
Ο Γιώργης Κλινάκης είναι ένας πραγματικός οικολόγος. Περπατάει πάρα πολύ, χαίρεται τη φύση, κοιμάται τα μεσημέρια στα χωράφια, έστω κι αν είναι ήδη 86 χρονών, τρώει κάθε μέρα φρούτα, λαχανικά και χορταρικά, δουλεύει σκληρά και είναι από τους μετρημένους στα δάχτυλα Κρητικούς που ασχολούνται ακόμα με τα χαρούπια…. Είναι ένας αγρότης από το Βενεράτο που έζησε μέχρι τώρα σκληρή ζωή αλλά λέει: «Δεν έχω άγχος. Έχω υπομονή. Ό,τι και να μου τύχει δεν το παίρνω μέσα μου».
Συναντήσαμε τον Γιώργη Κλινάκη λίγο πριν πουλήσει το γαϊδουράκι του. «Είχε γεράσει κι αυτό σαν και εμένα», μας λέει. Έκανε μία από τις τελευταίες βόλτες του παρέα με το αγαπημένο του γαϊδούρι, σιγοτραγουδώντας όπως πάντα τραγούδια του Τσιτσάνη, του Χατζηδάκη, του Παπαϊωάννου και του Μητσάκη. Είναι ένας λεπτός άνθρωπος, δυνατός στα χέρια. Τόσο λεπτός που όπως λέει «ώρες – ώρες νομίζω πως θα με πάρει ο αέρας!».
Στην εποχή της… «πράσινης ανάπτυξης» και της (πολλές φορές) κατευθυνόμενης «οικολογικής συνείδησης» ο Γιώργης Κλινάκης ξεχωρίζει για να μας δείξει, όπως και άλλοι συνομήλικοι του στα χωριά, τι σημαίνει να είσαι γνήσιος οικολόγος, λόγω τρόπου ζωής. Δεν τον ρωτήσαμε τη γνώμη του σχετικά με την σύγχρονη οικολογία. Είναι κάτι άλλωστε που δεν τον απασχολεί. Ο Γιώργης Κλινάκης γεννήθηκε και ζει με αγάπη για τη φύση. Έτσι απλά.
«Στις 1.000 νύκτες, τις 900 ξυπνώ πριν βγει ο ήλιος»
Μας καλοδέχθηκε στο μικρό και περιποιημένο σπιτικό του που είναι γεμάτο από φωτογραφίες των παιδιών και των εγγονιών του. Έχει τρία παιδιά, όλα απόφοιτοι σχολών, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και πολλά εγγόνια. Η γυναίκα του Στυλιανή μας κέρασε καρύδια από τη δική τους καρυδιά και σοκολατάκια για το καλό.
Ήταν πρωί και ο Γιώργης Κλινάκης μόλις είχε φθάσει στο σπίτι μετά τη φροντίδα των ζώων και του κήπου του. Είναι ένας άνθρωπος θετικός και χαμογελαστός. Τον ρωτήσαμε για το πρόγραμμα της ημέρας.
«Στις 1.000 νύκτες, τις 900 ξυπνώ πριν βγει ο ήλιος. Πίνω τον καφέ μου και τρώω ό,τι βρω από το χθεσινό φαΐ» μας απαντά. Τον ρωτήσαμε ποια φαγητά προτιμά και μας απάντησε «όλα και από λίγο. Δε μ΄αρέσει όμως το πολύ το κρέας, οι κότες, τα αρνιά και τα κατσίκια. Τρώμε κρέας μόνο κάθε Πέμπτη και Κυριακή. Μ΄ αρέσουν τα όσπρια, τα λαχανικά, τα χόρτα όπως τα ραδίκια, τα μάραθα, οι αβρονιές και οι ασκρολίμπροι». Είναι αυτονόητο ότι ο Γιώργης Κλινάκης μαζεύει μόνος του τα χόρτα που τρώει με τη σύζυγο και τα παιδιά.
Το πρόγραμμα της ημέρας είναι αρκετά κουραστικό για έναν άνθρωπο 86 χρόνων. Παλαιότερα με το γαϊδουράκι του, τελευταία με τα πόδια, πάει στην εξοχή. Καλλιεργεί τα αμπέλια και τις ελιές του και συμμετέχει ενεργά στη συγκομιδή. Κι όταν δεν προλαβαίνει να τελειώσει τις δουλειές του μέχρι το μεσημέρι, κοιμάται εκεί στην εξοχή, χειμώνα ή καλοκαίρι. «Βρίσκω μια απανεμίδα και το χειμώνα» μας εξηγεί.
«Η υγεία μου οφείλεται στη σκληρή ζωή»
Ο Γιώργης Κλινάκης δεν έχει μάθει στο… ραχάτι. Κάποτε πήγαινε ποδαρόδρομο, όταν το γαϊδούρι του ήταν φορτωμένο, για 3,5 ώρες μέχρι να φθάσει στην περιουσία τους στο χωριό Βοριάς. Έμενε βέβαια εκεί για λίγες μέρες μέχρι να τελειώσει τις αγροτικές δουλειές. Και η σύζυγος ήταν στο σπίτι με τα παιδιά του, τότε, μικρά. Στη συνέχεια αγόρασε το αυτοκίνητο που οδηγούσε επί 27 χρόνια. Κι όταν «πάτησε» τα 80 χρόνια, επέστρεψε στο γαϊδουράκι που πρόσφατα πούλησε.
