Της Κατερίνας Μυλωνά

Τον προστάτη του Μεγάλου Κάστρου, τον άγιο που πολιτογραφήθηκε Κρητικός, μαρτύρησε αλλά δεν πρόδωσε την πίστη του, τιμούν οι εκατοντάδες Ηρακλειώτες που παρακολουθούν τις πολυήμερες εκδηλώσεις που διοργανώνει η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης.

Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν χθες με την τέλεση του Όρθρου και της Πανηγυρικής Πολυαρχιερατικής Θείας Λειτουργίας, προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Κρήτης, κ.κ. Ειρηναίου. Τον θείο λόγο κήρυξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, κ.κ. Ευγένιος. Ακολούθησε λιτανεία των ιερών λειψάνων και της σεβασμίας εικόνας του Αγίου Μηνά σε κεντρικούς δρόμους της πόλης.

Ο κ. Ευγένιος μοιράστηκε με τους πιστούς τις αναμνήσεις του από τις ημέρες που βρισκόταν στην Αρχιεπισκοπή και τη σχέση που διαπίστωσε ότι έχουν οι Ηρακλειώτες με τον προστάτη, Άγιό τους. Αναφέρθηκε στην ιστορία του Αγίου Μηνά, ο οποίος πολιτογραφήθηκε Κρητικός, εξάλλου, η Εκκλησία δεν διαχωρίζει γλώσσες, χρώματα, φυλές, δεν αφορά έναν τόπο και μια εποχή, οι Άγιοί μας είναι διαχρονικοί και οικουμενικοί, τόνισε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης. «Δεν πρέπει να φοβόμαστε κανένα κίνδυνο, καμία κρίση και να μη χάνουμε την ελπίδα μας, στα αδιέξοδα υπάρχει πάντα το διέξοδο του θαύματος του Θεού», τόνισε και ανέφερε ως παράδειγμα προς μίμηση τον μπαρμπα- Γιάννη του βιβλίου του Ν. Καζαντζάκη «Καπετάν Μιχάλης», ο οποίος «έβλεπε» κάθε βράδυ τον Άγιο Μηνά.

Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης τόνισε πως πορευόμαστε μαζί με τον Άγιο Μηνά και ευχήθηκε χρόνια πολλά σε όλους τους πιστούς.



Τάματα



Οι εκδηλώσεις για τον εορτασμό του Αγίου Μηνά ολοκληρώνονται σήμερα. Η παρουσίαση του λευκώματος της Μαρίας Χουλάκη, «ΤΑΜΑΤΑ, η ιερότητα της χειρονομίας» θα γίνει στις 6.30 το απόγευμα στην Βασιλική Αγίου Μάρκου.

Στον χώρο, θα υπάρχει έκθεση φωτογραφίας με θέμα τα τάματα στο λατρευτικό χώρο.

H εκδήλωση είναι συνδιοργάνωση του Δήμου Ηρακλείου και του Συνδέσμου Μελών Γυναικείων Σωματείων.

Εισηγήτρια θα είναι η Σοφία Χανδακά, επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη, Κοινωνική Ανθρωπολόγος-Μουσειολόγος, η οποία θα παρουσίασει το θέμα «Τα τάματα σήμερα: στο μεταίχμιο του ιερού και του κοσμικού».

Συντονιστής θα είναι ο Θεοφάνης Τάσης, Λέκτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις του λευκώματος θα διατεθούν στον "Ξενώνα της Κακοποιημένης Γυναίκας" και στο "Σπίτι των Αγγέλων".

Για την κοινωνική διάσταση της σημερινής εκδήλωσης μίλησε την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο αντιδήμαρχος, κ. Κώστας Βαρδαβάς, ο οποίος ευχαρίστησε το Μουσείο Μπενάκη για τη συνδιοργάνωση της παρουσίασης και της έκθεσης φωτογραφίας.

Η κ. Μαίρη Παχιαδάκη, πρόεδρος του συνδέσμου, τόνισε πως η έκθεση έχει πολιτιστικό, κοινωνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα. Με τη σειρά της ευχαρίστησε την Τυποκρέτα, που τύπωσε δωρεάν τα λευκώματα. Τόνισε πως η κ. Χουλάκη φωτογράφισε με σεβασμό τα τάματα και το λεύκωμα πρέπει όλοι να το έχουμε στη βιβλιοθήκη μας.

