Της Κατερίνας Μυλωνά

Σε φανταστικό ταξίδι στα βάθη της αυθεντικής, ανεξερεύνητης ταυτότητας της Kρήτης, στο θεϊκό άκουσμα της λύρας, στον Ψηλορείτη, στα Σφακιά, στην Κνωσσό και στο απίστευτο φυσικό κάλλος του νησιού καλεί το κοινό η Ομάδα Έκφρασης Κρητικών Χορών Γιάννη & Γιώργου Μεγαλακάκη.

Η πρωτότυπη παράσταση κρητικών χορών με τίτλο: “Η τέχνη και το πάθος του κρητικού χορού” παρουσιάστηκε στο Ρέθυμνο και ανεβαίνει αύριο στο κηποθέατρο Μ. Χατζιδακις. Η παράσταση θα παρουσιαστεί στις 25 Ιουλίου στα Υακίνθεια.

Με αφορμή την παράσταση, ο κ. Γιάννης Μεγαλακάκης μιλάει στην «Π» για την προσπάθεια που καταβάλλει ούτως ώστε ο κρητικός χορός να αφήσει πίσω του την εικόνα του φολκλόρ.

Μιλήστε μας για την παράσταση που παρουσιάζετε και στην Κρήτη.

«Έκτος από το ότι έχει παρουσίαση 15 διαφορετικών χορών, γνωστών αλλά και λιγότερο γνωστών, τοπικών, από Κίσσαμο μέχρι Ιεράπετρα, έχουμε στήσει μια παράσταση που στηρίζεται πολύ στο διάλογο των χορευτών και μουσικών. Παίρνουμε από τη ρίζα, εμπνεόμαστε από την ατόφια έκφραση εκείνων που κάποτε χόρευαν με παραγγελιά, όταν ο μερακλής χορευτής θέλει να ακούσει κάτι συγκεκριμένο.

Έχουμε δουλέψει συγκεκριμένα κομμάτια που και τους δημιουργούς κάνουν να μερακλώσουν αλλά κι εμάς, έχουμε πολλούς αυτοσχεδιασμούς. Θα δούμε σκηνές να χορεύει μόνο ένας χορευτής, να παραγγέλνει κάτι και να χορεύει κάτι πολύ συγκεκριμένο, βλέπουμε ο λυράρης και χορευτής να συνδιαλέγονται. Βλέπουμε δυο χορευτές να δουλεύουν χωρίς μουσική, αυτό είναι τέχνη. Δίνουμε στην παράσταση ένα βήμα μπροστά στον κρητικό χορό. Πιστεύω ότι κάθε νέα γενιά πρέπει να βάζει κάτι, ο χορός δε χορεύτηκε έτσι από την αρχή, αποκλείεται ο συρτός να χορεύτηκε από τη μινωική Κρήτη ή όποτε ξεκίνησε μέχρι σήμερα έτσι, εξελίχθηκε. Εμείς θέλουμε να βάζουμε τη δική μας ταυτότητα, να βλέπουμε το χορό ως τέχνη. Υπάρχουν δυο άντρες που σολάρουν χωρίς μουσική, αναδεικνύουν πόσο δύσκολος και τεχνικός είναι ο κρητικός χορός, υπάρχουν σκηνές που άντρας και γυναίκα κοντραρίζονται χορευτικά, είναι τα πιο δύσκολα, υπάρχει η σκηνή της σούστας, χορεύει μόνο ένα ζευγάρι, ο χορός είναι ερωτικός. Θέλουμε από κάθε χορό να βγάλουμε την αλήθεια του. Η σούστα συμβολίζει τον έρωτα, την αγάπη του ζευγαριού κι έτσι με ένα δρώμενο πάνω στη σκηνή, το ζευγάρι ξεκινάει και χορεύει τη σούστα μόνο του. Αλλού βλέπουμε πέντε ζευγάρια να κάνουν συντονισμένες κινήσεις, αυτό του δίνει τουριστικό χαρακτήρα. Η παράσταση θέλει να αποβάλει το φολκλορικό, μουσειακό, στημένο πράγμα που θα έλεγα ότι έχουν καθιερωθεί από ομάδες, και να παρουσιάσουμε το αίσθημα, το συμβολισμό του κάθε χορού».

