Της Κατερίνας Μυλωνά

Με ταχύτατους ρυθμούς, πληθυσμοί και είδη του ζωικού βασιλείου εξαφανίζονται, εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι πολλά είδη, περισσότερο ευαίσθητα και επιρρεπή σε αλλαγές, όπως του κλίματος, είναι πολύ δύσκολο ως και απίθανο να διασωθούν ενώ υπάρχουν ελπίδες για ανθεκτικούς και ευπροσάρμοστους οργανισμούς.

Η κλιματική αλλαγή και πώς το επηρεάζει την κατανομή των ειδών στον πλανήτη, ιδιαίτερα στη Μεσόγειο, αποτελεί το αντικείμενο του 5ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Βιογεωγραφίας που φιλοξενείται στο Ξενοδοχείο Capsis-Astoria και το Cine Astoria.

Το συνέδριο διοργανώνουν το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Παν/μίου Κρήτης και το Τμήμα Βιολογίας. Πρόκειται για συνέδριο που γίνεται ανά δύο χρόνια από τη Διεθνή Εταιρία Βιογεωγραφίας.

Στο συνέδριο συμμετέχουν οι σημαντικότεροι επιστήμονες του κόσμου από το χώρο της Οικολογίας, της Βιογεωγραφίας και της Εξέλιξης. Παρουσιάζονται περίπου 60 προφορικές και 270 αναρτημένες ανακοινώσεις (πόστερ) και οργανώνονται ειδικά συμπόσια και στρογγυλά τραπέζια.

Στο πλαίσιο του συνεδρίου, θα βραβευθεί με το βραβείο Wallace και θα δώσει διάλεξη, ο Καθηγητής Robert E. Ricklefs (Παν/μιο Μισούρι), από τους πιο γνωστούς επιστήμονες, με τεράστια συμβολή στην επιστήμη της οικολογίας. Η βράβευση θα γίνει σήμερα στις 4 το απόγευμα.

Οι ανακοινώσεις του συνεδρίου καλύπτουν τις ενότητες Βιογεωγραφία της Μεσογείου, Νησιωτική βιογεωγραφία, Κλιματική αλλαγή και βιογεωγραφία, Βιογεωγραφία και προστασία της φύσης, Θαλάσσια βιογεωγραφία, Βιογεωγραφία και οικολογία, Παλαιοοικολογία, Συγκριτική φυλογεωγραφία, εξελίξεις στις αναλυτικές μεθόδους σε Μακροοικολογία και Βιογεωγραφία, και άλλα σύγχρονα βιογεωγραφικά θέματα.

Χορηγοί του συνεδρίου είναι το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, η Society for the Study of Evolution, το National Science Foundation και η Association of American Geographers των ΗΠΑ, καθώς και ο εκδοτικός οίκος Wiley-Blackwell μέσω των υψηλού κύρους επιστημονικών περιοδικών Ecography και Journal of Biogeography.

«Οι ρυθμοί εξαφάνισης των ειδών έχουν αυξηθεί τραγικά τα τελευταία χρόνια», λέει στην «Π» ο επίκουρος καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, κ. Σπύρος Σφενδουράκης. «Στην Κρήτη, η επίδραση του ανθρώπου είναι μακρόχρονη. Ο άνθρωπος έχει διαμορφώσει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, όπως και σε όλη τη Μεσόγειο», τονίζει.



Ο κ. Σφενδουράκης αναφέρει πως μπορούμε να προστατεύσουμε ένα μεγάλο μέρος της βιοποικιλότητας του πλανήτη αν ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα και αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε το περιβάλλον.

«Bρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια μεγάλη κρίση, τη μαζική εξαφάνιση ειδών λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, χάνουμε πληθυσμούς και είδη με γρήγορο ρυθμό. Για να μειώσουμε τις απώλειες πρέπει να ξέρουμε πού είναι το κάθε είδος, γιατί και τι επηρεάζει την παρουσία του εκεί», τονίζει ο κ. J. C. Svenning, από Πανεπιστήμιο της Δανίας.

Αναφέρει πως η βιοποικιλότητα κάνει ενδιαφέρουσα τη ζωή στη Γη και αν η εικόνα του πλανήτη μας αλλάξει θα είμαστε έρημοι σαν τον Άρη, κάτι που δεν πρόκειται να γίνει σύντομα.

«Χάνουμε είδη και πληθυσμούς γρηγορότερα από ποτέ. Όταν εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι, η Γη συνήλθε μετά από εκατομμύρια χρόνια, πρέπει να προσέξουμε μη γίνει κάτι ανάλογο», αναφέρει.

«Είναι κρίσιμη η εκπαίδευση της επόμενης γενιάς επιστημόνων», τονίζει ο εκπρόσωπος των φοιτητών από τις ΗΠΑ, κ. Matthew Heard. “Δεν μπορώ να πω πώς θα μοιάζει η Γη σε 50 χρόνια, και τα είδη πάνω στον πλανήτη, το σίγουρο είναι ότι θα έχουν αλλάξει”, αναφέρει.

Μία νέα παράμετρο στην προσέγγιση MacArthur και Wilson για τη νησιωτική βιογεωγραφία προσπάθησε να εισαγάγει η ομάδα του επίκουρου καθηγητή Bιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, υπεύθυνου του Εργαστηρίου Μοριακής Ταξινομικής και Εξέλιξης του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, Νίκου Πουλακάκη. Με τη δική τους πρόταση, αναμένεται να γίνει πιο κατανοητή η κατάσταση και η κατανομή των ειδών στις νησιωτικές περιοχές.

Ο κ. Πουλακάκης αναφέρει πως από εξαφάνιση κινδυνεύουν τα πιο ευαίσθητα είδη που αδυνατούν να αποβάλλουν τις «ιδιότητές τους» και να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που έχουν προκύψει, όπως τις απότομες μεταβολές του κλίματος. Θεωρεί πως απειλούνται ιδιαίτερα πληθυσμοί εντοπισμένοι σε μικρά νησιά, όπως ένα ενδημικό είδος σαύρας στη νησίδα Πορί, ανάμεσα στην Πελοπόνησσο και την Κρήτη, γιατί είναι ευάλωτο στις όποιες αλλαγές.