«Η Βικελαία δικαιούται ιδιαιτέρας μεταχειρίσεως και στοργής, ιδία από μέρους του Δήμου…»
“Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,
Το Διοικητικόν Συμβούλιον της ημετέρας Εταιρείας-η οποία σκοπόν έχει ουχί μόνον την προαγωγήν της επιστημονικής ερεύνης και την συντήρησιν της ιστορικής του τόπου παραδόσεως, αλλά και γενικώτερον την ανάπτυξιν της πνευματικής αυτού κινήσεως-συνεζήτησε κατά την σημερινήν συνεδρίασίν του επί του θέματος της υπό του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου αποφασισθείσης μεταφοράς της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, εξουσιοδότησε δʼ εμέ, όπως θέσω υπʼ όψει Υμών τα ακόλουθα:
1) Ουδεμίαν έχομεν πρόθεσιν αναμίξεως εις θέματα αφορώντα εις τα της διαχειρίσεως των δημοτικών της πόλεως πραγμάτων.
Το πρόβλημα, εν τούτοις της στεγάσεως της Βικελαίας Βιβλιοθήκης δεν δύναται, νομίζομεν να θεωρηθή ως θέμα της αποκλειστικής αρμοδιότητος Υμών και των αξιοτίμων μελών του Δημοτικού Συμβουλίου. Πρόκειται περί γενικωτέρου θέματος, το οποίον πολλώ μάλλον ενδιαφέρει τον επιστημονικόν και πνευματικόν κόσμον, ως και την σπουδάζουσαν νεολαίαν. Φρονούμεν δια τούτο, ότι η εν προκειμένω ανάμιξις της ημετέρας Εταιρείας δεν δύναται νʼ αποκρουσθή ως άτοπος. Η ομόθυμος, εξάλλου, εξέγερσις του τοπικού Τύπου είναι, βεβαίως, ενδεικτική των αντιδράσεων της Κοινής Γνώμης, τας απόψεις της οποίας πιστεύομεν ότι δεν θα θελήσητε να αγνοήσητε.
2) Είναι τοις πάσι γνωστόν-καίτοι μη αρμοδίως ομολογούμενον-ότι το θέμα της μεταφοράς της Βικελαίας Βιβλιοθήκης ανεκινήθη κατόπιν προτάσεως της ΔΕΗ δια την μίσθωσιν του υπό της Βιβλιοθήκης κατεχομένου σήμερον τμήματος του αʼ ορόφου του επί της οδού Αποστόλου Παύλου δημοτικού μεγάρου. Δεν γνωρίζομεν κατά ποίον τρόπον η ανακίνησις του θέματος τούτου συνεδυάσθη και με άλλην πρακτικής σκοπιμότητος επιδίωξιν, την αξιοποίησιν δηλαδή του εις το Πανάνειον Δημοτικόν Νοσοκομείον ανήκοντος ακινήτου της οδού 25ης Αυγούστου, όπου παλαιότερον εστεγάζετο το Τηλεγραφείον Ηρακλείου. Ο συνδυασμός πάντως τούτος και η εκ τούτου διαφαινομένη πρόθεσις, όπως το πρόβλημα της στεγάσεως της Βιβλιοθήκης λυθή εκ των ενόντων και εν συναρτήσει προς τα οικονομικά συμφέροντα του Δήμου ή των δημοσυντηρήτων ιδρυμάτων, είναι, κατʼ ορθήν της Κοινής Γνώμης εκτίμησιν, απαράδεκτος, λόγω του ότι ο Δήμος δεν δύναται να θεωρηθή ως όργανον εξυπηρετήσεως οικονομικών μόνον συμφερόντων.
3) Είναι, βεβαίως, περιττόν να τονίσωμεν ότι η Βικελαία Βιβλιοθήκη και το ως παράρτημα αυτής λειτουργούν Τουρκικόν Αρχείον Ηρακλείου αποτελούν ομού μετά του Αρχαιολογικού και του Ιστορικού Μουσείου, εν των κυρίων πνευματικών και πολιτιστικών κέντρων της πόλεως. Ως τοιούτον δε, δικαιούται ιδιαιτέρας μεταχειρίσεως και στοργής, ιδία από μέρους του Δήμου, εις ον ανήκει η τιμή της συντηρήσεως αυτών.
4) Ουδείς δύναται να ισχυρισθή, ότι το κτίριον εις το οποίον στεγάζεται σήμερον η Βιβλιοθήκη, ανταποκρίνεται πλήρως εις τους παραδεδεγμένους βιβλιοθηκονομικούς κανόνας. Πληροί, εν τούτοις, τους στοιχειώδεις τουλάχιστον όρους ασφαλούς συντηρήσεως του πολυτίμου περιεχομένου και ανέτου εξυπηρετήσεως του αναγνωστικού κοινού. Δικαίως όθεν η εις το οίκημα τούτο εγκατάστασις της Βιβλιοθήκης έχει εγγραφή εις το ενεργητικόν του αειμνήστου Δημάρχου Αριστείδου Ανδρουλάκη.
