Θεωρούμε σημαντικό ότι ξένοι προβάλλουν τον Μινωικό Πολιτισμό ως την απαρχή του πολιτισμού της Ευρώπης. Η έκθεση στη Γερμανία είναι σημαντική όταν χιλιάδες κόσμου θα την επισκεφθούν και μετά θα θελήσει να δει τα πραγματικά εκθέματα. Τότε λογικά θα θελήσουν να έλθουν στα μουσεία του τόπου, που αναπτύχθηκε ο πολιτισμός αυτός. Ερχόμενοι όμως στην Κρήτη το κέντρο του Μινωικού Πολιτισμού, θα διαπιστώσουν ότι εδώ και 5 χρόνια το Μουσείο παραμένει ουσιαστικά κλειστό!

Με αφορμή τη έκθεση αυτή είναι καιρός, νομίζω, να προβληματιστούμε για την πολιτισμική και οικονομική ανάπτυξη του τόπου μας. Πέρασαν οι Καλλικράτειες εκλογές χωρίς δυστυχώς να υπάρξει καμία αναφορά στον πολιτισμό. Στις προεκλογικές διαμάχες των κομμάτων στα τοπικά μέσα η συζήτηση επικεντρωνόταν μόνο στον τρόπο διαχείρισης των σκουπιδιών, του νερού και των ενεργειακών αναγκών της Κρήτης. Αναφερόμενοι στον πολιτισμικό τους προβληματισμό οι πολιτικοί μας θεωρούν ότι μόνο με την επίσπευση των εργασιών κατασκευής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου θα ολοκληρώσουν το πολιτιστικό τους χρέος. Τα θέματα που επισκίαζαν τον προβληματισμό τους ήταν σημαντικά αλλά ξεκομμένα από μια ευρύτερη πολιτισμική αντίληψη του τόπου, της ιστορίας και της παράδοσης.

Χωρίς όμως την αντίληψη του όλου, είναι πιθανόν, και αν πραγματοποιηθούν αυτά τα έργα, να έχουμε τεχνοκρατικά και πολιτισμικά εκτρώματα στο περιβάλλον (βλ. λ.χ. την κατασκευή της πλατείας Ελευθερίας ή το σύγχρονο πολιτιστικό όνομα που δόθηκε στο Δήμο Πεδιάδας Μινώα ).

Επανερχόμενος στο θέμα του Μουσείου και του Μινωικού Πολιτισμού, θεωρούμε ότι δεν είναι μόνο το θέμα της επαναλειτουργίας του· αλλά να δούμε συνολικά στον τόπο μας, που κατά τους Γερμανούς εκθέτες “Νησιά των Ανέμων”, «είναι αυτός που πρώτος στον ευρωπαϊκό πολιτισμό είχε αναπτύξει γραφή, τεχνολογία και εμπορικές σχέσεις στον τότε κόσμο». Κυρίαρχο στοιχείο προβολής του τόπου μας, που ενδιαφέρει τους Ευρωπαίους, θεωρούμε ότι είναι η συγκεκριμένη περίοδος ανάπτυξης του μοναδικού αυτού πολιτισμού. Χαρακτηριστικά η ελληνιστική ή η ρωμαϊκή περίοδος έχει αξιόλογα μνημεία σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο και δεν έχουν την αποκλειστικότητα του μοναδικού.

Είναι αυτονόητο ότι οι ξένοι που επισκέπτονται το νησί πηγαίνουν στο Μουσείο, στην Κνωσό και στη Φαιστό. Με δεδομένη την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας μας(μνημόνιο) και την ελάχιστη δυνατότητα χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων έρχεται η ώρα του προβληματισμού του τι κάνουμε;

Η κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια ιστορική ιδιομορφία. Τα τελευταία 100 χρόνια η Κρήτη πέρασε ταχύτατα, βίαια και χωρίς σχεδιασμό από την Τουρκοκρατία στην ένωση με την Ελλάδα που βρισκόταν κάτω από μια άλλη ξενοκρατική εξάρτηση. Η υποταγή σε ξένα συμφέροντα σχετίζονται με οικονομικά οφέλη που δεν λάμβαναν υπόψη τον πολιτισμό. Η κυρίαρχη πολιτική προβάλλει σήμερα ένα ξεκομμένο μοναδικό σύνθημα της «Πράσινης ανάπτυξης», κάτι αυτονόητο σε ένα ενιαίο πολιτισμικό μοντέλο. Ο πολιτισμός περιλαμβάνει ισόρροπα τη διαχείριση της ενέργειας, των φυσικών πόρων, του περιβάλλοντος, της διατροφής σε σχέση με την κοινωνία και τις δραστηριότητές της. Αυτά τα προβλήματα και πολλά περισσότερα μπορούν να περιγράφονται χωρίς τέλος. Σημαντικό είναι ότι κάτι ζυμώνεται στην κοινωνία το οποίο μεθοδεύεται να κατασταλεί από τα τηλεοπτικά μέσα ενημέρωσης. Η λέξη πολιτισμός σπάνια αναφέρεται και κυριαρχεί η χωρίς περιεχόμενο αντιπαράθεση με μια εμμονή στην τηλεοπτική μανία της μαγειρικής. Σε λίγο θα δούμε και στα δελτία ειδήσεων τρόπους μαγειρικής με τους καλύτερους μαγείρους να δίνουν συνεντεύξεις. Ωστόσο, τους επόμενους 3 μήνες πρόκειται να περάσουν αντιλαϊκά νομοσχέδια και για να μην υπάρχει αντίδραση τώρα και δύο βδομάδες μας ψεκάζουν τα λευκά αεροπλάνα χωρίς διακριτικά. Έτσι καθόμαστε σε ένα καναπέ χωρίς διάθεση για τίποτα χαζεύοντας σαπουνόπερες, ποδόσφαιρο, μαθήματα μαγειρικής κ.ά.