Ουσιαστικά, θέλετε να αποκαταστήσετε τη φήμη του κρητικού χορού;

«Ναι και την αλήθεια του που νομίζω ότι την έχουμε χάσει. Όταν μιλάνε για παράδοση, λάποιοι νομίζουν ότι είναι το μουστάκι, το στιβάνι και η βράκα. Δεν είναι αυτό, παράδοση είναι και ένα φαγητό, ένα άρωμα από το χωριό, μια συμβουλή από τη γιαγιά μας, μια μουσική μελωδία που θυμάμαι, μια παιδική ανάμνηση. Η παράδοση έχει να κάνει με το παρελθόν αλλά σε αυτή οφείλουμε και το σήμερα. Είναι οι αρχές, δεν είναι μόνο ο χορός και η μουσική.

Έχουμε στιγμές που οι χορευτές δε χορεύουν με φορεσιά αλλά ρούχα μαύρα για να αναδείξουμε πόσο δύσκολο είναι, ο θεατής να καρφωθεί στα πόδια του.

Παράδοση είναι αυτό που εγώ σήμερα εννοώ παράδοση, δεν μπορώ να χορέψω όπως ο παππούς μου, μπορώ να εμπνευστώ αλλά να βγει με το δικό μου συναίσθημα. Η αντιγραφή είναι μια στείρα παράδοση. Κάθε νέα γενιά έπαιρνε ένα στοιχείο και το έκανε δικό της. Ένας στόχος είναι να κάνουμε την παράδοση πιο φρέσκια, ζωντανή, να την ανανεώσουμε, να την κάνουμε σημερινή».

Πέρα από το χορό, θεωρείτε πως έχει περάσει μια εικόνα του Κρητικού- καρικατούρα;

«Πάρα πολύ. Ζούμε στην Αθήνα και ό,τι άσχημο συμβεί στην Κρήτη, αμέσως μας παίρνουν τηλέφωνα εκπομπές και θέλουν να βγούμε στον αέρα, να πάμε στο πάνελ ντυμένοι με σαρίκι... Πουλάει πολύ η Κρήτη γιατί ίσως ακόμα κρατάει κάποια αυθεντικά στοιχεία που εμείς ακόμα δυστυχώς τα ξεπουλάμε πολύ εύκολα. Έτσι έχουμε γίνει καρικατούρες. Θέλει πολλή προσοχή γιατί κινδυνεύουμε να είμαστε γραφικοί».

Δηλαδή, είναι δική μας η ευθύνη;

«Ναι. Η προβολή τα έχει καταστρέψει όλα. Θέλει προσοχή από εκείνους που υποτίθεται εκπροσωπούν συλλόγους, καλλιτέχνες, πού παρουσιαζόμαστε και τι λέμε».

Ο τουρισμός έπαιξε ρόλο;

«Ναι, ήρθε ξαφνικά χρήμα και δεν ήξεραν πώς θα το χειριστούν. Διοργανώνονται βραδιές κρητικές σε ξενοδοχεία. Νομίζουμε ότι οι ξένοι δεν γνωρίζουν και τους σερβίρουμε συρτάκι μαζί με πεντοζάλη σε μια άθλια παράσταση, παρουσίαση. Στο εξωτερικό, ξέρουν την παραμικρή εκδοχή και προέλευση του κάθε χώρου. Ξέρουν ότι στα ξενοδοχεία είναι χαμηλού επιπέδου».

Σας λείπει η Κρήτη;

«Ζω στην Αθήνα αλλά έπαιξαν ρόλο οι γονείς και οι παππούδες. Από 5,5 ετών υπήρχε κλίση. Έβλεπα ότι άλλα διδάσκονταν και άλλα βλέπαμε στο σπίτι και άρχισα να ρωτάω, κατάλαβα ότι χρειάζεται προσωπική έρευνα και ψάξιμο. Από τα 19 ερευνώ, από χωριό σε χωριό, ρωτά, γράφω.... Αν δεν πας στη ρίζα, δεν μπορείς να το εξελίξεις.

Η αγωνία μας, με το Γιώργο, είναι να βρούμε τον πλούτο μας και να δούμε πώς θα επικοινωνήσουμε με τους νέους».