5) Αντιθέτως, το προτεινόμενον ήδη προς μεταφοράν της Βιβλιοθήκης οίκημα, πεπαλαιωμένον και ακριβώς λόγω θέσεως όλως ακατάλληλον, ουδεμίαν δύναται να εμπνεύση εμπιστοσύνην τοσούτω μάλλον, καθʼ όσον δεν έχει μέχρι τούδε συνταχθή μελέτη ή, έστω, προμελέτη, εξ ής μόνον θα ήτο δυνατόν να συναγάγη τις ασφαλές συμπέρασμα ως προς τας υφισταμένας δυνατότητας μετασκευής και καταλλήλου διαρρυθμίσεως αυτού. Περιέργως προεβλήθη το επιχείρημα-ευχερώς διʼ επιτοπίου εξετάσεως αποκρουόμενον-ότι το οίκημα τούτο ευρίσκεται εις περιοχήν της πόλεως ολιγώτερον μεν θορυβώδη, πλεονεκτούσαν διʼ απόψεως “οικοδομητικής αρμολογήσεως”-κατά την υφʼ Υμών χρησιμοποιηθείσαν έκφρασιν. Παράδοξον πάντως τυγχάνει το γεγονός, ότι το Δημοτικόν Συμβούλιον έσπευσε να λάβη, και δη ομοφώνως, ως εις τας σχετικάς προς τας εφημερίδας ανακοινώσεις ανεγράφη, απόφασιν μεταφοράς της Βιβλιοθήκης εις οίκημα εκ πρώτης μεν όψεως όλως ακατάλληλον, του οποίου δʼ εν πάση περιπτώσει η δυνατότης προσαρμογής ουδόλως έχει ελεγχθή υπευθύνως από τεχνικής πλευράς.
6) Κατόπιν των ανωτέρω, ευλόγως, φρονούμεν τίθενται ενώπιον παντός ενδιαφερομένου τα ερωτήματα: Α) Η υπό του Δημοτικού Συμβουλίου ληφθείσα απόφασις αποβλέπει εις την βελτίωσιν των συνθηκών στεγάσεως της Βιβλιοθήκης, ή αντιθέτως, εις την εξυπηρέτησιν ασχέτων προς ταύτην οικονομικής φύσεως επιδιώξεων; Β) Εφʼ όσον δεν προηγήθη η σύνταξις της σχετικής μελέτης, έχει αντιμετωπισθή σοβαρώς το ζήτημα της προς μετασκευήν του προτεινομένου οικήματος δαπάνης, ήτις ενδεχομένως θα ανέλθη εις αρκετάς εκατοντάδας χιλιάδας δραχμνών, η υπάρχει απλώς πρόβλεψις διαθέσεως περιωρισμένου ποσού δια προχείρου επισκευάς, διʼ ων ουδόλως θα εξησφαλίζοντο στοιχειωδώς ανεκτοί όροι στεγάσεως της Βιβλιοθήκης; Γ) Εν τοιταύτη περιπτώσει τα αξιότιμα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου έχουν αναλογισθή την ευθύνην, ην αναλαμβάνουν διʼ ενδεχομένην συνεπεία σεισμού η πυρκαϊάς καταστροφήν ή βλάβην του πολυτίμου περιεχομένου της Βιβλιοθήκης και του ΤΑΗ εις περίπτωσιν εγκαταστάσεως αυτών εντός προχείρως επισκευαζομένου κτιρίου, το οποίον νυν θεωρείται ακατάλληλον έστω και διʼ ιδιωτικήν κατοίκησιν; Δ) Τέλος, διατί ο Δήμος Ηρακλείου έχων σήμερον σχετικήν οικονομικήν ευχέρειαν, δεν προγραμματίζει την οριστικήν αντιμετώπισιν του προβλήματος της στεγάσεως της Βιβλιοθήκης εν συνδυασμώ προς την δημιουργίαν ενός πνευματικού κέντρου της πόλεως, αλλά προσφεύγει εις προσωρινάς-και κατά το σύνηθες διαιωνιζομένας-λύσεις;
Αντικειμενική εις τα ανωτέρω ερωτήματα απάντησις είμεθα βέβαιοι, Κύριε Δήμραχε, ότι θα οδηγήση εις επανεξέτασιν του όλου θέματος.
Ηράκλειον 3.2.1960
Μετά της προσηκούσης τιμής
Κατʼ εξουσιοδότησιν του Δ.Σ. της ΕΚΙΜ
Ο Γραμματεύς
Α.Γ. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΣ”

