Της Πέλλας Λσηθιωτάκη
Στην εποχή του μεροκάματου επιστρέφουν τώρα οι αγρότες, καθώς δεν εξασφαλίζουν τον επιούσιο από το αγροτικό εισόδημα.
Οι περισσότεροι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες (όσοι δηλαδή δεν εισπράττουν υπέρογκες επιδοτήσεις) δεν διστάζουν να ζητήσουν δουλειά από συγχωριανούς τους που είναι ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρηματίες, αλλά διαθέτουν λιόφυτα στα χωριά.
Πολλοί περιορίζονται ακόμα και στα μεροκάματα που έπαιρναν οι αλλοδαποί, αρκεί να δουλέψουν. Παράλληλα, «κύμα» μετανάστευσης προς τις τουριστικές περιοχές προετοιμάζουν κυρίως οι αγρότισσες, που είναι διατεθειμένες να εργαστούν ως ανειδίκευτες εργάτριες στη λάντζα ή ως καμαριέρες για να εξασφαλίσουν ένα εισόδημα για τις οικογένειες τους.
Στην ύπαιθρο δεν υπάρχει χρήμα… Πάνε οι περίοδοι που οι σταφιδοπαραγωγοί κατέβαιναν στο Ηράκλειο και γέμιζαν με χρήμα τα καταστήματα. Πάνε ακόμα και οι εποχές που το ρευστό των αγροτικών επιδοτήσεων κατέληγε «ζεστό» στα καταστήματα του Ηρακλείου και των κωμοπόλεων.
Τώρα οι περισσότεροι αγρότες έχουν δάνεια (κυρίως καλλιεργητικά, αλλά και στεγαστικά) που τους απορροφούν τις επιδοτήσεις τους. Χρωστούν ακόμα στους γεωπόνους, τους πρατηριούχους (πετρέλαιο κίνησης), τα φροντιστήρια, τους μπακάληδες και τους κρεοπώλες στα χωριά. Πού να μείνει χρήμα για αγορές στις πόλεις…. Μόνο κάτι…ψίχουλα για τα παιδιά. Και οι γονείς ψάχνουν τα φθηνότερα.
Απλήρωτοι ελαιοπαραγωγοί και αμπελουργοί
Πολλοί παραγωγοί δεν έχουν πληρωθεί ακόμα τα σταφύλια που πούλησαν το Σεπτέμβριο σε ιδιώτες αλλά και σε συνεταιριστικές οργανώσεις όπως η Ένωση Ηρακλείου.
Η τιμή του λαδιού είναι μόλις 2 ευρώ για οξύτητες μέχρι 3 γραμμές. Δηλαδή οι μεγαλύτερες ποσότητες (που είναι υψηλότερης οξύτητας ιδιαιτέρως φέτος λόγω προβλημάτων στη δακοκτονία) πρακτικά πωλούνται από 1,5 έως 2 ευρώ το κιλό. Κι αυτά, μείον τις κρατήσεις των ελαιουργείων, για τον ΕΛΓΑ για τη δακοκοκτονία αλλά και τα έξοδα συγκομιδής.
Οι αγρότες λοιπόν με ένα μέσο κλήρο 10 -12 στρέμματα ελαιοκαλλιέργειας δουλεύουν στα χωράφια τους για…ένα κομμάτι ψωμί.
Και το χειρότερο είναι ότι δεν πληρώνονται για το λάδι που πουλούν. Οι περισσότεροι έμποροι αλλά και συνεταιριστικές οργανώσεις τους απαντούν ότι θα τους δώσουν χρήματα όταν θα έχουν…
Όπως προαναφέρθηκε, τα χρήματα των επιδοτήσεων (τα μισά δόθηκαν τον Οκτώβριο και τα υπόλοιπα το Δεκέμβριο) κατέληξαν στις τράπεζες και τα διάφορα βερεσέδια.
Βερεσέδια και δανεικά
Το τι γίνεται στην ύπαιθρο με τα βερεσέδια είναι απερίγραπτο. Οι αγρότες χρωστούν παντού και εξοφλούν με τις πρώτες εισπράξεις είτε από πώληση προϊόντων, είτε από επιδοτήσεις.
Δεν είναι υπερβολή ότι φροντιστήρια ξένων γλωσσών που λειτουργούν σε κωμοπόλεις και σε κεφαλοχώρια κοντεύουν να βάλουν λουκέτο. Οι αγρότες οφείλουν σε γεωπονικά καταστήματα, σε πρατήρια υγρών καυσίμων, σε ασφάλειες αυτοκινήτων, στον ΟΓΑ, σε κρεοπώλες και μπακάληδες…
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι μπακάληδες είναι απελπισμένοι. «Πώς να μη δώσω βερεσέ στο συγχωριανό μου όταν μου ζητάει γάλα, ψωμί, ρύζι και μακαρόνια;
Μετά πώς θα τον κοιτάξω ξανά στα μάτια; Όμως εγώ αύριο δεν θα μπορώ να παραγγείλω για να γεμίσω τα ράφια μου… Η κατάσταση είναι απελπιστική» έλεγε στην «Π» ιδιοκτήτης μπακάλικου σε ένα μικρό χωριό της υπαίθρου.
