Του Κώστα Μπογδανίδη
Περισσότερα από 3000 στρέμματα “απελευθερώνει” το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο πέριξ της Κνωσού μετά από μια δραματική συνεδρίαση της νύχτας της Τετάρτης. Πρόκειται για μια από τις πιο δραστικές μειώσεις αρχαιολογικών ζωνών που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα που επιτεύχθηκε μετά από πιέσεις και σοβαρά επιχειρήματα των φορέων και των κατοίκων του Ηρακλείου καθώς μέσα στο ΚΑΣ αναπτύχθηκαν έντονες αντιδράσεις.
Το ζητούμενο τώρα είναι τι θα γίνει με τις “ελευθερες” περιουσίες και πώς θα δομηθούν: ʽΘα υπάρξει μέριμνα και πολεοδόμηση, δεν θα γίνει χώρος νέων αυθαιρέτωνʼ λένε από το δήμο Ηρακλείου.
Από τα 16000 και πλέον στρέμματα που τόσα χρόνια ήταν δεσμευμένα γύρω από την Κνωσό τώρα αποδεσμεύονται μεγάλες εκτάσεις οι οποίες θα ξεκαθαριστούν μετά την καθαρογραφή, αλλά και την αποτύπωση των εκτάσεων από τους μηχανικούς του ΚΑΣ που θα έρθουν στο Ηράκλειο το επόμενο διάστημα.
Ωστόσο, όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν σε συγκεκριμένες περιοχές οι οποίες βγαίνουν εκτός ζωνών ή περιορίζεται το εύρος τους. Πιο αναλυτικά:
-Στην περιοχή της Φορτέτσας βγαίνουν εκτός αρχαιολογικών ζωνών περιοχές εντός του οικισμού, νότια και δυτικά της οδού Σόλωνος. Ανατολικά της Σόλωνος ένα τμήμα μένει στην Βʼ αρχαιολογική ζώνη, ενώ ακόμη ανατολικότερα (από το ρέμα) η περιοχή μένει στην Αʼ αρχαιολογική ζώνη.
-Από την Φορτέτσα και νοτιότερα γίνεται μια μεγάλη εξομάλυνση της ζώνης και μεγάλες εκτάσεις βγαίνουν εκτός αρχαιολογικού χώρου!
-Στα Σπήλια η περιοχή μένει εντός ΒʼΑρχαιολογικής Ζώνης με εξομάλυνση που θα γίνει από τους μηχανικούς που θα κάνουν την αποτύπωση.
-Στην περιοχή Σκαλανίου και δυτικά του δρόμου Ηράκλειο-Βιάννος ένα μεγάλο τμήμα μένει στην Βʼαρχαιολογική ζώνη, ενώ ανατολικά του δρόμου και όπως πηγαίνουμε προς το Ηράκλειο φεύγει εκτός αρχαιολογικού χώρου όλη η περιοχή!
-Εξαιρείται όλος ο λόφος του Προφήτη Ηλία που παραμένει Αʼ αρχαιολογική ζώνη!
-Η περιοχή της Καλλιθέας θα εξαιρεθεί από τον αρχαιολογικό χώρο.
Η βουλευτής κ. Σκραφνάκη επιβεβαιώνοντας (με τον χάρτη) όλες αυτές τις πληροφορίες τόνισε ότι πρέπει να περιμένουμε τώρα την αναλυτική αποτύπωση όλων των περιοχών και τη νομική διαδικασία για να ξέρουμε τι ακριβώς θα συμβεί.
Το αμέσως επόμενο διάστημα θα επισκεφτούν τον ευρύτερο χώρο της Κνωσού υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού και τοπογράφοι, οι οποίοι και θα αποτυπώσουν τις περιοχές με βάση την χθεσινή απόφαση που είναι κοντά στην απόφαση του δήμου.
Και στην πραγματικότητα θα γίνει για πρώτη φορά οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου (δεν είχε γίνει!) και των ζωνών προστασίας.
Στη συνέχεια θα υπάρξει συνάντηση με συμμετοχή εκπροσώπων από τα Υπουργεία Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και τον δήμου Ηρακλείου ώστε να καθοριστούν οι Χρήσεις Γης, οι Όροι δόμησης και γενικά η πολεοδομική ταυτότητα της περιοχής.
