Με καθυστέρηση…1,5 αιώνα το Ηράκλειο αποκτά Ρυθμιστικό Σχέδιο! Το βασικό εργαλείο για την οργάνωση του χώρου, τις χρήσεις γης και το πού θα γίνει τι, από αυτά που που διαθέτουν όλες οι χώρες και οι πολιτείες εδώ και…150 χρόνια παρουσιάζεται σήμερα για το Ηράκλειο! Επιτέλους, θα υπάρχει ένας “μπούσουλας” πάνω στον οποίο θα κινηθούν τα γενικά πολεοδομικά σχέδια, για το πού είναι γεωργική έκταση, πού θα γίνουν βιομηχανικές-βιοτεχνικές ζώνες, ξενοδοχεία, κατοικίες κλπ. Όλα αυτά ορίζονται από το Ρυθμιστικό η πρώτη φάση του οποίου είναι έτοιμη, αλλά δυστυχώς περιλαμβάνει μόνο το ήμισυ του νομού και όχι μέχρι το νότο όπως έχουν ζητήσει άπαντες.
Το Ρυθμιστικό Σχέδιο Ηρακλείου θα παρουσιαστεί σήμερα στις 11 το πρωί επίσημα από στελέχη του υπουργείου Περιβάλλοντος στους τοπικούς φορείς οι οποίοι θα κληθούν να σχολιάσουν, να κρίνουν και εν τέλει να επιλέξουν ένα από τα προτεινόμενα σενάρια της μελετητικής ομάδας που θα είναι και αυτή σημερα παρούσα στην Περιφέρεια Κρήτης.
Τα σενάρια των μελετητών της ʽΧωροδυναμικήςʼ με επικεφαλής την κ.Έφη Καραθανάση είναι τρία και αναλύονται με κάθε λεπτομέρεια στην μελέτη που παρουσιάζει σήμερα η ʽΠʼ σε μια προσπάθεια να ξέρουν οι αναγνώστες μας τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.
Τα τρία σενάρια των μελετητών γίνονται με βάση την ανάπτυξη που προβλέπουν στην περιοχή:
Ι) Σενάριο πρώτο- συμβατική ανάπτυξη
ΙΙ) σενάριο δεύτερο – ήπια βιώσιμη ανάπτυξη
ΙΙΙ)Σενάριο τρίτο- δυναμική βιώσιμη ανάπτυξη
Σε όλα τα σενάρια κυρίαρχο ρόλο παίζει το Ηράκλειο και οι δυτικές - ανατολικές περιοχές (προσφέρεται για οικισμό διαφόρων επιπέδων) με το νότο και την ενδοχώρα να χαρακτηρίζεται κυρίως αγροτική προστατευόμενη περιοχή όπου μπορούν να αναπτυχθούν βιολογικές καλλιέργειες και το βορρά με ελεγχόμενη τουριστική ανάπτυξη. Θεσμοθετούνται τα παραδοσιακά χωριά-οικισμοί. Σε όλα επίσης τα σενάρια προκρίνεται η λύση του αεροδρομίου Καστελίου- που καλείται να παίξει καθοριστικό ρόλο στο μέλλον- και προβλέπεται η νότια μεγάλη παράκαμψη του Ηρακλείου που επιβάλλεται να κατασκευαστεί. Στο πιο προχωρημένο σενάριο η αρχική πρόταση για ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων περιλαμβάνει και την Γόρτυνα και τη Φαιστό!
Σε μια συνολική αποτίμηση, η ομάδα μελέτης προκρίνει το Ρεαλιστικό Σενάριο ΙΙ Βιώσιμης Ανάπτυξης και προτείνει την υιοθέτησή του. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι σε βραχμεσοπρόθεσμη βάση το σενάριο αυτό αντιμετωπίζει περιοριστικούς παράγοντες, διότι απαιτεί ταχύτατες ενέργειες, χωρίς να υπάρχει αφθονία οικονομικών πόρων για διάθεση.
Απαιτεί επίσης, πολύ προσεκτική διαχείριση και μεγάλη οργανωτική ικανότητα υλοποίησης στόχων, η οποία προϋποθέτει ανατροπές στη δημόσια διοίκηση, ενώ απαιτείται συνεργασία πολλών κεντρικών υπουργείων και φορέων δημοσίου, από κοινού με τους νέους Καλλικρατικούς ΟΤΑ της περιοχής ΡΣΗ, η οποία θα έπρεπε να αρχίσει από τώρα με άμεσες κοινές ενέργειες. Συνολικά, τα στοιχεία αυτά πρέπει να σταθμιστούν προσεκτικά, και κυρίως σε διοικητικό και πολιτικό επίπεδο, γιατί η επιτυχής εφαρμογή του σεναρίου αυτού εξαρτάται από τη διαχείριση αυτών των βραχυμεσοπρόθεσμων δυσκολιών από τις πολιτικές ηγεσίες και τους διοικητικούς και αυτοδιοικητικούς μηχανισμούς.

