Συνέντευξη στον Γιάννη Ζωράκη

Είναι ένας από τους διασημότερους επιστήμονες στον κόσμο. Άνθρωπος που ασχολείται με την πρόβλεψη των σεισμών αλλά και προωθεί μελέτες για την προστασία του περιβάλλοντος. Κι είναι από το Ηράκλειο.

Ο λόγος για τον διευθυντή του διεθνούς φήμης Κέντρου για τη Γήινη Παρατήρηση και τη Διαστημική Έρευνα στο George Mason University της Αμερικής, Μηνά Καφάτο.

Ο κ. Καφάτος αναπτύσσει νέες μεθόδους μελετώντας κυρίως περίεργα ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με πολύ ελπιδοφόρα αποτελέσματα.

Για την έρευνα του, τις δράσεις του Κέντρου στο οποίο είναι διευθυντής, αλλά και γενικότερα για το περιβάλλον και την προστασία του ο κ. Καφάτος πραγματοποιεί μια αποκλειστική συνέντευξη στην “Π”, δίνοντας ουσιαστικές απαντήσεις.

Στην συνέντευξή του δεν παραλείπει να αναφερθεί ακόμα και στην δημιουργία του σύμπαντος, καθώς και στην κριτική που άσκηση στον μεγάλο φυσικό Στήβεν Χόκινς σε σχέση με τις θεωρίες του για το σύμπαν και την έλλειψη θείας παρέμβασης.

Ερ.: Σε ποια φάση βρίσκεται αυτή τη στιγμή το εργαστήριο του οποίου είστε υπεύθυνος; Ποια είναι τα τελευταία επιτεύγματα;

Απ.: Το εργαστήριο προχωρά συνεχώς. Έχουμε πάρει μια αντένα που κατεβάζει δεδομένα από τους δορυφόρους της NASA και μας δίνει μια τρισδιάστατη απεικόνιση της ατμόσφαιρας.

Αυτό που κάνουμε είναι να κοιτάζουμε για ορισμένες παραμέτρους που νομίζουμε ότι μας δίνουν ενδείξεις για τις προβλέψεις σεισμών. Βέβαια τα δεδομένα μας ενημερώνουν και για άλλες παραμέτρους, όπως είναι οι κλιματικές αλλαγές, οι αλλαγές του καιρού, τα κύματα στην θάλασσα.

Ερ.: Σε σχέση με τους σεισμούς, πόσο εύκολο είναι να προβλεφθούν;

Απ.: Δεν είναι καθόλου εύκολο να προβλεφθεί ένας σεισμός γιατί πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί ως προς τις ανακοινώσεις, διότι αν γίνει ένα λάθος θα προκαλέσουμε πανικό. Δεν είναι όμως μόνο αυτό, αλλά και το γεγονός πως πρέπει να έχουμε μια σοβαρότητα απέναντι στους πολίτες. Κανείς πάντως πρέπει να προσέχει πάρα πολύ.

Ερ.: Μαζί με τον καθηγητή Ντίπακ Τσόπρα σχολιάσατε τις θεωρήσεις του Στήβεν Χόκινς περί δημιουργίας του σύμπαντος. Μιλήστε μας γιʼ αυτή την κριτική.

Απ.: Γράψαμε μια εργασία στο “Χόκιγκτον Ποστ” με δύο μάλιστα δημοσιεύσεις. Κάναμε κριτική λίγο έως πολύ του Χόκινς αναφορικά με την αρχή του σύμπαντος. Ο Χόκινς μιλά για την δημιουργία του σύμπαντος χωρίς την βοήθεια του Θεού. Αν όμως διαβάσει κανείς το βιβλίο μπορεί να καταλάβει πως δεν έχει να κάνει καθόλου με τον Θεό, αλλά μόνο με φυσική και κοσμολογία. Η κριτική που κάναμε εμείς ήταν σε δύο θέματα. Ως προς το πρώτο αναφέραμε πως ο Χόκινς χρησιμοποιεί μεταφυσικά επιχειρήματα για να αναθεωρήσει μια μεταφυσική άποψη, που αυτό δεν μπορεί να γίνει. Συγκεκριμένα ο Χόκινς αναφέρει πως υπάρχουν μαθηματικά ανεξάρτητα από το νου. Μαθηματικά υπάρχουν σε κάποιο άγνωστο μέρος που από τα μαθηματικά αυτά βγαίνει το σύμπαν.

