
Της Αννας Κωνσταντουλάκη
Στη διεθνή τουριστική έκθεση του Λονδίνου, που αρχίζει στις 7 Νοεμβρίου, θα δοθεί η πρώτη “μάχη” των τουριστικών κρατήσεων προς την Ελλάδα, δίνοντας ένα στίγμα για το πως θα κινηθούν οι αφίξεις για το 2011, ενώ η αύξηση ή όχι του ΦΠΑ στις τουριστικές επιχειρήσεις, θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις Ελλήνων και ξένων τουρ οπερέιτορ.
“Νέα αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ, θα είναι η χαριστική βολή για τον τουρισμό”, έχει δηλώσει ο αντιπρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Ηρακλείο, Μανόλης Μανούσος.
“Ακόμη και μισή μονάδα να αυξήσουν τον ΦΠΑ, καταστρέφουν τον κλάδο μας και όχι μόνο”, ήταν το σχόλιο που έκανε ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου Διευθυντών Ξενοδοχείων, Δημήτρης Κουμπαράκης, ο οποίος σημείωσε: “Θα αυξηθεί τόσο πολύ το κοστολόγιό μας, που δεν θα μπορέσουμε να ανταγωνιστούμε άλλες χώρες και οι τουρ οπερέιτορς μας προειδοποιούν ότι σε τέτοιο ενδεχόμενο θα “κόψουν” την Ελλάδα ως προορισμό.
Για “κίνηση αυτοκτονίας” έχει κάνει λόγο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΗΑΤΤΑ Γιώργος Τελώνης, διάχυτη είναι η αβεβαιότητα στις τάξεις των Ελλήνων επιχειρηματιών που θα διαπραγματευτούν τα συμβόλαια με τους πράκτορες του εξωτερικού, καθώς ενδεχόμενη αύξηση του ΦΠΑ από το 11% σε υψηλότερα μεγέθη, μετά την υπογραφή των συμφωνίων, θα τινάξει στον αέρα τις διαπραγματεύσεις και θα υποθηκεύσει τη βιωσιμότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Εαν δεν υπάρξει δέσμευση της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, για το τι μέλλει γενέσθαι με το συντελεστή ΦΠΑ, ειδικά πριν την έναρξη της WTM, είναι βέβαιο ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν για μια ακόμα φορά να απορροφήσουν πιθανή αύξηση του, γεγονός που δεν το αντέχουν, όπως χαρακτηριστικα τονίζει ο κ. Τελώνης. "Πρέπει το αρμόδιο υπουργείο να δεσμευτεί τι πρόκειται να κάνει στον άξονα ΦΠΑ, προκειμένου τα τουριστικά γραφεία να γνωρίζουν σε τι τιμές θα διαπραγματευτούν τα συμβόλαια του 2011" σημειώνει με νόημα ο κ. Τελώνης.
Σε ό,τι αφορά τα μηνύματα για τις προκρατήσεις, είναι πάρα πολύ νωρίς να εξαχθούν συμπεράσματα, όπως τονίζεται από παράγοντες της τουριστικής βιομηχανίας, με τα μηνύματα ωστόσο να μην είναι αισιόδοξα σε ό,τι αφορά τα έσοδα για το 2011.
Πακέτα σε χαμηλές τιμές και το 2011
Το μέλος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος Σπύρος Γαλιατσάτσος επισήμανε ότι οι προσφερόμενες τιμές των τουριστικών πακέτων είναι ήδη χαμηλές (σε πολλές περιπτώσεις και χαμηλότερες από πέρυσι), και αυτό αναμένεται να έχει αντίκτυπο στα τουριστικά έσοδα για το 2011. Την ίδια στιγμή ο κ. Γαλιατσάτος σημειώνει ότι οι ανταγωνίστριες χώρες Τουρκία και Αίγυπτος, μεταξύ άλλων, έχουν ανεβάσει τις τιμές τους σε σχέση με πέρυσι. Η Ελλάδα πλέον δεν μπορεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές, σημειώνει ο κ. Γαλιατσάτος.
Χωρίς ουσιαστικές αυξήσεις έχουν υπογραφεί τα συμβόλαια του 2011, για την τουριστική αγορά της Κρήτης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των τουριστικών παραγόντων της Κρήτης, η κίνηση τη νέα χρονιά θα είναι καλύτερη από τη φετινή, αλλά όχι σε μεγάλο βαθμό όπως έχει επισημάνει ο πρώην πρόεδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Διευθυντών Ξενοδοχείων Νίκος Χριστοδούλου, ο οποίος σημειώνει: “Του χρόνου πιστεύω ότι θα πάμε καλά κυρίως από τη ρώσικη αγορά και την αγορά του Ισραήλ, αλλά το πιο σημαντικό είναι σε τι τιμές θα πουλάμε. Αν πάμε καλά σε κρατήσεις, δεν θα αναγκαζόμαστε να κάνουμε προσφορές ακόμη και τον Αύγουστο, όπως συνέβη φέτος”.