Σημαντικό εργαλείο

«Το Ρυθμιστικό Σχέδιο είναι ένα σημαντικό εργαλείο πάνω στο οποίο πατούν τα γενικά πολεοδομικά σχέδια, τα Σχέδια Πόλης, οι πράξεις εφαρμογής, όλα αυτά έπονται του ΡΣΗ» τονίζει στην ʽΠʼ ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Ηρακλείου κ.Μανόλης Βασιλάκης ο οποίος στην πρώτη παρουσίαση στην Αθήνα είχε ζητήσει επέκταση του ΡΣΗ ως τα νότια παράλια και τάχιστη εφαρμογή του.
Σημαντική βοηθεια περιμένει από το ΡΣΗ και η βουλευτής κ.Σκραφνάκη που βοήθησε τα μέγιστα για να προχωρήσει αυτή η μελέτη που είχε προβλεφθεί για όλες τις περιοχές εκτός από το Ηράκλειο!
«Είναι αλήθεια ότι το κυνηγάω από την εποχή που ήμουν αντιδήμαρχος. Και πρέπει να πω ότι είμαι ευτυχής που βλέπω έτοιμη την μελέτη. Είναι ένα σημαντικό σχέδιο που γίνεται προεδρικό διάταγμα και πάνω σε αυτά πατούν όλες οι αποφάσεις για την οργάνωση των χώρων» αναφέρει.