Η δεύτερη κριτική έχει να κάνει με το ότι το μοντέλο που αναφέρεται είναι τραβηγμένο. Κι αυτό γιατί ο Χόκινς προβλέπει έναν τεράστιο αριθμό άπειρων συμπάντων. Προβλέπει έναν αριθμό 10 εις την 500, που είναι ένας τεράστιος αριθμός ο οποίος δεν υπάρχει καν στο σύμπαν. Το πρόβλημα των ισχυρισμών του Χόκινς είναι πως μιλά για την δημιουργία του σύμπαντος βασιζόμενος σε μαθηματικά που δεν μας λέει όμως τι είδους μαθηματικά είναι. Είναι λίγο περίπλοκο χωρίς να δίνει ουσιαστική λύση.

Ερ.: Πιστεύετε πως μπορούμε να επιστρέψουμε σʼ ένα καθαρότερο περιβάλλον όπως αυτό ήταν πριν από χρόνια;

Απ.: Είναι πολύ δύσκολο. Δεν μπορούμε να αναζητάμε λύσεις αν συνεχίσουμε αυτή τη φιλολογία κι αν αναλωνόμαστε στα ίδια πράγματα. Πρέπει επιτέλους να πάρουμε μια απόφαση και να συνειδητοποιήσουμε πως πρέπει να δράσουμε, αντί απλά να ανακοινώνουμε εξαγγελίες.

Το αν και κατά πόσο μπορούμε να επιστρέψουμε σʼ ένα καθαρό περιβάλλον είναι μεταγενέστερο ερώτημα. Πρώτα απʼ όλα πρέπει να δούμε πώς θα σταματήσουμε τη μόλυνση. Διότι αν ως δια μαγείας σήμερα σταματήσουμε όλοι να μολύνουμε, η Γη δεν θα έρθει στην πρότερη κατάσταση της αν δεν περάσουν τουλάχιστον 50 με 100 χρόνια.

Ερ.: Υπάρχει ιδανική λύση για την προστασία του περιβάλλοντος; Τι μπορεί να γίνει;

Απ.: Η ιδανική λύση θα ήταν ο καθένας νʼ αρχίσει ενέργειες για το περιβάλλον σε προσωπικό επίπεδο. Κάποια μόλυνση θα υπάρχει οπωσδήποτε όσο εξακολουθούν να υπάρχουν καύσιμες ύλες. Όμως θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε με πολύ απλές λύσεις. Με λύσεις όπως την συνείδηση για ανακύκλωση, για ορθή διαχείριση των απορριμμάτων, την συνείδηση για ενέργειες προσωπικές.

Οι λύσεις που ο καθένας μπορεί να κάνει για το περιβάλλον δεν έχουν να κάνουν με την κλιματική αλλαγή. Είναι απλά καθημερινά πράγματα που μπορεί να κάνει ο καθένας, αλλά δεν μπορούν να γίνουν όσο οι άνθρωποι δεν σκέφτονται το κοινωνικό σύνολο, αλλά μόνο τον εαυτό τους και το πώς θα περάσουν καλά. Προς το παρόν, ελάχιστοι έχουν αντιληφθεί πως υποθηκεύουν τις επόμενες γενιές με τις πράξεις που κάνουν σήμερα.

Πρέπει να υπάρχει σεβασμός για το κοινωνικό σύνολο. Και πρέπει να σκεφτούμε πολύ σοβαρά ότι αυτά που κάνουμε εμείς τώρα θα έχουν αντίκτυπο στα παιδιά μας.