Της Λίλιαν Δαφερμάκη
Την ίδια ώρα που η χώρα ετοιμάζεται να γυρίσει σελίδα στο χώρο της Αυτοδιοίκησης, με την πολυδιαφημισμένη διοικητική ανασύνταξη του “Καλλικράτη”, πολλοί δήμοι στο νομό Ηρακλείου, βουλιάζουν στα χρέη και βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ανείπωτη κατάσταση, που τους έχει κυριολεκτικά γονατίσει.
Κάποιοι δεν έχουν χρήματα για να πληρώσουν το προσωπικό τους, άλλοι “σπαζοκεφαλιάζουν” πώς θα πληρώσουν το ηλεκτρικό ρεύμα, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που εκτιμούν ότι η οικονομική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει θα τους αναγκάσει από τον Σεπτέμβρη να …βάλουν “λουκέτο”.
Τα χρέη που λειτουργούν σαν “βαρίδια” στο λαιμό των δήμων, κυριολεκτικά τους “στραγγαλίζουν” και τους έχουν βυθίσει σε μια δύνη, από την οποία φαίνεται ότι δεν μπορούν να ξεφύγουν.
Ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, η κυβέρνηση έχει ήδη αποφασίσει να προχωρήσει στην δραστική μείωση των θεσμοθετημένων πόρων της Αυτοδιοίκησης, γεγονός που σημαίνει ότι αποτελειώνει πολλούς δήμους, που δεν έχουν να ελπίζουν πια σε τίποτα για να αυξήσουν τα έσοδα τους και να ρυθμίσουν τα χρέη τους.
Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι ακόμα και στους κάποτε “ευνοούμενους” παραθαλάσσιους δήμους, υπάρχουν σοβαρά ανοικτά οικονομικά ζητήματα, μετά την δραστική περικοπή των τελών παρεπιδημούντων από 2% στο 0,5%, που έχει μειώσει κατακόρυφα τα χρήματα που εισπράττουν και την οικονομική ισχύ που κάποτε είχαν.
Το όλο σκηνικό που έχει δημιουργηθεί, έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και αγωνία στους ανθρώπους της Αυτοδιοίκησης, που έχουν αναλάβει το χρέος να δρομολογήσουν τη διαδικασία της συνένωσης δήμων διαφορετικών οικονομικών ταχυτήτων και αναπτυξιακών αναγκών και δυνατοτήτων, στα πλαίσια του “Καλλικράτη”.
Όπως όλα δείχνουν η Αυτοδιοίκηση σύρεται να κάνει το μεγάλο άλμα, της διοικητικής μεταρρύθμισης, μέσα σε ένα οδυνηρό οικονομικό περιβάλλον και ένα αβέβαιο μέλλον, το οποίο πολλοί δεν διαβλέπουν ότι θα είναι ευοίωνο.
Τα χρέη
Μικρά και μεγάλα χρέη “πνίγουν” τους δήμους του νομού Ηρακλείου, με ελάχιστες εξαιρέσεις δήμων που έχουν καταφέρει να γλιτώσουν από τις οικονομικές πιέσεις, ακολουθώντας μια πιο συντηρητική πολιτική στη διαχείριση. Η εικόνα των δήμων είναι χειρότερη από ποτέ, καθώς τα χρέη που τους βαραίνουν δεν αφορούν μόνο προμηθευτές, ή απλήρωτους εργολάβους, αλλά τις ανελαστικές δαπάνες τους, δηλαδή τις λειτουργικές ανάγκες τους, τις οποίες κάποιοι δεν μπορούν πλέον να καλύψουν.
Τα χρέη που είτε κληρονομήθηκαν είτε δημιουργήθηκαν στην πορεία, σήμερα είναι αδύνατο να ρυθμιστούν, αφού η μείωση των πόρων της Αυτοδιοίκησης, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια.
Όπως όλα δείχνουν το όλο σκηνικό θα ξεκαθαρίσει μέσα από το συμψηφισμό που θα γίνει μετά τη δημιουργία του “Καλλικράτη” και τα νέα δημοτικά σχήματα που θα διαμορφωθούν, όπου οι οικονομικά ισχυρότεροι ΟΤΑ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις οφειλές που εκκρεμούν, όσο αυτό είναι δυνατό.