Τι λένε οι μελετητές

Μεταξύ των τριών εναλλακτικών Σεναρίων, οι μελετητές λένε ότι στο δεύτερο Σενάριο ,το ρεαλιστικό ,εκτιμάται ότι τελικά η περιφέρεια Κρήτης θα κατορθώσει να υπερβεί ως προς το ΑΕΠ κ.κ. το μέσο Κοινοτικό Δείκτη του 75%, ενώ στα άλλα δύο θεωρείται ότι η Κρήτη θα διατηρηθεί σε επίπεδα ΑΕΠ κ.κ. κάτω του 75% του Κοινοτικού Μέσου των 27, με μεγαλύτερη περιθωριοποίηση της περιοχής σε σχέση με τις περιφέρειες του βιομηχανικού βορρά της Ε.Ε., καθώς και με ανακοπή της αστικοποίησης με στασιμότητα των πληθυσμιακών μεγεθών ή πτώση τους, λόγω μεταναστευτικών κυμάτων.
Σε ό,τι αφορά το Ρεαλιστικό Σενάριο ΙΙ Βιώσιμης Ανάπτυξης ο πληθυσμός στο έτος 2025 εκτιμάται με βάση την ίδια στατιστική μέθοδο εκτίμησης του πληθυσμού στο έτος 2011 .Η διατήρηση της ίδιας μεθοδολογίας εκτίμησης των δημογραφικών μεγεθών, χωρίς να τεθούν συντελεστές προσαύξησης, συνδέεται με τις συνέπειες της διεθνούς κρίσης.
Δηλ. εκτιμάται ότι μόνο αν υλοποιηθούν οι πολλαπλές αναπτυξιακές - χωρικές και περιβαλλοντικές επιλογές του Ρεαλιστικού Σεναρίου υπάρχει πιθανότητα να συγκρατηθούν οι ρυθμοί αύξησης του πληθυσμού και των οικονομικών δεικτών στα σημερινά επίπεδα στο έτος Στόχο 2025, και μάλιστα μετά από μια φάση ενδιάμεσης κάμψης. Επίσης, η Κρήτη θα υπερβεί το 75% του μέσου Κοινοτικού ΑΕΠκκ, λόγω ιδιαίτερων συγκριτικών πλεονεκτημάτων, μέσα από ρεαλιστικές, αλλά δραστικές παρεμβάσεις αναπτυξιακής διεξόδου.
Στα δύο άλλα Σενάρια, των τάσεων και στο ιδιαίτερα φιλοπεριβαλλοντικό, τα δημογραφικά μεγέθη και οι οικονομικοί δείκτες είναι αποθαρρυντικοί, σηματοδοτώντας μια φάση μεγάλης υποχώρησης της Κρήτης και της περιοχής ΡΣΗ σε επίπεδα πολλών δεκαετιών πίσω, με αμφίδρομες αρνητικές επιπτώσεις και σε εθνικό επίπεδο, στην περίπτωση του Σεναρίου των τάσεων, ενώ στην περίπτωση του ιδιαίτερα φιλοπεριβαλλοντικού Σεναρίου ΙΙΙ, οι δείκτες αναμένονται ευμενέστεροι μεν σε σχέση με τη διατήρηση των τάσεων, αλλά δυσμενέστεροι σε σχέση με το ρεαλιστικό Σενάριο, το οποίο εξασφαλίζει ισχυρή, αλλά ρεαλιστική αναπτυξιακή πορεία, μεγιστοποιώντας πολύπλευρα και ρεαλιστικά όλες τις διαστάσεις της «βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης», περιβαλλοντική, αναπτυξιακή και κοινωνική
Από άποψη αξιολόγησης των τριών Σεναρίων, σε μεσο-μακροπρόθεσμη βάση, επικρατεί σαφώς το ρεαλιστικό σενάριο της ισχυρής, αλλά ρεαλιστικής αναπτυξιακής πορείας με ισχυρή διάσταση περιβαλλοντικής και χωρικής βιωσιμότητας, αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι μεγιστοποιεί πολύπλευρα και ρεαλιστικά όλες τις διαστάσεις της «βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης». Η επικράτηση καλύπτει τόσο τη σκοπιμότητα όσο και την εφικτότητα του σεναρίου, χωρίς να υπάρχουν αρνητικά στοιχεία. Το κόστος, τόσο για τον ιδιωτικό όσο και για το δημόσιο τομέα, που συνεπάγεται το σενάριο αυτό, μπορεί να μην αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα, διότι θα υπερκαλυφθεί από αυξημένα έσοδα, που θα βασιστούν στην προσπάθεια εξαγωγών προϊόντων και υπηρεσιών και στην προσέλκυση επενδύσεων.
Σε βραχυμεσοπρόθεσμη βάση, ωστόσο, η εικόνα είναι διαφορετική. Δεν υπάρχουν έντονες διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις του Ρεαλιστικού Σεναρίου, σε σύγκριση με τα άλλα δύο, διότι οι δυσμενείς επιπτώσεις από την υπερχρέωση της χώρας και τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση είναι ιδιαίτερα έντονες και κατισχύουν στην άμεση περίοδο, παράλληλα δε νέες αναπτυξιακές επιλογές που έχουν την ικανότητα να δημιουργήσουν διεξόδους στο μέλλον, δεν είναι εφικτό να έχουν άμεσες θετικές επιπτώσεις σε αναπτυξιακό και χωρικό επίπεδο, διότι απαιτείται χρόνος και πολλαπλές δέσμες παρεμβάσεων και μέτρων για να αποδώσουν.

Τι πρέπει να γίνει

Οι ενέργειες που πρέπει σύμφωνα με την ομάδα μελέτης να γίνουν άμεσα, είναι οι εξής:
- Προώθηση μιας οργανωμένης διαδικασίας διαβούλευσης, που θα εμπλουτίσει τη μελέτη
και θα συμβάλλει στην επιτυχία της επόμενης φάσης της, η οποία εστιάζεται στις προτάσεις.
- Προώθηση μιας νέας οριοθέτησης της περιοχής ΡΣΗ με έκδοση Υ.Α. η οποία να συμπεριλαμβάνει όλη την περιοχή πραγματικής επιρροής του Π.Σ.Η. στο σύνολο του Νομού Ηρακλείου και με ορισμένες διευρύνσεις σε γειτονικούς νομούς.
- Επιδίωξη ενσωμάτωσης σε διάφορα σε εξέλιξη σχέδια και προγράμματα επιλογών ή δράσεων που συνάδουν με το προκρινόμενο σενάριο του ΡΣΗ (ΠΕΠ, ΕΣΠΑ,Σχεδία πολης, χωροταξικά κλπ).
Η προετοιμασία για τη δημιουργία του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου ΡΣΗ, δηλ. του αρμόδιου φορέα για την εφαρμογή του ΡΣΗ, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 2508/97, πρέπει να εκκινήσει άμεσα, για να μπορεί να βρίσκεται σε λειτουργία κατά τον χρόνο έγκρισης του ΡΣΗ.