«Τα τάματα είναι όλος ο ανθρώπινος πολιτισμός», τόνισε η κ. Χουλάκη και πρόσθεσε πως επισημαίνουν την ανάγκη του ανθρώπου να ελπίζει. Οι φωτογραφίες του λευκώματος εστιάζουν στον ανθρώπινο πόνο και η κ. Χουλάκη θέλησε να ασχοληθεί με τα τάματα γιατί τις φέρνουν στο μυαλό αναμνήσεις από τα παιδικά της χρόνια. Οι φωτογραφίες χαρακτηρίζονται από μια πρωτοτυπία, δε χρειάστηκε σκηνοθεσία αφού τα τάματα αποτυπώθηκαν όπως είναι τοποθετημένα στο λατρευτικό χώρο. Η κ. Χουλάκη ανέφερε πως η δουλειά της τη βοήθησε να εμβαθύνει στην ανθρώπινη ψυχή και να ξεχωρίσει την τρυφερότητα των ανθρώπων, που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χάσουμε.



Ομιλία για τον

Αγιο Μηνά



Στις 8 το βράδυ, θα πραγματοποιηθεί ομιλία με θέμα «ώσπου να στέκουν τα βουνά κι ο Άι Μηνάς στο Κάστρο», από τον δημοσιογράφο, κ. Νίκο Ψιλάκη, στην αίθουσα Ανδρόγεω.

Ο ομιλητής θα προσεγγίσει το θέμα της λαϊκής λατρείας του πολιούχου του Μεγάλου Κάστρου, ξεκινώντας από την εποχή που οι κάτοικοι του Ενετοκρατούμενου Χάνδακα τιμούσαν δύο αγίους μαζί. Τον Μαρτίνο και τον Μηνά. Μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα η 11η Νοεμβρίου ήταν η γιορτή των βαρελάδων και των οινοπαραγωγών της πόλης, ήταν η μέρα κατά την οποία άνοιγαν τα βαρέλια με το καινούργιο κρασί και γινόταν μεγάλο πανηγύρι στον Χάνδακα, ανάλογο με τις γιορτές που γίνονταν στη Βενετία τη μέρα του Αγίου Μαρτίνου.

Παίρνοντας αφορμή από μια εικόνα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, ο ομιλητής επισημαίνει τις ιδιαίτερες θρησκευτικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Κάντια του 16ου και του 17ου αιώνα.

Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους, η γιορτή χάνει το δημόσιο χαρακτήρα της και ο Αγιος Μαρτίνος ξεχνιέται παντελώς. Μετά το 1835, χρονιά κατά την οποία αποκτά η πόλη μητροπολιτικό ναό, οι Καστρινοί βλέπουν στο πρόσωπο του “ψαρακαβαλάρη αγίου” τους τη μορφή του ελευθερωτή και του προστάτη. Στη νέα αυτή περίοδο ο Αγιος Μηνάς δεν είναι απλά ο “μηνυτής” του χειμώνα, όπως τον ξέρουν οι ποιμενικοί πληθυσμοί σε όλη την Ελλάδα.

Η λαϊκή λατρεία του ενσωματώνει ποικίλα άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και οι Καστρινοί του αποδίδουν ιδιότητες που καθιστούν τη σχέση τους με τον άγιο μοναδική. Είναι το σταθερό σύμβολο, η καταφυγή και η ελπίδα των Χριστιανιών του Μεγάλου Κάστρου.

Η ανέγερη του μεγάλου Μητροπολιτικού Ναού στα τέλη του 19ου αιώνα, σηματοδοτεί τις μεγάλες πολιτικές αλλαγές και τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις που συνέβησαν κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας. Ο Αγιος Μηνάς ταυτίζεται με την άνοδο του χριστιανικού στοιχείου, ο ναός του εκφράζει τη νέα εποχή και το καμπαναριό του γίνεται σημείο αναφοράς για τους κατοίκους.

Οι πρακτικές κωδωνοκρουσίας που ίσχυσαν για πολλές δεκαετίες, απηχούν την άρρηκτη σχέση του αγίου με την τοπική κοινωνία.

Ο ομιλητής θα προβάλει πλούσιο φωτογραφικό υλικό, τόσο λήψεις των πρώτων φωτογράφων του Ηρακλείου όσο και νεότερες (δικές του).