Έλλειψη ρευστότητας
Με την “πλάτη στον τοίχο” βρίσκεται κυριολεκτικά ο δήμαρχος Αρχανών κ.Φραγκουλάκης, ο οποίος προσπαθεί να διαχειριστεί το οικονομικό άνοιγμα ύψους 1,5 εκ ευρώ, που βαραίνει το δημοτικό ταμείο. “Πρόκειται για ένα χρέος το οποίο “κληρονομήσαμε” και έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα”, τονίζει ο δήμαρχος ο οποίος εξομολογείται ότι βρίσκεται σε μια αδιέξοδη κατάσταση διότι δεν μπορεί να βρει τρόπο να πληρώσει τη μισθοδοσία του επόμενου μήνα! Όπως χαρακτηριστικά τονίζει, η μισθοδοσία του Ιουλίου και του Αυγούστου καλύφθηκε με δάνειο από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.
Ωστόσο το πρόβλημα είναι τι γίνεται από εκεί και πέρα αφού η κατάσταση είναι κυριολεκτικά τραγική. Ο ίδιος εξηγεί ότι την ίδια στιγμή που υπάρχουν τέτοιας φύσεως λειτουργικά προβλήματα, βρίσκεται σε εξέλιξη πολύ σημαντικό δημοτικό έργο, με παρεμβάσεις που βρίσκονται “στον αέρα” με την ολοκλήρωση τους αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά η καθημερινότητα του πολίτη.
Ωστόσο το ζητούμενο είναι πώς θα διαχειριστούμε τα άμεσα λειτουργικά προβλήματα που υπάρχουν, με δεδομένο και το γεγονός ότι περικόπτονται οι θεσμοθετημένοι πόροι της Αυτοδιοίκησης….
Αντίστοιχα οδυνηρή είναι η κατάσταση και στο δήμο Αστερουσίων, όπου η εκτίμηση για το χρέος που υπάρχει είναι ότι αγγίζει τα 3 εκ ευρώ !
Οι οφειλές αυτές αφορούν σε χρέη που “κληρονομήθηκαν” από τις προηγούμενες δημοτικές Αρχές αλλά και νέα χρέη τα οποία προέκυψαν από την αντικειμενική δυσκολία του δήμου να ανταποκριθεί στις ανάγκες του.
Δύσκολα είναι τα πράγματα και στο δήμο Γαζίου, όπου υπάρχει ένα χρέος σε βάθος 15ετίας 4,5 εκ ευρώ, το οποίο προέρχεται από δάνεια, τα οποία σύμφωνα με το δήμαρχο Γ.Μαρκογιαννάκη, λήφθηκαν προκειμένου να αγοραστούν ακίνητα, κτήρια, να διαμορφωθεί το δημαρχείο, να γίνουν βιολογικοί καθαρισμοί και διαπλατύνσεις δρόμων.
Ο ίδιος αξιολογώντας τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται τα πράγματα στο χώρο της Αυτοδιοίκησης, σχολιάζει ότι θεωρεί αρνητικό το γεγονός ότι δεν θα γίνεται άμεση είσπραξη των πόρων των ΟΤΑ, αλλά θα φτάνουν στα δημοτικά ταμεία δια μέσω του κεντρικού κράτους.
Οδυνηρή είναι η κατάσταση και στο δήμο Τεμένους όπου σύμφωνα με το δήμαρχο “κληρονομήθηκε” ένα χρέος της τάξεως του 1 εκ. ευρώ, το οποίο έχει οδηγήσει σε οριακό σημείο το δήμο.
Η εκτίμηση του δημάρχου Γ.Βιτώρου είναι ότι από τον Σεπτέμβρη η κατάσταση θα είναι τραγική, αφού μετά την δραστική περικοπή των κεντρικών αυτοτελών πόρων, δηλαδή των χρημάτων που ανήκουν στην αυτοδιοίκηση δεν υπάρχει φως για το πώς θα αντιμετωπισθούν τα προβλήματα αυτά.