Οι πνευματικοί μας ταγοί, πλην εξαιρέσεων στα Παν/μια, τα ερευνητικά Ιδρύματα… σιωπούν και είναι αφιερωμένοι στην πρόσκαιρα χρηματοδοτούμενη έρευνά τους, ξεκομμένοι από την κοινωνία και τις ανάγκες του τόπου που ζουν.

Προτείνουμε με αυτό το αφιέρωμα στον κ. Περιφερειάρχη της Κρήτης δύο φορές το χρόνο να συγκαλεί σε ανοικτή συγκέντρωση τουλάχιστο τους υπευθύνους των εξής φορέων: (του Μουσείου Ηρακλείου – του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου – των Εφορειών Αρχαιοτήτων – του Πανεπιστημίου Κρήτης – του Ι.Τ.Ε – της Περιφέρειας Κρήτης και τους δημάρχους των Καλλικράτειων δήμων), που θα φέρουν πολιτισμικές προτάσεις για την οικονομική ανάπτυξη του τόπου.

Θεωρούμε ότι η λογική του Καλλικράτη πρέπει να εφαρμοστεί και στα θέματα του πολιτισμού. Η περιφέρειες πρέπει να πάρουν τον πολιτισμό στα χέρια τους. Αυτό θα σημαίνει ότι κάθε καλλικράτειος Δήμος θα μπορεί να διαχειριστεί την πολιτισμική και ιστορική του ταυτότητα. Ο κάθε δήμος θα μπορεί με βάσει τα αρχαιολογικά του ευρήματα να δημιουργεί τοπικά μουσεία, θα πρέπει να προσλάβει νέους αρχαιολόγους από την τοπική κοινωνία που θα αναδείξουν με μόνιμες ανασκαφές τις αρχαιότητες της κάθε περιοχής.

Κλείνοντας το θέμα αυτής της πρότασης θα ήθελα να φανταστούμε στο μέλλον την Κρήτη με 100 μουσεία και άλλα τόσες ανασκαφές, όσες και οι πόλεις που είχε την ομηρική εποχή(εκατόμπολις). Η Κρήτη θα μπορούσε να ήταν ένα παγκόσμιο αρχαιολογικό πάρκο Πολιτισμού της Ευρώπης με σεβασμό στο περιβάλλον. Στο οποίο θα κατέφθαναν εκατομμύρια μαθητές, φοιτητές και άνθρωποι που ψάχνουν την πολιτισμική τους ταυτότητα. Έτσι θεωρούμε ότι θα δημιουργηθεί ένα νέο οικονομικό ισόρροπο αναπτυξιακό πρότυπο στην περιοχή μας όπου και οι νέοι των κλασικών σπουδών θα έχουν εργασία και δεν θα στοιβάζονται στην ανεργία για μια θέση ωρομισθίου στο δημόσιο που συμβαίνει σήμερα.

Αυτό που πρέπει να γίνει συνείδηση είναι ότι στο δρόμο που οδηγεί σε μια σύγχρονη πολιτισμική κοινωνία θα συναντήσουμε ένα πλέγμα από δύσκολα, πλην όμως πραγματικά και συγκεκριμένα προβλήματα που μπορούν να λυθούν μόνο αν τεθούν και δουλευτούν με τους κατάλληλους ανθρώπους και φορείς που προαναφέραμε και αντιμετωπιστούν κάτω από τις ειδικές συνθήκες κάθε περιοχής του κάθε Καλλικράτειου δήμου.

Αυτό το οποίο θα πρέπει να επιδιώξουμε είναι η δημιουργία ενός νεοελληνικού πολιτισμικού ρεύματος μέσω του κριτικού διαλόγου της τοπικής κοινωνίας συνδέοντας την πολιτισμική μας ταυτότητα με την ευρωπαϊκή οικουμενικότητα στη βάση της αρχαίας ευρωπαϊκής ιστορικής ταυτότητας.