Κρύβει ένα μυστήριο που οι γιαγιάδες μας το γνώριζαν καλά και που για εμάς τους νεώτερους είναι ένα άπιαστο γαστρονομικό επίτευγμα.
Μετά όμως από αυτό το περιστατικό προβληματίστηκα:
τι στο καλό τόσο δύσκολο είναι να φτιάξεις ένα αληθινό προζυμένιο ψωμί;
Aρχικά έψαξα και βρήκα βιολογικό σταρένιο σκληρό αλεύρι αλεσμένο στον πετρόμυλο. Αληθινό ψωμί χωρίς καλά υλικά δεν γίνεται. Ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες που μου είχαν δοθεί, πήρα 1 ½ κούπα αλεύρι και το ανακάτεψα με 1 κούπα χλιαρό νερό, φτιάχνοντας ένα πηχτό χυλό. Έτυχε οι μέρες να είναι μετά το Πάσχα που είχαμε κρατήσει τα λουλούδια του Επιταφίου που πετάει ο παπάς στην εκκλησία το Μεγάλο Σάββατο, τα καλορίζικα όπως τα λέμε. Τα έβαλα και αυτά πάνω στο ζυμαράκι μου για να πάρει την ευλογία και τη δύναμη να γίνει το προζύμι μου. Σκέπασα το μπώλ με μεμβράνη και κουβερτούλα να ζεσταθεί καλά. Προσπάθησα δηλαδή να δημιουργήσω τις ιδανικές συνθήκες υγρασίας και ζέστης για να αναπτυχθεί το προζύμι μου. Το άφησα να ξεκουραστεί για μια μέρα. Την επόμενη μέρα πρόσθεσα 2 κουταλιές της σούπας χλιαρό νερό και 2 κουταλιές αλεύρι στον αρχικό μου χυλό και πάλι το άφησα στα ζεστά. Αυτή η διαδικασία επαναλήφθηκε για 4 με 5 μέρες. Στη διάρκεια αυτών των ημερών το κοίταγα με αγωνία, έψαχνα να βρώ τις μικρές φουσκαλίτσες στην επιφάνειά του και να μυρίσω την ξινούτσικη μυρωδιά του, σημάδια ότι όλα προχωρούσαν καλά και το πρώτο μου προζύμι θα ήταν σε λίγες μέρες μια πραγματικότητα. Προζύμι λοιπόν είχαμε σε λίγο θα έπρεπε να είχαμε και ψωμί, τουλάχιστον έτσι ήλπιζα. Ξύπνησα το πρωί του Σαββάτου με όρεξη να ολοκληρώσω τη διαδικασία και μέχρι το βράδυ το ψωμί μας να έχει ψηθεί. Έβαλα το προζύμι σε ένα μεγάλο μπώλ και του πρόσθεσα λίγο λίγο και εναλλάξ 2 κούπες χλιαρό νερό και 600γρ αλεύρι κίτρινο (χωριάτικο όπως το λέμε, Τύπου Μ όπως κυκλοφορεί στην αγορά). Λίγο νερό και αλεύρι, ανακάτεμα με το χεράκι παραδοσιακά, χωρίς φόβο και με πολύ πάθος και πάλι το ίδιο. Από αυτό το υγρό ζυμάρι κράτησα περίπου 300γρ. Το έβαλα σε ένα μπωλάκι το άλειψα με ελαιόλαδο να μην ξεραθεί και το έβαλα να διατηρηθεί στο ψυγείο. Αυτό θα ήταν το προζύμι μου για την επόμενη φορά. Τώρα και εγώ και το ψωμί μου χρειαζόμασταν ένα διάλειμμα. Το σκέπασα με μεβράνη και κουβερτούλα να είναι στα ζεστά και το άφησα να ξεκουραστεί για 6 με 8 ώρες. Πρέπει να πληθύνει και να γίνει διπλάσιο. Στο διάστημα αυτό είχα χρόνο να μαγειρέψω, να πάω για καφέ και ότι τέλος πάντων τραβούσε η όρεξη μου, Σάββατο ήταν, το πρόγραμμα ελεύθερο.
