Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Την αποτυχία του περίφημου μοντέλου των ιστορικών δικαιωμάτων για τις αγροτικές επιδοτήσεις παραδέχθηκε χθες εμπράκτως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζοντας τον νέο τρόπο με τον οποίο θα δίδονται οι ενισχύσεις μετά το 2013. Όπως ανακοίνωσε ο επίτροπος Γεωργίας της Ε.Ε. Ντατσιάν Τσόλος θα καταργηθούν τα ιστορικά δικαιώματα και στη θέση τους θα μπουν οι ανά στρέμμα ενισχύσεις. Οι επιδοτήσεις, όπως ήδη έχει γράψει η «Π» δεν θα «κοπούν» αλλά θα «ψαλιδιστούν» (δεν έχει διευκρινιστεί πόσο) και έμφαση θα δοθεί στον αριθμό των στρεμμάτων. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του επιτρόπου Γεωργίας, το κάθε στρέμμα θα «δικαιούται» το ίδιο ύψος επιδότησης σε κάθε περιφέρεια. Και κάθε κράτος μέλος θα ορίσει το ίδιο τις περιφέρειες και γενικότερα τις λεπτομέρειες εφαρμογής των μέτρων.
Το ερώτημα το οποίο τίθεται ξανά, όπως τέθηκε το 2004 όταν εφαρμόστηκε στη χώρα μας η υπό απόσυρση σήμερα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) είναι αν έστω και τώρα θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα ένα σύστημα το οποίο να ενισχύει τους πραγματικούς παραγωγούς και όχι τους «αετονύχηδες» που επί χρόνια καρπώνονται χωρίς να εργάζονται το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών επιδοτήσεων. Τότε υπό την… σκέπη των δικαιωμάτων που όριζε η ΚΑΠ, νομιμοποιήθηκαν τα πανωγραψίματα παρελθόντων ετών. Το 2013 θα γίνει το ίδιο;
Η παρουσίαση της νέας ΚΑΠ
Χθες λοιπόν ο αρμόδιος Επίτροπος της Ε.Ε. παρουσίασε στην Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) που θα ισχύσει μετά το 2013. Οι προτάσεις αυτές θα τεθούν σε διαπραγμάτευση μεταξύ των κρατών μελών. Τα τελικά κείμενα πάντως δεν αναμένεται να απέχουν πολύ από το αρχικό, όπως τουλάχιστον συνηθίζεται μέχρι τώρα στις διαπραγματεύσεις για τη νέα ΚΑΠ.
-Με τη νέα ΚΑΠ θα διατηρηθούν και οι δύο μορφές ενισχύσεων: Άμεσες ενισχύσεις δηλαδή οι γνωστές σε όλους αγροτικές επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις για τη δημιουργία υποδομών όπως τα προγράμματα τύπου LEADER, Άξονας 3 (παλιά ΟΠΑΑΧ), Σχέδια βελτίωσης κλπ.
-Καταργούνται τα λεγόμενα «ιστορικά δικαιώματα» και εισάγονται στρεμματικές ενισχύσεις. Επιδοτήσεις δηλαδή ανάλογα με τον αριθμό των στρεμμάτων.
-Καθιερώνεται το λεγόμενο περιφερειακό μοντέλο, δηλαδή κάθε κράτος μέλος θα ορίσει τις περιφέρειες του (προφανώς η Κρήτη θα είναι μία περιφέρεια). Θα ορίζει στη συνέχεια το «κομμάτι της πίτας» που θα λαμβάνει κάθε περιφέρεια, δηλαδή το σύνολο των επιδοτήσεων. (Ένα θέμα που δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως είναι αν το σύνολο των επιδοτήσεων που θα λαμβάνει μελλοντικά κάθε περιφέρεια, είναι ίσο με αυτό που παίρνει σήμερα).
-Κάθε στρέμμα της ίδιας περιφέρειας θα επιδοτείται με το ίδιο ποσό. Δεν θα έχουμε πια δηλαδή τα λεγόμενα «βαριά» και «ελαφριά» δικαιώματα. Σήμερα για παράδειγμα ένα στρέμμα με ελαιόδεντρα μπορεί να επιδοτείται με 10.000 ευρώ (αν ο καλλιεργητής έκανε στο παρελθόν πανωγραψίματα) ή με 300 ευρώ αν ήταν ειλικρινής. Σε κάθε στρέμμα θα αντιστοιχεί το ίδιο ποσό, σύμφωνα με την Ε.Ε. Αδιευκρίνιστο παραμένει αν μετέχουν ισότιμα και τα στρέμματα των κτηνοτροφικών εκτάσεων που δεν καλλιεργούνται με αυτά που καλλιεργούνται όπως οι ελιές και τα αμπέλια. Ένα άλλο ερώτημα είναι αν θα δίδεται επιδότηση μόνο στις καλλιέργειες που σήμερα επιδοτούνται ή σε όλες τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Για παράδειγμα, θα τυγχάνουν επιδοτήσεων και τα θερμοκήπια;
-Από εκεί και πέρα το 30% των επιδοτήσεων κάθε χώρας θα συνδέεται με περιβαλλοντικά φιλικές πρακτικές. Δηλαδή θα το δικαιούνται όσοι αποδεδειγμένα, σύμφωνα με την Ε.Ε. προσέχουν το περιβάλλον.
