Η ανεργία «σπρώχνει» τους νέους να αναζητήσουν λύσεις στην ύπαιθρο και την απασχόληση στον αγροτικό τομέα, σύμφωνα με μελέτες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου και του ΙΣΤΑΜΕ. Στην Κρήτη μάλιστα, παρατηρούνται σχετικά με άλλες περιφέρειες υψηλά ποσοστά απασχόλησης νέων στον αγροτικό τομέα (γεωργία – κτηνοτροφία).
Η χώρα μας μάλιστα έχει υψηλότερο ποσοστό απασχολουμένων στα αγροτικά, σε σύγκριση με το μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μεγαλύτερη ανανέωση του πληθυσμού.
Μιλώντας στο περιθώριο του διεθνούς συνεδρίου για τις ανισότητες και τη διαφορετικότητα των αγροτικών περιοχών της Ευρώπης, που πραγματοποιείται στα Χανιά έως τις 25 Αυγούστου, ο καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Χαράλαμπος Κασίμης είπε μεταξύ άλλων: «Πρόσφατα στοιχεία μας δείχνουν ότι υπάρχει αύξηση της απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές τα τελευταία 3 χρόνια της τάξεως του 7%, η οποία καταγράφεται κυρίως στην Κρήτη. Αυτό είναι μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, τόνισε, που δείχνει ότι στην κρίση ο κόσμος επιστρέφει στον αγροτικό χώρο και αναζητεί λύσεις στο αδιέξοδο μέσα από τον παραγωγικό τομέα της γεωργίας».
Το συνέδριο οργανώνει η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αγροτικής Κοινωνιολογίας στο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ).
Σύμφωνα με ανακοίνωση των διοργανωτών, «οι αγροτικές περιοχές είναι ιδιαίτερα επηρεασμένες από τις ανισότητες που προκαλούνται από τις διαδικασίες οικονομικής ανάπτυξης και συχνά οδηγούν τους αγροτικούς πληθυσμούς στην εκμετάλλευση, στην περιθωριοποίηση και τελικά στο ξεκλήρισμα από τη γη και τον τόπο τους.
Στο συνέδριο συμμετέχουν επιστήμονες από 40 χώρες που παρουσιάζουν περισσότερες από 300 επιστημονικές ανακοινώσεις σε 28 ομάδες εργασίας οργανωμένες σε ξεχωριστά θεματικά πεδία.
Αλλάζει η σύνθεση του αγροτικού πληθυσμού
Από τα στοιχεία της έρευνας που πραγματοποίησε για το ΙΣΤΑΜΕ η ερευνήτρια Μαρία Καλοφώνου, εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά του αγροτικού τομέα της χώρας μας σε σχέση με εκείνα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδεικνύεται ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να διαδραματίσουν οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι ενεργότερο ρόλο στη δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου για τη χώρα.
Οι τάσεις δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια αλλάζει η σύνθεση του αγροτικού πληθυσμού, καθώς μπορεί να έχουμε λιγότερους αγρότες, αλλά το «μείγμα» των ηλικιών βελτιώνεται προς όφελος των νέων απασχολουμένων. Ήδη το ποσοστό των νέων αγροτών στη χώρα μας βρίσκεται πάνω από το μέσο όρο της Ε.Ε. των 27.
Οι αγρότες κάτω από 35 χρόνων ξεπερνούν το 7% του συνόλου των απασχολουμένων στη γεωργία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat κατά τη δεκαετία του 2000-2009, σε όλη την Ευρώπη παρατηρήθηκε μείωση των απασχολουμένων στη γεωργία, ωστόσο η μείωση στην Ελλάδα ήταν σημαντικά μικρότερη.
Ανάλογα είναι και τα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού αποτελεί σήμερα ένα από τα βασικότερα προβλήματα της ελληνικής γεωργίας. Το γεγονός της προχωρημένης ηλικίας του συνόλου των γεωργών στη χώρα μας, αποτελεί τροχοπέδη για τη διάχυση τεχνογνωσίας, την υιοθέτηση νέων πρακτικών, την εφαρμογή καινοτομιών και την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες στη διεθνή αγορά των γεωργικών προϊόντων.