Θα μπει “λουκέτο” σε δήμους
Τέλη Αυγούστου αρχές Σεπτέμβρη, δήμοι θα βάλουν “λουκέτο”, προβλέπει ο δήμαρχος Γοργολαΐνι Γ.Ματθαιάκης, ο οποίος διακρίνει καθαρά, ότι υπάρχει αδυναμία κάλυψης των λειτουργικών αναγκών των ΟΤΑ .
Για τον ίδιο είναι “σπαζοκεφαλιά” πώς θα πληρώσει τον επόμενο λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος ή την επόμενη μισθοδοσία του προσωπικού, μετά και τις τελευταίες περικοπές των θεσμοθετημένων πόρων της Αυτοδιοίκησης.
Ζορισμένη είναι η κατάσταση και στο δήμο Αρκαλοχωρίου, όπου υπάρχει ένα οικονομικό άνοιγμα της τάξεως των 500 χιλ. ευρώ, το οποίο προέρχεται από “προκαποδιστριακά” μικροδάνεια, τα οποία όμως δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην οικονομική διαχείριση του δήμου Αυτό τονίζει ο δήμαρχος Χ.Γιαννόπουλος, ο οποίος εκτιμά ότι έχει προκαλέσει ανυπολόγιστη ζημιά η περικοπή των θεσμοθετημένων πόρων της Αυτοδιοίκησης, (ΚΑΠ ΣΑΤΑ ΟΠΑΑΧ) σηματοδοτώντας μια μείωση έως και 40% στις εισπράξεις των δήμων.
Ο ίδιος δεν κρύβει την απορία του για το τι θα γίνει στο μέλλον, με τις δρομολογούμενες μετατάξεις που είναι βέβαιο ότι θα συνεπάγονται προσαύξηση των οικονομικών οφειλών των δήμων…
Ακρωτηριάζονται οι δυνατότητες των δήμων με την περικοπή των πόρων
Εφιάλτης είναι για το δήμο Τυμπακίου η περικοπή του “Θησέα” αφού είχε εντάξει στο πρόγραμμα αυτό, την εξαγορά του εξοπλισμού των γεωτρήσεων του δήμου, που αποτελεί μια σημαντική επένδυση για το τόπο.
Ο δήμαρχος κ.Χαραλαμπάκης, τονίζει ότι είναι τεράστια η ζημιά που προκαλείται στους δήμους από τις περικοπές αυτές των θεσμοθετημένων πόρων της Αυτοδιοίκησης, ενώ ειδικά για το δήμο Τυμπακίου αναφερόμενος στην οικονομική του κατάσταση τονίζει ότι υπάρχουν εκκρεμότητες όπως και σε πολλούς άλλους δήμους, αλλά βρίσκονται σε μια ελεγχόμενη κατάσταση.
Πλεόνασμα 3 εκ. ευρώ, υπάρχει στο δημοτικό ταμείου του δήμου “Ν.Καζαντζάκη” σύμφωνα με το δήμαρχο Ρ.Κυπριωτάκη, ο οποίος ωστόσο τονίζει ότι υπάρχει δυστοκία πληρωμής στη δημοτική επιχείρηση, καθώς έχουν μπλοκαριστεί τα σχετικά εντάλματα στο ελεγκτικό συνέδριο, για ανεξήγητους λόγους. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι δυστυχώς η συγκυρία που ζούμε είναι τέτοια, που όταν μιλάμε για οικονομικά μελαγχολούμε. Ένα παραπάνω στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, που χρειάζεται να καλύψει τα πολύ μεγάλα κενά που αφήνει το κεντρικό κράτος την ίδια στιγμή που οι θεσμοθετημένοι πόροι μειώνονται.
Στριμωγμένοι και οι ισχυροί…
Ακόμα και οι λεγόμενοι ισχυροί παραλιακοί δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικά οικονομικά ζητήματα αφού η περικοπή των τελών παρεπιδημούντων τούς στερεί τη δυνατότητα που είχαν να αντεπιτεθούν στο αναπτυξιακό έλλειμμα της περιοχής τους, αλλά και στη διαχείριση σημαντικών προβλημάτων της καθημερινότητας.