Ο δήμαρχος κ. Κουράκης δήλωσε ικανοποιημένος από την εξέλιξη της συζήτησης στο ΚΑΣ που βασίστηκε στην τεκμηριωμένη πρόταση του δήμου και τη σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Τόνισε δε ότι η απόφαση αυτή αποτελεί στην ουσία ανατροπή μιας μακράς και παγιωμένης κατάστασης που κρατούσε σε ιδιότυπη ομηρία χιλιάδες μικροϊδιοκτήτες επί δεκαετίες.
Επισήμανε επίσης ότι ο Δήμος θα συνεχίσει την προσπάθεια του μέχρι να ολοκληρωθεί όλη η διαδικασία με τελικό σκοπό την προστασία και ανάδειξη του σημαντικότερου μινωικού μνημείου, την ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου αλλά και την αποκατάσταση της κοινωνικής αδικίας που συνιστούσε ο ατεκμηρίωτος, πρόχειρος και μαξιμαλιστικός ορισμός των αρχαιολογικών ζωνών κατά το παρελθόν.
Ο δήμος και η πολεοδόμηση
Σε κάθε περίπτωση το πρόβλημα είναι τι θα γίνει με την περιοχή που “ελευθερώνεται”. Η προσδοκώμενη έκταση από τη μείωση των αρχαιολογικών ζωνών Κνωσού θα συμπεριληφθεί στη μελέτη επέκτασης του Γ.Π.Σ. στα διοικητικά όρια του δήμου Ηρακλείου.
Η μελέτη έχει ήδη προκηρυχτεί και για το συγκεκριμένο τμήμα θα δοθούν κατευθύνσεις σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία για χρήσεις συμβατές με την προστασία και ανάδειξη του μνημείου.
Οι ιδιοκτησίες της περιοχής είναι στη πλειοψηφία τους μικρά κληροτεμάχια εκτάσεως ενός έως δύο στρεμμάτων, που έχουν παραχωρηθεί στους Μικρασιάτες πρόσφυγες, ως αποζημίωση από το 1923.
«Μετά την έγκριση του Γ.Π.Σ. ο δήμος θα αναθέσει την πολεοδόμηση του τμήματος αυτού, πάντα σε συνεργασία με το ΥΠΠΟ και το ΥΠΕΧΩΔΕ.
Από την πολεοδόμηση αυτή θα προκύψουν τεράστια οφέλη σε σχέση με την ανάδειξη και προστασία των αρχαιολογικών ευρημάτων της περιοχής» τονίζουν στο δήμο.
Θα εξασφαλιστούν σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 1337/83 αρκετές εκτάσεις (περίπου το 30%) από εισφορές σε γη οι οποίες θα διατεθούν για τη δημιουργία Κ.Χ. και Κ.Φ. χώρων απαραίτητων για την ποιότητα ζωής και την ανάδειξη και προστασία των μνημείων.
Τα εναπομένοντα τμήματα των ιδιοκτησιών, μετά τις υποχρεωτικές εισφορές θα αξιοποιηθούν από τους ιδιοκτήτες με βάση το σχέδιο πόλης που θα εκπονηθεί και θα εγκριθεί με τη σύμφωνη γνώμη του ΥΠΠΟ και του ΥΠΕΧΩΔΕ. Έτσι θα προφυλαχθεί το μνημείο από τις αυθαιρεσίες, θα περιορισθεί η άναρχη δόμηση και θα αναβαθμιστεί η συνολική του εικόνα, καθώς θα υπάρχει αυστηρός και μόνιμος έλεγχος σε όλα τα στάδια της οικοδομικής δραστηριότητας.
Θυμίζουμε ότι τώρα ισχύουν οι εξής ρυθμίσεις:
- Ά Ζώνη: Αρτιότητα 4 στρέμματα, οικοδομή 20 τ.μ αποθήκη κεραμοσκεπές
-΄Β Ζώνη: Αρτιότητα 4 στρέμματα, οικοδομή 80+80 τ.μ. και ύψος 6,5 μ.

