Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Τα «πάνω κάτω» φέρνει στις αγροτικές συνεταιριστικές οργανώσεις ο νέος νόμος για τους συνεταιρισμούς που εγκρίθηκε ομόφωνα από το Υπουργικό Συμβούλιο της Τετάρτης. Ήδη τη διαφωνία τους εξέφρασαν στελέχη της ΠΑΣΕΓΕΣ και δευτεροβαθμίων αγροτικών οργανώσεων, καθώς και κόμματα της Αντιπολίτευσης (ΚΚΕ και ΣΥΝ).
Πιο συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προβλέπει:
-Την κατάθεση αναλυτικών οικονομικών στοιχείων από όλους τους αγροτικούς συνεταιρισμούς της χώρας. Θα παραμείνουν μόνο οι βιώσιμοι. Έτσι όπως όλα δείχνουν λουκέτο θα βάλουν πάνω από τους μισούς αγροτικούς συνεταιρισμούς σε επίπεδο χώρας που θα τεθούν σε εκκαθάριση. Τα περιουσιακά στοιχεία τους θα εκποιηθούν προφανώς για την τακτοποίηση του χαρτοφυλακίου της Αγροτικής Τράπεζας.
-Στο μητρώο των αγροτικών επιχειρήσεων θα καταγραφούν μόνο οι «υγιείς» αγροτικές οργανώσεις. Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί θα έχουν συνεταιριστικό κεφάλαιο όχι κάτω από 60.000 ευρώ.
-Οι παραγωγοί που θα ανήκουν στους συνεταιρισμούς αναγκάζονται να παραδίδουν σε αυτούς το 80% επί της συνολικής παραγωγής των προϊόντων τους.
-Οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών με τη σημερινή μορφή τους θα καταργηθούν και θα μετατραπούν σε πρωτοβάθμιους συνεταιρισμούς. Οι συνεταιρισμοί (που ανήκουν σήμερα στις Ενώσεις) θα επιλέξουν τη συγχώνευση ή την αυτόνομη πορεία.
-Σε επίπεδο δευτεροβαθμίων οργανώσεων θα καθιερωθούν οι Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (ΑΕΣ) κάτι δηλαδή σαν τις σημερινές Ενώσεις, αλλά θα είναι κεφαλαιουχικές εταιρείες με μετοχικό κεφάλαιο όχι κάτω από 100.000 ευρώ. (Στην ουσία στο συνεταιριστικό χώρο εισέρχεται πλέον πρακτικά η έννοια της εταιρείας).
-Στις ΑΕΣ θα συμμετέχουν οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί (Α.Σ.) και οι Ομάδες Παραγωγών (Ο.Π.). Όπως και οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, οι Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις θα ελέγχονται οικονομικά από το κράτος και θα αποβάλλονται από το μητρώο εάν επί τρία συνεχόμενα χρόνια δεν εμφανίζουν καμία δραστηριότητα ή δεν υποβάλλουν ετήσια δήλωση. Οι ετήσιες δηλώσεις κατατίθενται κάθε χρόνο μέχρι την 1η Μαρτίου.
-Οι Κοινοπραξίες (όπως η ΚΣΟΣ) θα μετατραπούν σε ΑΕΣ εφόσον στο μετοχικό τους κεφάλαιο υπερτερούν οι αγροτικές συνεταιριστικές οργανώσεις.
-Οι εργαζόμενοι σε όλες τις συνεταιριστικές οργανώσεις θα μεταφερθούν αυτοδίκαια (σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο) στις Συλλογικές Αγροτικές Οργανώσεις (ΣΑΟ) δηλαδή στους συνεταιρισμούς, τις ομάδες παραγωγών και τις αγροτικές εταιρικές συμπράξεις.
ΠΑΣΕΓΕΣ και εκλογές
Στην ουσία η ΠΑΣΕΓΕΣ διατηρεί το σημερινό εποπτικό ρόλο της και λαμβάνει ενεργά μέρος σε διάφορα επιδοτούμενα κοινοτικά προγράμματα στα οποία ως γνωστό επικεντρώνεται το ενδιαφέρον της.
Οι αλλαγές θα γίνουν στην ανάδειξη της διοίκησης της ΠΑΣΕΓΕΣ: Η διοίκηση λοιπόν εκλέγεται από πανελλήνιο συνέδριο αντιπροσώπων κάθε τέσσερα χρόνια. Οι αντιπρόσωποι εκλέγονται με βάση τις εκλογικές περιφέρειες, οι οποίες αντιστοιχούν στις περιφερειακές αυτοδιοικήσεις και λαμβάνουν μέρος όλα τα μέλη των αγροτικών οργανώσεων και των ομάδων παραγωγών.
Σύμφωνα με πολλούς συνεταιριστές, το μέτρο αυτό ενισχύει ακόμα περισσότερο τον κομματισμό στις συνεταιριστικές οργανώσεις, καθώς για να εκλεγεί κάποιος ως αντιπρόσωπος της ΠΑΣΕΓΕΣ σε επίπεδο περιφέρειας χρειάζεται να συγκεντρώνει ψήφους από όλους τους νομούς π.χ. της Κρήτης και αναπόφευκτα θα ζητήσει τη συμβολή των κομμάτων. Έτσι, δεν αποκλείεται να δούμε ξανά «χρίσματα» από κομματικούς μηχανισμούς κλπ.