Νωρίς το απόγευμα πήρα το ανεπιασμένο πια προζύμι μου και ξεκίνησα την τελευταία και καθοριστική διαδικασία. Πρόσθεσα 1 κουταλιά της σούπας θαλλασινό αλάτι, 1 κουταλία ζάχαρη και 2 κουταλιές ελαιόλαδο. Χρειαζόμουν και άλλη ποσότητα αλευριού και νερού. Ανακάτεψα τριών ειδών αλεύρια 200γρ πάντα βιολογικό αλεύρι σικάλεως, 200γρ αλεύρι σιταριού ολικής αλέσεως και 200γρ αλεύρι χωριάτικο, να έχει το ψωμάκι μου όπως πρέπει και τις φυτικές του ίνες. Πρόσθεσα στη ζυμάρι μου πάλι εναλλάξ ½ κούπα χλιαρό νερό και το μίγμα από τα αλεύρια. Ζύμωμα, ζύμωμα και ζύμωμα από εδώ και πέρα στον πάγκο της κουζίνας μου, μέχρι η ζύμη να μην κολλάει, να γίνει ελαστική και μαλακή. Αυτή είναι γυμναστική για τα χέρια και εκτόνωση. Έβγαλα πάνω στο ζυμάρι όλη την ένταση της εβδομάδας. Ζύμωμα αργό και σταθερό ώστε να απλωθεί το δίχτυ της γλουτένης που περιέχουν τα δημητριακά. Με τη ζύμη να τραβιέται και να απλώνεται, να αναποδογυρίζεται ώστε να γίνεται καλή οξυγόνωση και να ευεργετείται από τη ζέστη των χεριών πέρασαν 15 με 20 λεπτά.
Έπλασα δύο καρβελάκια, για να ψηθούν καλύτερα, τα έβαλα με προσοχή και ευλάβεια σε λαδωμένα ταψάκια, τα χαϊδεψα με βρεγμένα χέρια και τα πασπάλισα με σουσαμάκι. Τα σκέπασα πάλι να διατηρηθούν ζεστά και περίμενα το θαύμα, να ανέβουν και να με βγάλουν ασπροπρόσωπη. Έτσι στα ζεστά έμειναν για μια δύο ώρες μέχρι να διπλασιαστούν. Χάραξα ένα σταυρό με ένα κοφτερό μαχαίρι σε κάθε ψωμάκι για να φουσκώσουν και άλλο στο ψήσιμο και όλα ήταν έτοιμα να πάρουν το δρόμο για το φούρνο. Ψήνονταν για 50 με 70 λεπτά σε προθερμασμένο φούρνο γύρω στους 180˚C με 190˚C. Το τέστ για να διαπιστώσω αν ήταν έτοιμα ήταν να χτυπήσω τον πάτο και να ακουστούν σαν να είναι κούφια. Με μεγάλη περηφάνεια έβαλα τα καρβελάκια πάνω σε μια σχάρα να κρυώσουν καλά. Το βράδυ είχα πεί σε φίλους να έρθουν να απολαύσουμε με σαλτσερά μεζεδάκια, τυράκι και κρασί το φρέσκο ψωμάκι. Κάθε προσπάθεια από τότε έχει και καλύτερο αποτέλεσμα. Η εξάσκηση προσθέτει εμπειρία, με φέρνει πιο κοντά σε γεύσεις αληθινές, σε παραδόσεις που πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν και στον άρτον μου τον επιούσιον.
* Η κα Στειακάκη είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών της διεθνούς φήμης Σχολής Μαγειρικής Le Gordon Bleu στη Γαστρονομία (Le Gordon Bleu Master of Arts in Gastronomy)
e-mail: [email protected]