Τα νέα δεδομένα
Σύμφωνα με τις επισημάνσεις που έκανε πριν λίγες ημέρες στο συνέδριο του ΣΕΤΕ, οι δοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Προβόπουλος, ο ελληνικός τουρισμός πρέπει να επανεξετάσει την πορεία του, με τα νέα δεδομένα που διαμορφώνουν ένα καινούργιο σκηνικό. Ο κ. Προβόπουλος σημείωσε: “Το πρώτο δεδομένο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ο σταθερά εντεινόμενος ανταγωνισμός τόσο από τους παραδοσιακούς όσο και από τους νέους ανταγωνιστές μας. Στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας έχουμε ήδη καταγράψει απώλειες: Σύμφωνα με τον Ταξιδιωτικό και Τουριστικό Δείκτη Ανταγωνισμού, που καταρτίζει το World Economic Forum, η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδος στον τομέα των τουριστικών υπηρεσιών έχει υποχωρήσει: το 2009 βρέθηκε στην 24η θέση σε σύνολο 133 χωρών, ενώ βρισκόταν στην 22η θέση το 2008 και το 2007. Ενδεχομένως η υποχώρηση κατά δύο θέσεις να μη θεωρηθεί τόσο σημαντική. Υπήρξε όμως ανησυχητική χειροτέρευση στον επιμέρους δείκτη της ανταγωνιστικότητας ως προς τις τιμές. Το 2009 η Ελλάδα βρέθηκε στην 114η θέση, ενώ βρισκόταν στην 103η το 2007. Τη σπουδαιότητα της αδύναμης ανταγωνιστικότητας επιβεβαιώνει και σχετική πρόσφατη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος. Από αυτή τη μελέτη προκύπτει ότι ο αριθμός των ατόμων που έρχονται στη χώρα για αναψυχή επηρεάζεται σημαντικά από το εισόδημά τους και το σχετικό κόστος ζωής – δηλαδή τις σχετικές τιμές. Οι εμπειρικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αύξηση του σχετικού κόστους ζωής κατά 1% συνεπάγεται, μακροχρόνια, μείωση του αριθμού των τουριστών κατά 3% περίπου”.
Με λιγότερα χρήματα οι τουρίστες
Αναφέρθηκε ακόμη στη μείωση των δαπανών των ξένων επισκεπτών, σημειώνοντας: “Όπως διαπιστώνεται από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2010, αν και οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 1,5%, τα έσοδα είναι σημαντικά μειωμένα (κατά 7,3%). Ειδικότερα, στους κρίσιμους θερινούς μήνες οι ταξιδιωτικές εισπράξεις μειώθηκαν με ετήσιο ρυθμό 12,1% τον Ιούνιο, 4,7% τον Ιούλιο και 6,3% τον Αύγουστο. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά εν μέρει τη δύσκολη διεθνή συγκυρία, αλλά ταυτόχρονα υποδηλώνει ότι υποχωρεί το μέσο εισοδηματικό επίπεδο των τουριστών – κι αυτό είναι σαφώς ανησυχητικό. Το προφανές συμπέρασμα είναι ότι δεν αρκεί να βελτιώσουμε μόνο την ανταγωνιστικότητα ως προς τις τιμές. Οφείλουμε να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί και ως προς την ποιότητα”.
Πελάτες από νέες αγορές
Οπως είπε, το τρίτο δεδομένο, είναι η διαφαινόμενη σταδιακή αλλαγή στη σύνθεση των επισκεπτών μας.
Συνεχίζοντας, ανέφερε: “Την τελευταία δεκαετία ο κύριος όγκος των εισπράξεων από την παροχή τουριστικών υπηρεσιών προέρχεται από κατοίκους χωρών-μελών της ΕΕ των 27, με πιο σημαντικές αγορές αυτές της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο το μερίδιό τους μειώνεται από το 2007. Τα 2/3 περίπου των εισπράξεων αφορούν κατοίκους της ζώνης του ευρώ. Όμως, οι εισπράξεις και από τις χώρες αυτές επιδεικνύουν πτωτική τάση. Από την άλλη πλευρά, καταγράφεται άνοδος των αφίξεων από τις αναδυόμενες οικονομίες της Ανατολικής Ευρώπης και ιδίως από τη Ρωσία. Η άνοδος αυτή δεν έχει μέχρι στιγμής αντισταθμίσει τις απώλειες από τις παραδοσιακές αγορές, αποκτά όμως αυξανόμενη σημασία για τον τουρισμό ορισμένων περιοχών της χώρας. Σε μία πιο μακροχρόνια προοπτική, θα πρέπει ασφαλώς να εντάξουμε στο σχεδιασμό μας και τον πολλαπλασιασμό των αφίξεων από χώρες, που έχουν σήμερα μικρή παρουσία (π.χ. Τουρκία, Κίνα, Ιαπωνία)”.

