Της Κατερίνας Μυλωνά

Άλλος άνθρωπος επέστρεψε από την Κένυα, όπου συμμετείχε σε ειδική αποστολή με την Action aid, ο Ηρακλειώτης φιλόλογος, κ. Μιχάλης Τζανάκης.

Ο κ. Τζανάκης ήρθε στο Ηράκλειο έχοντας αναθεωρήσει ακόμα και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τα όποια προβλήματα συναντά στη ζωή του.



Η αποστολή

Η αποστολή έγινε το διάστημα από 11 ως 19 Δεκεμβρίου στην Λακουμπάγια, επαρχία στην ανατολική Κένυα. Διοργανώτρια οργάνωση ήταν η Action aid και συμμετείχαν 40 εθελοντές, από 19 ως 70 ετών, μεταξύ των οποίων δύο άτομα από Ρέθυμνο και Χανιά, τέσσερις συνοδοί και τέσσερις Κενυάτες, μέλη της οργάνωσης.

Στόχος τους ήταν η υδροδότηση μιας περιοχής. Το κλιμάκιο της Action aid μετέφερε νερό από ένα ποτάμι, καθάρισε μια περιοχή δύο, περίπου στρεμμάτων, τη φύτευσε με ειδικούς σπόρους και την παρέδωσε στους κατοίκους της. Παράλληλα, οι εθελοντές έκτισαν ένα πετρόκτιστο κτίριο, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί είτε για να στεγάσει ανθρώπους, ζώα είτε ως αποθήκη. Την αποστολή στήριζε το ίδρυμα Νιάρχου.



Κοινότητα «Ελπίδα»

Στην περιοχή έχουν σχηματίσει μία κοινότητα οροθετικοί, φορείς του Aids, και την έχουν ονομάζει «Κουλουχίρο», δηλαδή «Ελπίδα». Συνολικά, τα μέλη της κοινότητας είναι 250, περίπου, άτομα ενώ είναι αδύνατο να μετρήσει κανείς τα παιδιά. Ο κ. Τζανάκης υπολογίζει ότι τα παιδιά καλύπτουν το 70% του πληθυσμού.

«Πρόκειται για καρποσυλλέκτες που έχουν μόνο τα πόδια τους για να περπατάνε. Η ζωή τους στρέφεται γύρω από ένα ποτάμι με λασπόνερα και ζουν σε καλύβες από χώμα», περιγράφει τις εικόνες που είδε ο κ. Τζανάκης.

Μοιράζεται με την «Π» εντυπώσεις που θα τον ακολουθούν σε όλη του τη ζωή.

Την πρώτη μέρα που έφτασαν στην κοινότητα, ο φύλαρχος τους υποδέχτηκε με ένα τελετουργικό. Ανάλογη εκδήλωση έγινε και όταν έφυγαν από την κοινότητα, οπότε και η ατμόσφαιρα ήταν ιδιαίτερα φορτισμένη. Εντύπωση στους Κενυάτες έκανε το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της αποχαιρετιστήριας τελετής, ορισμένες γυναίκες πήραν το λόγο και ευχαρίστησαν τα μέλη της αποστολής για την παρουσία τους στην κοινότητα. Οι Κενυάτες χαρακτήρισαν την κίνηση «επανάσταση» αφού, συνήθως, οι γυναίκες δε μιλάνε.

«Ζουν στην απόλυτη ανέχεια, στο πουθενά, είναι καταδικασμένοι και, όμως, περήφανοι», αναφέρει ο κ. Τζανάκης.

Πρώτη φορά στη ζωή του αισθάνθηκε σοκαρισμένος όταν σε μία περιοχή πριν τον τελικό προορισμό τους σταμάτησαν για να μοιράσουν λίγα δώρα σε κάποια παιδιά. Εκείνος προσέφερε στυλό από ένα κουτί, γύρω του συγκεντρώθηκαν δεκάδες παιδιά, τα οποία, όμως, δεν τον ακούμπησαν καν, δεν τον πίεσαν να τους δώσει τα στυλό αλλά άνοιγαν τα χέρια τους μονάχα όταν ο ίδιος τους το προσέφερε. «Τα περισσότερα παιδιά δεν είχαν ξαναδεί λευκό», αναφέρει και προσθέτει πως «ήταν εκπληκτική η αξιοπρέπεια τους. Εκεί δε νιώθεις φόβο, αισθανόμουν πιο ασφαλής από ό,τι στο Ηράκλειο».

