης Πεζών, γεωπόνος Ανέστης Βασιλειάδης επικαλούμενος μαρτυρίες παραγωγών και δικές του αυτοψίες. Ως πιθανές αιτίες της εκτεταμένης δακοπροσβολής ο κ. Βασιλειάδης αναφέρει την καθυστέρηση στην πρόσληψη προσωπικού, τη μείωση του αριθμού των παγιδοθετών, τους τρόπους ψεκασμού από τους ψεκαστές και την καθυστέρηση στην παραλαβή των γεωργικών φαρμάκων.
Απαντώντας επίσης σε σχετικές ερωτήσεις ο δήμαρχος Βιάννου Παύλος Μπαριτάκης λέει ότι πράγματι υπάρχουν σημαντικές δακοπροσβολές «όχι όμως μέχρι τώρα στο βαθμό που ήταν πέρυσι, όταν η καταστροφή ήταν ολική», επικαλούμενος μαρτυρίες παραγωγών. Τονίζει ωστόσο ότι θα πάει ο ίδιος ξανά σε ελαιώνες και θα ρωτήσει και άλλους παραγωγούς.
Τι δεν πήγε καλά
Όπως πολλές φορές έχει γράψει η «Π» τα πράγματα ξεκίνησαν άσχημα φέτος για τη δακοκτονία. Κι αυτό διότι μειώθηκαν στο μισό οι πιστώσεις και οι προσλήψεις προσωπικού. Οι τομεάρχες δακοκτονίας και οι παγιδοθέτες, δηλαδή οι άνθρωποι «κλειδιά» που παίζουν καθοριστικό ρόλο στον προσδιορισμό του χρόνου των ψεκασμών, κατά κοινή ομολογία, δεν επαρκούσαν. «Επιστρατεύθηκε» μάλιστα για το σκοπό αυτό προσωπικό από άλλες γεωργικές υπηρεσίες. Επίσης, το προσωπικό τοποθετήθηκε και φέτος αργά, τον Ιούλιο, προφανώς για λόγους οικονομίας του κράτους που επιδιώκει να…γλιτώσει τους μισθούς του Ιουνίου.
Στην παλιά γραφειοκρατία προστέθηκαν και νέα γραφειοκρατικού χαρακτήρα ζητήματα σχετικά με την έγκριση των πιστώσεων. Τουλάχιστον δύο φορές παραλίγο να «τιναχθεί στον αέρα» όλο το πρόγραμμα της δακοκτονίας, επειδή τυπικά δεν είχαν εγκριθεί (με ευθύνη του κράτους) οι πιστώσεις: Στην κατακύρωση των εργολάβων δακοκτονίας και στην παραλαβή των φαρμάκων. Την πολιτική ευθύνη για την παράτυπη σε πολλές περιπτώσεις εξέλιξη των διαδικασιών, ώστε να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις, έλαβε η Περιφέρεια Κρήτης. Κι αν δεν την λάμβανε, τα πράγματα θα ήταν ακόμα χειρότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι κύριο μέλημα των αρμοδίων διευθυντών και των προϊσταμένων της Γεωργίας του νομού Ηρακλείου ήταν η έγκαιρη παραλαβή των γεωργικών φαρμάκων, έστω κι αν οι διαδικασίες δεν ήταν πάντα τυπικά εντάξει. Πολλές φορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι εργολάβοι δακοκτονίας ξέμειναν από φάρμακα, με αποτέλεσμα να καθυστερήσουν λίγο ή περισσότερο οι ψεκασμοί, πράγμα που μαρτυρούν οι ίδιοι, αν και δεν το παραδέχεται ο διευθυντής Αγροτικής Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κρήτης Νίκος Μαυράκης.
Με…δανεικά φάρμακα!!
Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικράτησε φέτος ήταν ότι πολλές φορές σε κάποιες περιοχές η δακοκτονία γινόταν με…δανεικά φάρμακα. Το Ηράκλειο δάνειζε το Λασίθι, δανειζόταν από το Ρέθυμνο κ.ο.κ. ώστε να καλύπτονται τα κενά. Η «αλυσίδα» αυτή συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.
Ένας ακόμα παράγοντας που πιθανόν να οδήγησε στα σημερινά αποτελέσματα, ήταν ότι οι προσφορές των εργολάβων δακοκτονίας ήταν φέτος πολύ χαμηλές, καθώς όλοι οι ενδιαφερόμενοι, κυρίως λόγω οικονομικής κρίσης, επεδίωξαν να «πάρουν τις δουλειές». Από 0,053 ευρώ ανά ελαιόδεντρο οι τιμές έπεσαν ακόμα και στα 0,027 ευρώ! Σε μία περίπτωση μάλιστα (την οποία τελικά δεν αποδέχθηκε η αρμόδια διεύθυνση) η τιμή έπεσε 0,014 ευρώ ανά δέντρο!
Η Περιφέρεια Κρήτης σε μεγάλο βαθμό βασίστηκε φέτος στην κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών, των ίδιων των παραγωγών σε ρόλο «ελεγκτή». Το σύστημα αυτό όμως δεν λειτούργησε στο βαθμό που προσδοκούσε.
