Εντυπωσιασμένος ο ποιητής του «Ύμνου της Κρήτης» και εθελοντής στον αγώνα Γ. Παράσχος, δημοσίευσε το 1881 ένα εξαιρετικό κείμενο για την ατμόσφαιρα στο στρατόπεδο των αγωνιστών

Η ζωή των Κρητών του 19ου αιώνα ήταν ένας διαρκής πόλεμος. Τι να έκαναν, άλλωστε, μια ζωή μέσα στη σκλαβιά; Κι η αναμονή της μάχης ήταν η διασκέδασή τους. Περίμεναν τον εχθρό, γνωρίζοντας ότι μαζί του μπορεί να ερχόταν ο θάνατος, αλλά εκείνοι βίωναν τις ώρες της αναμονής σα να ήταν σε γλέντι, σε διασκέδαση. Το στοιχείο αυτό, αν μη τι άλλο, δείχνει την παλικαριά των αγωνιστών, το αποφασιστικό και ατρόμητο του χαρακτήρα τους, που εντυπωσίαζε ακόμη και τους συμμαχητές τους από την υπόλοιπη Ελλάδα. Εκείνους τους επίσης αποφασισμένους, που έρχονταν για να πεθάνουν στο όνομα της ελευθερίας της σκλαβωμένης Κρήτης.

Το κλίμα της αναμονής πριν από τέτοια μάχη, με έναν σκληρό κι απάνθρωπο αντίπαλο, όπως ήταν ο Ομέρ πασάς, μας μεταφέρει το κείμενο ενός από τους κορυφαίους Έλληνες ποιητές του 19ου αιώνα, του Γεωργίου Παράσχου. Ο ίδιος γράφει ως εθελοντής στον κρητικό αγώνα1886-69, αν και τέτοιο στοιχείο για τη ζωή του δεν ήταν γνωστό.

Ο Γεώργιος Παράσχος, όπως αναφέρει, βρέθηκε τον Μάιο του 1867 σε επαναστατικό στρατόπεδο στα Λευκά Όρη. Εκεί όπου βρίσκονταν μαζεμένοι οι επαναστάτες από τα Σφακιά, το Σέλινο, ταʼ Ανώγεια, αναμένοντας την επίθεση του Ομέρ. Η αγωνιστική ατμόσφαιρα, αλλά και τα πειράγματα ανάμεσα στους επαναστάτες τον εντυπωσιάζουν. Το κλίμα στο στρατόπεδο Κρητών και εθελοντών δεν μοιάζει σαν αυτό πριν μια μεγάλη μάχη. Οι άνθρωποι δεν δείχνουν καν να νοιάζονται για το τι μπορεί να συμβεί στους ίδιους μετά από λίγο. Μπαρουτοκαπνισμένοι, έμπειροι, χαίρονται την αναμονή του πολέμου. Και χαίρονται ακόμη περισσότερο γιατί μπορεί να πεθάνουν για τα ιδανικά τους, για τη λευτεριά της σκλαβωμένης πατρίδας.

Το πολύ χαρακτηριστικό, για την ατμόσφαιρα στην επαναστατημένη Κρήτη, λίγους μήνες μετά την εθελοθυσία του Αρκαδίου, κείμενο του Γεωργίου Παράσχου δημοσίευσε 14 χρόνια αργότερα, το 1881, το φιλολογικό περιοδικό της Αθήνας «Ποικίλη Στοά». Το κείμενο με τον τίτλο «Στρατοπέδου σκηνογραφίαι» εντόπισε ο κ. Νίκος Κ. Μανιουδάκης, από την Αλικαρνασσό, και μας το έθεσε υπόψη.



Ο ποιητής του «Ύμνου της Κρήτης»

Ο Γεώργιος Παράσχος (το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Νασάκης ή Νασίκογλου) ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός ενός άλλου μεγάλου ποιητή, του Αχιλλέα Παράσχου. Είχε γεννηθεί το 1822 στη Χίο, απʼ όπου καταγόταν η οικογένειά του. Στη μεγάλη σφαγή εκείνης της χρονιάς, από τους Τούρκους, έχασε δύο αδελφές και μετά τα δραματικά γεγονότα οι γονείς του τον πήραν κι έφυγαν για το Ναύπλιο, όπου γεννήθηκε αργότερα ο Αχιλλέας. Ο πατέρας του συνέχισε να πολεμάει με τον Κολοκοτρώνη και τον Νικηταρά μέχρι το τέλος του αγώνα. Τραυματίστηκε μετά την απελευθέρωση τιμήθηκε με μετάλλιο.

Ο Γ. Παράσχος διδάχτηκε τα Ελληνικά και τα Γαλλικά γράμματα από τον Λεόντιο στο Ναύπλιο και τον Γεννάδιο στην Αθήνα. Στα νεανικά του χρόνια εξέδωσε την εφημερίδα Νίκη, και επιδόθηκε με την δημοσιογραφία και την ποίηση, ενώ δούλεψε για ένα διάστημα κοντά στον πρωθυπουργό Ιωάννη Κωλέττη, ως γραμματέας του, και επί 35 χρόνια στη βουλή, ως πρακτικογράφος και διευθυντής της. Τα ποιητικά έργα του αντανακλούν τον έντονο πατριωτισμό του. Διακρίθηκε σε διαγωνισμό του υπουργείου Στρατιωτικών το 1865 για τη σύνθεση θουρίων προς εκτέλεσή τους από τους Ελληνες στρατιώτες. Τέτοια ποιήματά του είναι το Εωθινόν, Ο σκοπός, Ο Εθνοφύλαξ και άλλα, ενώ ο Παράσχος έγραψε επίσης το δράμα Ο Ολυμπιονίκης και μετέφρασε τον Ερνάνη του Ουγκώ. Προς το τέλος της ζωής του ξεκίνησε να μεταφράζει την Ιλιάδα του Ομήρου, έργο που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει, το επαίνεσε όμως ο Παλαμάς. Τα έργα του δε δημοσιεύτηκαν σε συγκεντρωτική έκδοση, υπάρχουν σκόρπια σε περιοδικά και εφημερίδες.

Είναι ο ποιητής του «Ύμνου της Κρήτης», του γνωστού ριζίτικου «Από φλόγες η Κρήτη ζωσμένη», που έγινε σύμβολο στους κρητικούς αγώνες 1895-1898, ενώ με την εγκατάσταση του πολιτεύματος της Κρητικής Πολιτείας, τον Δεκέμβριο του 1898, το ποίημά του προτάθηκε να είναι ο επίσημος ύμνος του νησιού.

Πέθανε στην Αθήνα στις 9 Φεβρουαρίου1886, λίγους μήνες μετά την αποχώρησή του από την υπηρεσία της βουλής, γεγονός που θα πρέπει να του στοίχησε ψυχολογικά, σύμφωνα με τα όσα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Άστυ», λίγο καιρό μετά το θάνατό του.

Αλέκος Α. Ανδρικάκης

[email protected]