Όπως είναι φυσικό, οι κάτοικοι της κοινότητας δεν είχαν δει ξανά φωτογραφική μηχανή και ούτε γνώριζαν πώς μοιάζει ο εαυτός τους. Ένας μικρός ντόπιος, ο Ρίτσαρντ, ανέλαβε το ρόλο του φωτογράφου της αποστολής και για λίγες μέρες άλλαξε η ζωή του.

Τα μέλη της αποστολής έμεναν στο Μαλίμπι, όπου είχαν το κατάλυμά τους, ξυπνούσαν στις 6 το πρωί και περνούσαν μέσα από τη σαβάνα για να φτάσουν στην κοινότητα. Έμαθαν να κτίζουν, έσκαβαν, κουβαλούσαν νερό, πατούσαν σε φίδια, φόρτωναν κοπριά στο κεφάλι τους, υπήρχαν άτομα που μάτωναν από κάποιο χτύπημα την ώρα των εργασιών δίπλα στους οροθετικούς, και όμως συνέχιζαν να δουλεύουν. «Υπό φυσιολογικές συνθήκες, κάποια άτομα δε θα εργάζονταν με αυτό τον τρόπο. Νομίζω ότι οι άνθρωποι είμαστε για τα δύσκολα», αναφέρει ο κ. Τζανάκης.



«Όνειδος»

Ο κ. Τζανάκης είναι ανάδοχος ενός παιδιού εδώ και τρία χρόνια και το καλοκαίρι δέχτηκε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα από την Action aid που τον ενημέρωνε για την αποστολή και αμέσως δήλωσε συμμετοχή. “Ορισμένα πράγματα στη ζωή δεν πρέπει να τα σκέφτεσαι πολύ, με τη λογική, γιατί δε θα τα κάνεις», αναφέρει. Εξάλλου, είναι πατέρας τριών παιδιών, ηλικίας από 2 ως 12 ετών και εργάζεται σε φροντιστήριο. Αν είχε σκεφτεί για μια δεύτερη στιγμή, μάλλον δε θα λάμβανε μέρος στην αποστολή.

Είχε συστηματική επαφή με τα υπόλοιπα μέλη της αποστολής και είχε ενημερωθεί για την κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή. Μάλιστα, έκανε επτά εμβόλια πριν ξεκινήσει το ταξίδι ενώ μέχρι πριν από λίγες μέρες έπαιρνε χάπια για την ελονοσία. Άλλαξε τέσσερα αεροπλάνα για να φτάσει στον τελικό προορισμό του ενώ συνέχισε το ταξίδι με το λεωφορείο.

Όταν ενημερώθηκε ότι έχει επιλεγεί για την αποστολή, έφυγε για ταξίδι στο Ντουμπάι και μέσα σε έξι μήνες βρέθηκε από την «ύβρη» στο «όνειδος». «Στις περιοχές που κινηθήκαμε στην Κένυα, ντρεπόμασταν οικτρά», αναφέρει και προσθέτει ότι « αισθάνθηκα ντροπή που είμαι λευκός, Ευρωπαίος. Τα αρνητικά συναισθήματα αφορούν εσένα, δεν έχεις οίκτο, βλέπεις χαμογελαστά πρόσωπα, ανθρώπους με αξιοπρέπεια, δεν είναι υποτελείς, ούτε ζητιανέψανε». Οι εικόνες που αντίκρισε είναι «τρομακτικά σκληρές, ο κυνικότερος άνθρωπος του κόσμου αν πάει, θα κλονιστεί», περιγράφει.



«Όπλο» ως πατέρας και καθηγητής

Ο κ. Τζανάκης θεωρεί πως η εμπειρία του θα φανεί χρήσιμη και στη σχέση που έχει με τα παιδιά αλλά και τους μαθητές του. Θα αναφερθεί στην αποστολή στην Κένυα στο μάθημα της έκθεσης, όπου τα παιδιά μαθαίνουν για τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Ο μαθητής της τρίτης λυκείου δεν μπορεί, όταν έχει δικαίωμα ψήφου, να μην έχει γνώση και αυτής της όψης της ζωής», τονίζει.

«Είναι μαθήματα ζωής, στα παιδιά δεν μπορείς να κάνεις τη συζήτηση, υπάρχει ο κίνδυνος να σε χαρακτηρίσουν γραφικό, αλλά με την εικόνα περνάς κάποια πράγματα. Η κόρη μου, 12 ετών, αρνήθηκε να τις δει όλες, έφυγε. Η μεσαία μου κόρη άρχισε τις ερωτήσεις «γιατί οι κοιλιές των παιδιών είναι πρησμένες;», «είναι σχολείο αυτό;», αναφέρει.