Πιο αναλυτικά, στην Ελλάδα το ποσοστό των απασχολούμενων στη γεωργία μειώθηκε κατά 40,5% (από 23,9% το 1990 σε 17% το 2000), ποσοστό περίπου ίσο με αυτό της δεκαετίας του ʼ60 – μια περίοδο έντονης μείωσης του αγροτικού πληθυσμού και των απασχολούμενων στον αγροτικό τομέα λόγω της μετανάστευσης. Σχετικά με την ηλικιακή διάρθρωση των κατοίκων στις αγροτικές περιοχές, τα στοιχεία δείχνουν ότι το 18,74% στις κυρίως αγροτικές περιοχές και το 16,7% στις ενδιάμεσες αγροτικές, έχουν ηλικία μεγαλύτερη των 65 ετών. Ο αντίστοιχος δείκτης για τις αστικές περιοχές είναι 15,9%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πρώην ΕΣΥΕ (Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας), το ποσοστό των απασχολούμενων στον αγροτικό τομέα στις κυρίως αγροτικές περιοχές, ανέρχεται σε 29,3%. Όσον αφορά στην αναλογία των νέων που εισέρχεται στην αγορά εργασίας σε σχέση με τους γηραιότερους που αποχωρούν, στις κυρίως αγροτικές περιοχές διαμορφώνεται σε 1,02, ενώ στις αστικές περιοχές σε 0,94.
Στο 4,6% του ΑΕΠ
Τα στοιχεία που παρουσιάζει η μελέτη της κ. Καλοφώνου την οποία παρουσιάζει το Agronews. gr αναφέρουν επίσης ότι ο αγροτικός τομέας συνεισφέρει πολύ περισσότερο στην ελληνική οικονομία απʼ ό,τι σε άλλες χώρες. Μετά τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τις χώρες της Βαλτικής, η Ελλάδα το 2010 είχε το μεγαλύτερο ποσοστό συνεισφοράς του αγροτικού τομέα σε τιμές παραγωγού στην οικονομία (4,6%) με βάση στοιχεία της Eurostat. Ο μέσος όρος στην Ε.Ε. των 27 ήταν το 2010 2,9%.
Τα αγροτικά προϊόντα συμβάλλουν σημαντικά στη διαμόρφωση του ελληνικού εμπορικού ισοζυγίου. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 1/3 (27%) των ελληνικών εξαγωγών είναι αγροτικά προϊόντα, ενώ το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί περαιτέρω, καθώς τους τελευταίους έξι μήνες υπάρχει σημαντική αύξηση των εξαγωγών. Κυριότερες κατηγορίες προϊόντων που εξάγονται είναι φρούτα, λαχανικά και ελαιόλαδο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του έτους 2009, οι βασικότεροι εξαγωγικοί μας εταίροι είναι η Ιταλία, η Γερμανία, η Τουρκία, η Βουλγαρία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Κύπρος, που απορροφούν περίπου το 50%.
Η «ταυτότητα» της ελληνικής γεωργίας
Σύμφωνα με έρευνα-καταγραφή της Eurostat (Farm Structure Survey) η διάρθρωση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα παρουσιάζει συνοπτικά την παρακάτω εικόνα:
- Συνολικός αριθμός εκμεταλλεύσεων: 860.200, που καλύπτουν 4 εκατ. εκτάρια χρησιμοποιούμενης γεωργικής γης.
- Το 2% παράγουν προϊόντα κυρίως για ιδία χρήση και 26% κυρίως για άμεση πώληση.
- Το 29% αυτών ασχολούνται με την καλλιέργεια ελιάς και 10% ειδικεύονται στον τομέα των σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων φυτών.
- Το 65% των αγροτικών εκτάσεων καλλιεργείται από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες τους.
- Το 29% των ιδιοκτητών είναι γυναίκες.
- Το 20% των ιδιοκτητών των εκμεταλλεύσεων ανέφεραν και άλλη προσοδοφόρο δραστηριότητα.

