Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Σημαντικές ανακατατάξεις σε σχέση με τα όρια των αρχαιολογικών ζωνών φέρνει η πρόσφατη απόφαση που υπέγραψε ο υπουργός Πολιτισμού για την οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού.

Η «Π» σήμερα αποκαλύπτει το νέο χάρτη της οριοθέτησης του αρχαιολογικού χώρου, που γίνεται για πρώτη φορά μετά το ʼ76 όταν και προσδιορίστηκαν οι αρχαιολογικές ζώνες, με την αμφισβητούμενη από όλους επιστημονική προσέγγιση. Όπως προκύπτει από το χάρτη, μια σημαντική έκταση που μέχρι πρόσφατα παρέμενε δεσμευμένη απελευθερώνεται, καθώς υιοθετήθηκαν αρκετά σημεία της πρότασης που είχε καταθέσει ο Δήμος Ηρακλείου.

Τώρα η επόμενη «μάχη» που θα δοθεί με το υπουργείο Πολιτισμού αλλά και το υπουργείο Περιβάλλοντος, είναι αφενός το ζήτημα της μείωσης των ορίων των αρχαιολογικών ζωνών αφετέρου οι όροι δόμησης στις περιοχές που θα παραμείνουν δεσμευμένες αλλά θα επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η δόμηση.



Τι δείχνει ο χάρτης

Όπως είναι γνωστό, όταν ξεκίνησε η επί της ουσίας συζήτηση του «καυτού» θέματος της μείωσης των ορίων των αρχαιολογικών ζωνών, διαπιστώθηκε το εκπληκτικό στοιχείο, ότι ο περίφημος προσδιορισμός τους έγινε χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου. Δηλαδή «χαράχθηκαν» οι ζώνες, χωρίς να έχει προηγηθεί ο αυτονόητος προσδιορισμός του αρχαιολογικού χώρου ο οποίος έπρεπε να έχει προηγηθεί.

Έτσι τώρα για να ξεκινήσει η όποια επί της ουσίας συζήτηση σε σχέση με τη μείωση των ορίων των ζωνών, θα πρέπει να προηγηθεί η οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου.

Την απόφαση αυτή, υπέγραψε στις 16 -3-11 ο υπουργός Πολιτισμού κ. Γερουλάνος, με την οποία γίνεται επιτέλους ο προσδιορισμός του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού.

Η απόφαση αυτή φέρνει σοβαρές αλλαγές σε σχέση με την έκταση που δεσμεύει, αφού απελευθερώνει σημαντικές εκτάσεις που με την οριοθέτηση που έγινε το 1976 ήταν χαρακτηρισμένες ως Βʼ αρχαιολογική ζώνη.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με τη βουλευτή Μ.Σκραφνάκη, η οποία παρακολουθεί την εξέλιξη της κρίσιμης αυτής υπόθεσης, ο νέος προσδιορισμός του αρχαιολογικού χώρου όπως αυτός καθορίστηκε με απόφαση του υπουργού Πολιτισμού, έχει εξαιρέσει μια σημαντική έκταση από τον κεντρικό δρόμο της Φορτέτσας, την οδό Σόλωνος και δεξιά.

Επίσης εξαιρεί και τμήμα του οικισμού της Φορτέτσας, που αποτελούσε πάγιο αίτημα των κατοίκων της περιοχής. Για παράδειγμα, έχει εξαιρεθεί η περιοχή του νεκροταφείου, που αρχικά είχε χαρακτηριστεί Αʼ αρχαιολογική ζώνη. Επίσης εξαιρέθηκαν οι οικισμοί «Βλυχιά», και «Σπήλια», όπως επίσης και μια σημαντική έκταση ανάμεσα στη Φορτέτσα και τις Βασιλειές, με κατεύθυνση προς το νότο.

Ωστόσο το Σκαλάνι παραμένει στον αρχαιολογικό χώρο, καθώς στη συγκεκριμένη περιοχή δεν έγιναν αλλαγές σε σχέση με τα μέχρι σήμερα δεδομένα.

Η σημαντική αυτή εξέλιξη, αποτελεί επιβράβευση της μακροχρόνιας προσπάθειας της τοπικής κοινωνίας της Φορτέτσας, που έχει δώσει μεγάλο αγώνα για την μείωση των αρχαιολογικών ζωνών, αλλά και του Δήμου Ηρακλείου, που κατέθεσε μια κατά γενική ομολογία «μαξιμαλιστική» πρόταση για την μέγιστη δυνατή αποδέσμευση εκτάσεων.

Με δηλώσεις της στην «Π» η κ.Σκραφνάκη, σημειώνει μεταξύ άλλων ότι η απόφαση του υπουργού Πολιτισμού για την οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου, που εξαίρεσε σημαντικές εκτάσεις είναι θετική.

Γίνεται για πρώτη φορά σε ολόκληρη τη χώρα, από το 1976 που προσδιορίστηκαν οι αρχαιολογικές ζώνες. Το επόμενο βήμα που θα πρέπει να γίνει, είναι να οριοθετηθούν σύντομα και οι αρχαιολογικές ζώνες.

Το ζητούμενο είναι κάποιες περιοχές, οι οποίες απέχουν σημαντικά από το Μινωικό Ανάκτορο, και θα ενταχθούν στην αρχαιολογική ζώνη, να μπορούν να κτίζονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και όρους δόμησης, ώστε να μην καταδικαστούν οι ιδιοκτήτες σε ένα καθεστώς ομηρίας.

Αυτή η διαδικασία θα πρέπει να προχωρήσει και με τη συνεργασία του υπουργείου Περιβάλλοντος, το οποίο και θα καθορίσει το καθεστώς των όρων δόμησης.

Σημαντικό βήμα το οποίο θα ακολουθήσει αφορά στην ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, ώστε να προσδιοριστεί πως θα προχωρήσει ο οραματικός σχεδιασμός της δημιουργίας ενός αρχαιολογικού πάρκου, που θα αναδείξει με επιστημονικά συγκροτημένο τρόπο το Μινωικό Ανάκτορο.

Η επόμενη «μάχη»

Μετά την οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου, η επόμενη «μάχη» που ξεκινά αφορά στον επαναπροσδιορισμό των αρχαιολογικών ζωνών που θα ακολουθήσει, στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ( ΚΑΣ) σε πρώτη φάση, και στους υπουργούς Πολιτισμού και Περιβάλλοντος τελικά.

Πόση έκταση δηλαδή θα παραμείνει στην Αʼ ζώνη, και πόση έκταση θα χαρακτηριστεί Βʼ ζώνη, θα καθορίσει μια νέα πραγματικότητα που θα δημιουργηθεί στην περιοχή, η οποία συνδέεται αφενός με την προστασία του κορυφαίου μνημείου της αρχαιότητας, και αφετέρου, με την ποιότητα ζωής, εκατοντάδων ανθρώπων που ζουν στην περιοχή και είναι εγκλωβισμένοι στο σημερινό καθεστώς ομηρίας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι το θέμα ενδιαφέρει άμεσα περισσότερους από 30.000 πολίτες, στους Δήμους Ηρακλείου Ν.Αλικαρνασσού, που αναμένουν με αγωνία το ξεκαθάρισμα της θέσης του υπουργείου, στο εξαιρετικά σοβαρό και χρονίζον πρόβλημα της οριοθέτησης των ζωνών.