-Εισάγεται ο όρος του «ενεργού αγρότη». Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα συζητήσεις «ενεργός αγρότης» είναι αυτός που τουλάχιστον το 5% των εισοδημάτων του προέρχεται από τα αγροτικά, όπως πώληση προϊόντων. Μόνο οι «ενεργοί αγρότες» θα εισπράττουν επιδοτήσεις.
-Οι νέοι αγρότες στηρίζονται ετησίως επί 5 χρόνια από την έναρξη της δραστηριότητάς τους από τις άμεσες ενισχύσεις, ενώ αυξημένη άμεση ενίσχυση προβλέπεται επίσης για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς.
-Δημιουργείται υποχρεωτικό ειδικό καθεστώς για τους μικρούς παραγωγούς, σύμφωνα με το οποίο ο μικρός παραγωγός μπορεί εάν θέλει να επιλέξει -αντί όλων των άλλων στρεμματικών ενισχύσεων- την κατ΄ αποκοπή είσπραξη ενός ελάχιστου ετήσιου ποσού, προκειμένου να αποφύγει το λειτουργικό και διοικητικό κόστος που συνδέεται με την τήρηση των περιβαλλοντικών όρων και των όρων της πολλαπλής συμμόρφωσης.
Υπουργός: «Σκληρές διαπραγματεύσεις»
«Θέμα εθνικής συνεννόησης» χαρακτήρισε την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κ. Σκανδαλιδης, κατά τη διάρκεια προχθεσινής συζήτησης με εκπροσώπους φορέων και κομμάτων.
«Έχω πει από την αρχή, δήλωσε ο κ. Σκανδαλίδης, ότι η υπόθεση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής είναι μια εθνική υπόθεση τεράστιας σημασίας. Η αγροτική μας ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια θα παίξει βασικό ρόλο στην οικονομία μας και γι αυτό πιστεύω ότι χρειάζεται μια μεγάλη εθνική συνεννόηση γύρω από αυτά τα θέματα, όχι μόνο στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, αλλά και στη διαδικασία της εφαρμογής της πολιτικής.
Δήλωσα ευθαρσώς, τόνισε, αφού κάναμε μια πολύ σημαντική κουβέντα, όπου τα κόμματα και οι φορείς διατύπωσαν τις προτάσεις τους, ότι στην τελική διαπραγμάτευση, που θα είναι μακρά, θα πάρω μαζί μου όλους τους εκπροσώπους των κομμάτων και των φορέων προκειμένου να τη ζήσουν από κοντά και να αποφασίσουμε κάθε στιγμή αυτό που πρέπει να προτείνουμε και να γίνει».
Ο κ. Σκανδαλίδης χαρακτήρισε θετικές τις κατευθύνσεις της νέας ΚΑΠ, που χρειάζονται όμως διορθώσεις.
Σχόλιο Δανέλλη
Αναφερόμενος στη νέα ΚΑΠ ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σπύρος Δανέλλης είπε μεταξύ άλλων ότι «οι προτάσεις για τη νέα ΚΑΠ δεν είναι τίποτα άλλο από μια αναγκαία προσαρμογή όλης της ευρωπαϊκής γεωργίας στην πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής, της εξάντλησης των φυσικών πόρων, της ενέργειας, της έντασης της ανταγωνιστικότητας, της απώλειας του μεριδίου του παραγωγού στην προστιθέμενη αξία του αγροδιατροφικού προϊόντος, της περιθωριοποίησης περιοχών της υπαίθρου, της ανεργίας.
Έτσι και στην Ελλάδα, τόνισε ο κ. Δανέλλης, οι νέες προτάσεις θα πρέπει να δώσουν έναυσμα για το ξεκίνημα μιας νέας αντίληψης και πορείας της γεωργίας στη χώρα μας. Η συνεχής εστίαση αποκλειστικά στους δημοσιονομικούς πόρους, αγνοώντας προκλητικά και συστηματικά όλα αυτά τα χρόνια τις ανάγκες για διαρθρωτικές αλλαγές που συνεχώς διογκώνονταν μας έχει οδηγήσει σήμερα σε μια μη ανταγωνιστική και μη βιώσιμη γεωργία είτε μιλάμε με οικονομικούς όρους είτε με περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς. Πόσω μάλλον, που συχνά τα αιτήματα για επιπρόσθετους πόρους θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν με τα ποσά που καταβάλλει ως πρόστιμα η χώρα εξαιτίας των συστηματικών παραβάσεων ορισμένων» κατέληξε ο κ. Δανέλλης.