«Η υγεία μου οφείλεται στη σκληρή ζωή. Μ΄ αρέσει η σκληρή ζωή» μας λέει και θυμάται τα χρόνια που ήταν καταδρομέας στο στρατό και τα άλλα που ακολούθησαν με τη σκληρή αγροτική εργασία, για να προοδεύσει η οικογένεια.
Στην εξοχή, τα μεσημέρια τρώει λίγο, ό,τι έχει πάρει από το σπίτι και συνεχίζει τις δουλειές του. Εκτός από καλλιέργειες, διαθέτει και οικόσιτα ζώα. Βρίσκει χαρούπια, τα αλέθει σε μία κοντινή μονάδα ζωοτροφών, τα αναμιγνύει με σιτάρι και κριθάρι για να ταΐσει τα ζώα του με καθαρή τροφή.
Τα «λιολιά» και τα χαρούπια
Με τα χαρούπια έχει ωραίες αναμνήσεις. «Όταν ήμασταν παιδιά, δεν υπήρχαν σοκολάτες και καραμέλες. Τα λιολιά μας τότε ήταν τα χαρούπια και οι σταφίδες» μας λέει. Ο Γιώργης Κλινάκης θυμάται σα να είναι τώρα τον οπλαρχηγό επί Τουρκοκρατίας καπετάν Τζαγκαραντώνη να λέει στη γυναίκα του «κέρασε μπρε τα κοπέλια δυο χαρούπια και ξερά κιοφτέρια» (Τα κοφτέρια είναι η μουσταλευριά).
Και τα κοπέλια κάνανε χαρά με τα καλούδια.
«Ψαρεύαμε χέλια στον Απόλλωνα»
Και τι να πρωτοθυμηθεί ο Γιώργης Κλινάκης από τις εποχές που η φύση ήταν καθαρή και «οι οχετοί δεν πήγαιναν στα ποτάμια»…. Θυμάται τον ποταμό Απόλλωνα (λίγο παρακάτω από την Ιερά Μονή Παλιανής) γεμάτο καβούρια και χέλια. «Ναι, ναι, χέλια ψαρεύαμε, μας λέει. Ρίχναμε γαλαζόπετρα και φλόμο (σ.σ. φυτό με έντονη μυρωδιά) το καλοκαίρι για να τα πιάσουμε. Το χειμώνα, όταν το ποτάμι κατέβαζε θολό το νερό, ρίχναμε το αγκίστρι. Το χέλι το τρώγαμε οφτό, στα κάρβουνα, όλο το χρόνο. Εγώ είμαι…ψαράς παρά κρετσουλάς. Μ΄ αρέσουνε τα ψάρια».
Όλα περνούσαν τότε από τα χέρια τους. Καλλιεργούσαν σιτηρά, φασόλια, ρεβύθια, γενικά όσπρια. Είχαν μηλιές, αχλαδιές, αμυγδαλιές και καρυδιές. Τώρα ο Γιώργης Κλινάκης καλλιεργεί όσο περισσότερα είδη μπορεί για να είναι πάντα γευστικό και υγιεινό το γεύμα της οικογένειας.
Δεν χρειάζεται ερώτημα ότι του αρέσουν οι χοχλιοί, ιδιαιτέρως με χόντρο. Εξηγεί επίσης το λόγο για τον οποίο εξαφανίστηκαν από την κρητική γη οι μπουμπούρες ή μπουμπουρίτσες, ένα είδος σαλιγκαριού που έβγαινε τα πρωτοβρόχια. «Οι μπουμπούρες ξαφλιστήκανε επειδή ζουν κάτω από τη γη, μέσα στο χώμα και από πάνω θέλουνε να υπάρχει χόρτο. Τώρα όμως το χόρτο είναι σπάνιο, λόγω μεγάλης κτηνοτροφίας» λέει.
Και τη νύκτα βλέπει ντοκιμαντέρ με «θηρία»
Ο Γιώργης Κλινάκης επιστρέφει τα βράδια αποκαμωμένος στο σπίτι του. Αφού τρώει ελαφριά, καπνίζει το τσιγάρο του, «έχω κανονίσει και καπνίζω 18 τσιγάρα το 24ωρο» μας λέει. Του αρέσει επίσης το καλό κρασί και η τσικουδιά. Όχι μεγάλες ποσότητες, λίγο και μερακλίδικα. Ακούει και σιγοτραγουδά παλιά ρεμπέτικα. Τον έλεγαν μάλιστα «Τσαουσάκη» (παλιός ρεμπέτης) λόγω της συνήθειας του να σιγοτραγουδάει διαρκώς… Στο παρελθόν τα βράδια πήγαινε περισσότερο στο καφενείο. Τώρα σπάνια. Προτιμά να διαβάζει ενδιαφέροντα βιβλία και να βλέπει τηλεόραση. Δεν έχει ιδέα για τα «ριάλιτι» και τα διάφορα σήριαλ. Του αρέσουν οι ειδήσεις και κυρίως τα ντοκιμαντέρ. «Κάθε βράδυ μου λέει να του βάλω τα θηρία στην ΕΡΤ 3 και τα κρατικά κανάλια» μας λέει η γυναίκα του.