Τι λένε οι γεωπόνοι
«Παρά τις δυσκολίες θεωρώ ότι ανταποκριθήκαμε σε πολύ μεγάλο βαθμό και σαφώς φέτος η δακοκτονία είναι καλύτερη από πέρυσι» λέει στην «Π» ο αρμόδιος διευθυντής Νίκος Μαυράκης.
Σύμφωνα με τον ίδιο η δακοκτονία ξεκίνησε νωρίς, σε ορισμένες περιοχές από τις 23 Ιουνίου (Βιάννος) και οι γενικοί ψεκασμοί έφθασαν τους πέντε. Σε τοπικό επίπεδο, όπου εμφανιζόταν μεγαλύτερο πρόβλημα, έφθασαν και τους οκτώ.
Σχετικά με την εξασφάλιση των φαρμάκων, ο κ. Μαυράκης αν και παραδέχεται ότι υπήρξαν προβλήματα, τονίζει ότι τελικά δεν χάθηκε πολύτιμος χρόνος αφού, όπως λέει, οι εργολάβοι τα προμηθεύονταν στην ώρα τους.
Ο αρμόδιος προϊστάμενος Μανώλης Μανουσάκης απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις λέει ότι βεβαίως και υπήρξαν φέτος προβλήματα και ιδιαιτερότητες. Ωστόσο πριν τις βροχές και τους ισχυρούς ανέμους βάσει δειγματοληψιών (60 δείγματα) σε όλο το νομό η δακοπροσβολή δεν ήταν άνω του 4%. Θα γίνουν νέες δειγματοληψίες και μετά τα έντονα καιρικά φαινόμενα. «Δεν έχω πρόβλημα να δηλώσω, αν όμως αποδειχθεί αυτό, ότι αποτύχαμε. Δηλώνω όμως υπεύθυνα ότι κάναμε ότι περνούσε από το χέρι μας!» υπογραμμίζει ο κ. Μανουσάκης.
Και άλλοι παράγοντες καρπόπτωσης
Η προσβολή από το δάκο δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας για την πτώση του καρπού, επισημαίνουν οι αρμόδιοι γεωπόνοι Ν. Μαυράκης και Μ. Μανουσάκης. Τονίζουν μάλιστα ότι όταν οι παραγωγοί βλέπουν στο έδαφος καρπούς, τις περισσότερες φορές νομίζουν ότι είναι από το δάκο. Κι όμως υπάρχουν περιπτώσεις προσβολής από ρυγχίτη, μαργαρώνια και πυρηνοτρίτη.
Ένας ακόμα παράγοντας καρπόπτωσης είναι η ατροφία των δέντρων κυρίως λόγω ελλιπούς λίπανσης. Οι αγρότες φέτος δεν είχαν χρήματα για να λιπάνουν τις καλλιέργειες τους. Επίσης, οι αλλαγές στις καιρικές συνθήκες, φαίνεται να επηρεάζουν και τα ελαιόδεντρα: Αν και έχουμε υψηλές βροχοπτώσεις, οι επίσης υψηλές θερμοκρασίες απορροφούν την υγρασία από τα δέντρα, λόγω αύξησης της εξατμισοδιαπνοής.
Θα υπάρξουν και νέες απώλειες;
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι αν υπάρξουν και νέες απώλειες, καθώς επίσημα η δακοκτονία έχει λήξει στις περισσότερες περιοχές του νομού, που χρειάζεται να προετοιμαστούν για την ελαιοσυλλογή. Ως γνωστό, χρειάζονται περίπου 20 ημέρες (ανάλογα με το φάρμακο) από τον τελευταίο ψεκασμό μέχρι τη συγκομιδή. Κι αν οι θερμοκρασίες είναι υψηλές, τότε θα έχουμε αύξηση των πληθυσμών του δάκου, όπως έγινε πέρυσι τους μήνες Νοέμβριο – Δεκέμβριο.
Σύμφωνα με τον κ. Μαυράκη οι παραγωγοί μπορούν να συμβουλεύονται τους γεωπόνους της Διεύθυνσης και των κατά τόπους γραφείων της, για να ψεκάζουν από μόνοι τους, με την προϋπόθεση της παρεμβολής του συγκεκριμένου διαστήματος μέχρι τη συγκομιδή.
Περιοχές που υπάρχει μεγάλο πρόβλημα
Υψηλή δακοπροσβολή παρατηρείται στις βόρειες περιοχές του νομού Ηρακλείου, όπου η παραγωγή είναι χαμηλή. Επίσης, σύμφωνα με μαρτυρίες παραγωγών στην ευρύτερη περιοχή της Βιάννου φαίνεται να υπάρχει σημαντικό πρόβλημα. Υψηλές προσβολές παρατηρούνται ακόμα στην ευρύτερη περιοχή Ασημίου – Χάρακα. Επίσης σημαντικές φαίνεται να είναι οι προσβολές και σε κεντρικές περιοχές του νομού όπως το Καστέλλι και τα Πεζά.