Εταιρείες σε κάθε περιφέρεια
Με πρωτοβουλία των Περιφερειακών Αυτοδιοικήσεων μπορούν να συστήνονται αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες με σκοπούς την ανάδειξη προβολή και προώθηση των διατροφικών προϊόντων που παράγονται στα διοικητικά όρια της κάθε Περιφέρειας και την παροχή υπηρεσιών τεκμηρίωσης, υποστήριξης και προώθησης των «καλαθιών της περιφέρειας». Οι εταιρείες θα φέρουν επωνυμίες στις οποίες περιλαμβάνονται οπωσδήποτε ο όρος «Αγροδιατροφική Σύμπραξη», συνοδευόμενος από το όνομα της οικείας Περιφέρειας (π.χ. Αγροδιατροφική Σύμπραξη Κρήτης).
Για την ίδρυση των εταιρειών μπορούν να συμπράττουν οι δήμοι, οι αγροτικές οργανώσεις, οι φορείς της βιομηχανίας και του εμπορίου, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην οικεία Περιφέρεια και στο χώρο των διατροφικών αγροτικών προϊόντων, οι φορείς του εμπορίου, του τουρισμού, της εστίασης και των καταναλωτών και ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και Ερευνητικά Κέντρα. Το Ταμείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας μπορεί με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του, να χρηματοδοτεί Αγροδιατροφικές Συμπράξεις της Περιφέρειας που υποβάλλουν σχετικό αίτημα, με σκοπό την ενίσχυση του έργου τους.
Δημοπρατήρια σε κάθε περιφέρεια
Τα Δημοπρατήρια αγροτικών προϊόντων οργανώνονται και διοικούνται ως ανώνυμες εταιρείες, στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχουν οι Συλλογικές Αγροτικές Οργανώσεις (δηλαδή οι αγροτικοί συνεταιρισμοί και οι ομάδες παραγωγών) και οι οικείες κατά περίπτωση Περιφερειακές Αυτοδιοικήσεις, έμποροι αγροτικών προϊόντων και ενδιαφερόμενοι ιδιώτες, καθώς και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι φορείς του Δημόσιου Τομέα, από κοινού, πρέπει να ελέγχουν τουλάχιστον το 60 % του μετοχικού κεφαλαίου. Οι συνεταιρισμοί που μετέχουν σε εταιρείες δημοπρατηρίων διαθέτουν την παραγωγή τους μέσω των αντίστοιχων δημοπρατηρίων.
Στα δημοπρατήρια έχουν δικαίωμα πρόσβασης μόνο έμποροι, οι οποίοι έχουν προηγουμένως εγγραφεί στο Μητρώο Εμπόρων αγροτικών προϊόντων, εφοδίων και εισροών. Η εκκαθάριση των διενεργούμενων από τα δημοπρατήρια εμπορικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένης και της εξόφλησης των παραγωγών των αγροτικών προϊόντων δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τριάντα ημέρες από την διάθεση των προϊόντων αυτών μέσω των δημοπρατηρίων. Η παραβίαση της προθεσμίας εξόφλησης των παραγωγών επιφέρει τις συνέπειες.
Τα δημοπρατήρια δεν μπορεί να είναι πάνω από δύο σε κάθε περιφέρεια και θα εποπτεύονται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Συμβολαιακή γεωργία
Με γραπτές συμβάσεις, οι οποίες αποτελούν ιδιωτικά έγγραφα βεβαίας χρονολογίας, μπορεί να ρυθμίζεται η μελλοντική πώληση αγροτικών προϊόντων. Οι ΣΑΟ (δηλαδή οι αγροτικοί συνεταιρισμοί και οι ομάδες παραγωγών) μπορούν να συνάπτουν τις συμβάσεις του άρθρου αυτού για λογαριασμό των μελών τους. Στις σχετικές συμβάσεις πρέπει να περιλαμβάνονται οπωσδήποτε το είδος και ο συνολικός όγκος των προς πώληση αγροτικών προϊόντων, η ελάχιστη χρονική διάρκεια ισχύος, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ένα έτος, ο τρόπος συλλογής, φύλαξης και συντήρησης των αγροτικών προϊόντων, καθώς και η ποιότητα τους με βάση ποικιλίες ή συναφείς πιστοποιήσεις, η τιμή του προϊόντος, ο τρόπος και ο χρόνος πληρωμής, ο λόγος και ο τρόπος της καταγγελίας.
Με αποφάσεις του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης μπορεί να καθορίζονται ο τύπος και το ελάχιστο νόμιμο περιεχόμενο των συμβάσεων ανά γεωργικό προϊόν, το οποίο κατισχύει κάθε αντίθετης βούλησης των συμβαλλομένων.