Ορισμένοι αγρότες έχουν βρει μια άλλη λύση: Καλλιεργούν φασολάκια, λαχανικά, τομάτες, τα δίνουν στους μπακάληδες και παίρνουν χαρτικά, απορρυπαντικά, ζάχαρη, ρύζι και άλλα είδη. Γίνονται δηλαδή συναλλαγές είδος με είδος, όπως στο παρελθόν!
Το Σεπτέμβριο, όταν άνοιξαν τα σχολεία, πολλοί αγρότες δεν είχαν πληρωθεί τα σταφύλια τους. Έτσι ζήτησαν δανεικά από συγγενείς τους ετεροεπαγγελματίες (μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες κλπ) για να αγοράσουν τα σχολικά είδη των παιδιών τους. Και τους εξόφλησαν με τις επιδοτήσεις.
Είναι επίσης τραγικό σε πόσα σπίτια στα χωριά έχει κοπεί το ρεύμα…. Και οι αγρότες βρίσκουν χίλιους τρόπους να το συνδέσουν ξανά…
Τυχεροί είναι όσοι πληρώνουν στην ώρα τους το τηλέφωνο, ενώ πολλές γραμμές έχουν ήδη κοπεί. Αρκετοί εγκατέλειψαν το σταθερό τηλέφωνο και εξυπηρετούνται με τα καρτοκινητά.
Σε κάπως καλύτερη κατάσταση είναι οι ιδιοκτήτες θερμοκηπίων της Μεσαράς. Η διαφορά όμως είναι ότι οφείλουν εξαιρετικά μεγάλα ποσά στις τράπεζες επειδή οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες είναι ιδιαιτέρως δαπανηρές και σε πάγια και καλλιεργητικό κόστος.
Στο μεροκάματο
Όπως είναι επόμενο οι αγρότες, όσοι διαθέτουν μικρές περιουσίες, αρχίζουν τώρα να επιστρέφουν στο μεροκάματο. «Πόσα δίνεις στον Αλβανό; Δώσε μου και εμένα τόσα και είμαστε εντάξει.
Ξέρω ότι δεν βγαίνεις αν δώσεις περισσότερα» λένε φτωχοί αγρότες σε συγχωριανούς τους ετεροεπαγγελματίες που πάνε αυτή την περίοδο στα χωριά και μαζεύουν τις ελιές τους.
Τώρα υπάρχουν ακόμα κάποια, έστω και ελάχιστα, χρήματα στην ύπαιθρο λόγω των επιδοτήσεων και των πωλήσεων του λαδιού.
Από το Φεβρουάριο όμως θα πράγματα θα χειροτερέψουν: Οι επιδοτήσεις θα έχουν «φαγωθεί», όπως και τα χρήματα από τα σταφύλια και το λάδι, όποτε και αν δοθούν.
Φέτος επίσης οι τράπεζες είναι αρκετά φειδωλές στη χορήγηση δανείων. Οι περισσότεροι αγρότες μάλιστα ίσα που τα καταφέρνουν να εξοφλούν έστω και καθυστερημένα τις δόσεις τους.
Τι θα γίνει τότε, ουδείς γνωρίζει… Ήδη το δρόμο για τα μεγάλα ξενοδοχεία άρχισαν να σκέφτονται πολλές αγρότισσες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια αρκετές αγρότισσες άρχισαν να εργάζονται ως λαντζέρισες ή καμαριέρες στο χώρο του τουρισμού.
Αξιοποίησαν συγγενείς, φίλους ακόμα και πολιτικούς για να βρουν θέσεις στα ξενοδοχεία. Φέτος όμως αναμένεται να υπάρξει «κύμα» φυγής από την ύπαιθρο.
Το φαινόμενο είναι αναμενόμενο όταν η ύπαιθρος δεν έχει χρήματα. Βλέποντας μάλιστα τη μεγάλη προσφορά εργασίας, κάποιοι ξενοδόχοι (όπως τουλάχιστον ακούγεται στα χωριά) άρχισαν να μειώνουν τα μεροκάματα.
Οι άνδρες σκέφτονται τις οικοδομές (αλλά και εκεί δεν υπάρχουν δουλειές) και τα μεροκάματα ως εποχιακοί εργάτες όπου ζητηθεί. Όσοι έχουν διπλώματα οδήγησης φορτηγών μεγάλων φορτηγών αυτοκινήτων αρχίζουν να τα αξιοποιούν.

