«Δεν υπάρχη ένας άντρας να αναλάβη τις ευθύνες του;»

Ο Γεραπετρίτης στρατοδίκης κατά των χουντικών αξιωματικών Αγησίλαος Μαμουνάκης και η φράση του που έμεινε στην ιστορία


Ήταν υπόδειγμα δημοκρατικού ανθρώπου και αξιωματικού. Στη δίκη των χουντικών αξιωματικών, που έγινε το 1975, τίμησε όχι μόνο τη στολή που φορούσε, αλλά και την Κρήτη, την ιδιαίτερη πατρίδα του. Η φωνή του από την έδρα του στρατοδικείου προς τους βασανιστές του ΕΑΤ ΕΣΑ ήχησε σαν συνείδηση των Ελλήνων. Ήταν ο τότε συνταγματάρχης Αγησίλαος Μαμουνάκης, 48 ετών, ο οποίος συμμετείχε στη σύνθεση του στρατοδικείου. Η φράση του «δεν υπάρχει ένας άντρας να αναλάβει τις ευθύνες του», που φώναξε από την έδρα στις 6 Σεπτεμβρίου 1975 στους χουντικούς που κάθονταν στο εδώλιο, έμεινα στην ιστορία ως δήλωση θάρρους και αποφασιστικότητας. Έγινε κύριος τίτλος σε εφημερίδες της εποχής. Η θαρραλέα αυτή στάση του τον έβαλε βέβαια και στο στόχαστρο των «χουντικών σταγονιδίων» (…) που δρούσαν ακόμη και στο στρατό και στην κοινωνία.

Ο ίδιος γνώριζε καλά τι ήταν η χούντα, όχι μόνο επειδή πίστευε βαθιά στη Δημοκρατία και την ελευθερία του ανθρώπου. Είχε ταλαιπωρηθεί στη διάρκεια της δικτατορίας, καθώς η χουντική ηγεσία δεν άφησε παραμεθόρια μονάδα που να μην τον στείλει. Οι απόψεις του ήταν επικίνδυνες για το καθεστώς…

Ο Αγησίλαος Μαμουνάκης γεννήθηκε το 1927 στην Ιεράπετρα . Ήταν το ένατο από τα 12 παιδιά της οικογένειάς του. Από μικρός θαύμαζε τα μεγαλύτερα αδέλφια του που πήραν μέρος στον πόλεμο του 1940 και στη συνέχεια στην αντίσταση κατά των Γερμανών. Από τα βιώματα αυτά έμαθε να αγαπά την ελευθερία, τη Δημοκρατία, την αξιοπρέπεια, την ειλικρίνεια. Κι αυτές τις αξίες τις υπηρέτησε σʼ όλη του ζωή με πάθος, συνέπεια, αλλά και τόλμη.

Φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων, έγινε αξιωματικός και διακρίθηκε υπηρετώντας την πατρίδα του και εκπροσωπώντας την σε πολλές αποστολές. Τιμήθηκε με μετάλλια και κέρδισε την εκτίμηση του στρατεύματος, και ειδικά του στρατηγού Αρμπούζη.



Στρατοδίκης κατά των βασανιστών

Η πιο αποφασιστική στιγμή στη στρατιωτική καριέρα του ήταν όταν τοποθετήθηκε στρατοδίκης στη δίκη των χουντικών αξιωματικών, που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1975 και κράτησε μήνες. Δεν ήταν νομικός, αλλά επελέγη ακριβώς εξαιτίας του υψηλού ήθους του και της πίστης του στη Δημοκρατία, αλλά και της εμπειρίας και των γνώσεων που είχε αποκτήσει υπηρετώντας το στράτευμα. Τότε ήταν συνταγματάρχης.

Στην ιστορία έμειναν οι παρεμβάσεις του στο στρατοδικείο, όταν αντέδρασε με έντονο τρόπο ακούγοντας τις δικαιολογίες και τα ψέματα των χουντικών βασανιστών του ΕΑΤ ΕΣΑ. «Δεν υπάρχη ένας άντρας να αναλάβη τις ευθύνες ;», ήταν η φράση του που έγινε ο κύριος τίτλος στο «Βήμα» της 7ης Σεπτεμβρίου 1975. Ήταν το ξέσπασμά του μπροστά στους δειλούς, ενώπιον της κρίσης της στρατιωτικής δικαιοσύνης, χουντικούς. Την οργή του προκάλεσε η στάση του στην υπόθεση του βασανισμού του Σπύρου Μουστακλή. «Όταν υπάρχη ένα κορίτσι, που δεν θα ακούση πια την φωνή του πατέρα του, πρόκειται για ένα έγκλημα άνευ προηγουμένου. Και περίμενα από σας όλους να σαπίσετε στο ξύλο τον υπεύθυνο, τον οποίο ξέρετε», είπε με αγανάκτηση, αποσπώντας το θερμό χειροκρότημα του ακροατηρίου, γεγονός πρωτοφανές για δικαστική αίθουσα, φυσικά. Η αναφορά του ήταν για την κόρη του Μουστακλή. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από το κεντρικό θέμα του «Βήματος», που έγραφε:

«Άκουσα από όλους εσάς πολλά περί ανδρισμού και παλληκαριάς, όμως η δίκη τελειώνει, και δεν βρέθηκε μέχρι τη στιγμή αυτή ένας άνδρας ανάμεσά σας, που να αναλάβη τις ευθύνες του.. ”

Η χθεσινή δραματική αυτή αποστροφή του μάχιμου στρατοδίκη κ. Μαμουνάκη, ταγματάρχη (σ. «Π»: ήταν ήδη συνταγματάρχης) Πεζικού, αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της δίκης των βασανιστών και συγκλόνισε το ακροατήριο. Πολλοί δάκρυσαν.

Με παλλόμενη από τη συγκίνηση φωνή, και χτυπώντας το χέρι του στην έδρα, ο στρατοδίκης κ. Μαμουνάκης συνέχισε, κοιτώντας προς το εδώλιο: “Όταν υπάρχη ένα κορίτσι, που δεν θα ακούση ποτέ τη φωνή του πατέρα του (σημ. εννοεί την κόρη του κ. Μουστακλή), πρόκειται για έγκλημα χωρίς προηγούμενο, που θα μας βρωμίζη όλους. Περίμενα από εσάς να σαπίσετε στο ξύλο τον υπεύθυνο, τον οποίο γνωρίζετε. Αυτό που λέω ισχυει για όλους τους αξιωματικούς”.

Νεκρική σιγή διαδέχτηκε την αποστροφή του στρατοδίκη».

Ανάλογα πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα είχε το σύνολο του τύπου. «Η οργή του στρατοδίκη: Μα δεν υπάρχει ούτε ένας άνδρας;», ήταν ο τίτλος της εφημερίδας «Ακρόπολις», την ίδια ημέρα.

Ο Αγησίλαος Μαμουνάκης, που αποστρατεύτηκε με το βαθμό του ταξίαρχου, τα τελευταία χρόνια της ζωής του επέστρεψε στην Ιεράπετρα και πέθανε τον Ιούνιο του 2010.

Τα στοιχεία και τις φωτογραφίες μάς παραχώρησε η ανιψιά του, κ. Άννα Μαμουνάκη.