Σύμφωνα με το δήμαρχο Κ.Λαγουδάκη, “όλοι οι τουριστικοί δήμοι, με τον περιορισμό των τελών παρεπιδημούντων, από 2% σε 0,5 % έχουμε μια δραστική περικοπή των εισπράξεων μας. Εμείς για παράδειγμα ενώ εισπράτταμε 1 εκ 300 χιλ ευρώ, μετά τις περικοπές περιοριζόμαστε στις 350 χιλ ευρώ! Αυτό ειδικά για μας έχει δύο παρενέργειες. Αφενός μας στερεί τη δυνατότητα να επενδύσουμε σε έργα και παρεμβάσεις για την ενίσχυση του τουρισμού, αφετέρου, εξωθούμαστε στην δραστική περικοπή του προγράμματος καθαριότητας, το κόστος του οποίου καλυπτόταν από τις εισπράξεις των τελών παρεπιδημούντων.
Αντίστοιχα και ο δήμαρχος Γουβών Γ.Νικολακάκης τονίζει ότι “χωρίς τα τέλη παρεπιδημούντων δεν μπορούμε να επιβιώσουμε μακροπρόθεσμα και αυτό ισχύει και για τους νέους Καλλικρατικούς δήμους. Στις Γούβες δεν υπάρχουν οικονομικά χρέη πέρα από οφειλές συνεχιζόμενων έργων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουμε τη δυνατότητα να ανταποκριθούμε στα αναπτυξιακά έργα που απαιτεί και έχει ανάγκη ο τόπος και η δυναμική που αναπτύσσει η περιοχή”.
Χωρίς χρέη
Κυρίως στους μικρούς δήμους της ενδοχώρας συναντώνται λιγότερα οικονομικά προβλήματα, αφού οι δήμαρχοι, γνωρίζοντας άριστα ότι τα έσοδα τους είναι τόσο περιορισμένα, αποφεύγουν να προχωρούν σε θεαματικές επενδύσεις, και προτιμούν μια συντηρητική οικονομική πολιτική…
Στη Βιάννο τα πράγματα σύμφωνα με το δήμαρχο Μ.Κλαδάκη είναι νοικοκυρεμένα, λόγω της πολιτικής που ακολουθήθηκε, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ζητήματα χρεών. Υπάρχει όμως σύμφωνα με τον ίδιο μια στέρηση εσόδων ύψους 400 χιλ. ευρώ, τα οποία δημιουργήθηκαν από το γεγονός ότι δεν εισπράχθηκαν οι θεσμοθετημένοι πόροι της Αυτοδιοίκησης από τους ΚΑΠ και τη ΣΑΤΑ.
Αντίστοιχη είναι και η κατάσταση στο δήμο Τυλίσου, όπου σύμφωνα με το δήμαρχο Στ. Χαλκιαδάκη, η οικονομική κατάσταση είναι απόλυτα ισορροπημένη, αφού δεν υπάρχουν οικονομικές εκκρεμότητες και προβλήματα, λόγω της ισορροπημένης διαχείρισης που έχει γίνει.
Επίσης στο δήμο Ζαρού η συντηρητική πολιτική που ακολουθήθηκε σύμφωνα με το δήμαρχο κ. Ζαχαριουδάκη αποδείχτηκε αποτελεσματική, προκειμένου να μην δημιουργηθούν “μαύρες τρύπες” στο ταμείο και να προκαλέσουν εμπλοκές στο δημοτικό ταμείο. Χωρίς οικονομικά προβλήματα και ο δήμος Παλιανής όπου σύμφωνα με το δήμαρχο υπάρχει ένα πλεόνασμα 130 χιλ. ευρώ στο δημοτικό ταμείο, όπως επίσης και στο δήμο Ζαρού, όπου σύμφωνα με το δήμαρχο Γ.Αρμουτάκη, σημειώθηκε μια αύξηση των εσόδων της τάξεως των 300 χιλ, ευρώ. Τα έσοδα αυτά όπως τονίζει προέκυψαν από τον επανέλεγχο των τετραγωνικών των οικιών και των καταστημάτων για τον υπολογισμό των δημοτικών τελών.

