Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Σημαντικές θα είναι οι απώλειες της αμπελουργίας του νομού Ηρακλείου από τις εκτεταμένες προσβολές του περονόσπορου όπως διαπίστωσαν χθες ακόμα περισσότεροι αμπελουργοί κυρίως των βόρειων περιοχών, που έσπευσαν, μετά το δημοσίευμα της «Π», να ελέγξουν τα αμπέλια τους. Το πρόβλημα είναι μεγάλο, παρουσιάζεται σταδιακά σε πολλές περιοχές και ο τρόπος που εκδηλώνεται χαρακτηρίζεται «ύπουλος» από τους γεωπόνους και τους αμπελουργούς. Όπως και χθες έγραψε η «Π» ο περονόσπορος εμφανίζεται κυρίως στα σταφύλια (που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης) και όχι τόσο στα φύλλα που συνηθίζουν να ελέγχουν οι παραγωγοί. Επιπλέον, παρουσιάζεται και σε αμπέλια που βρίσκονται σε λόφους, ενώ οι παραγωγοί περιμένουν να εμφανιστεί κυρίως στις πεδινές περιοχές κοντά στους ποταμούς. Οι αρμόδιοι γεωπόνοι που μέχρι χθες το πρωί επέμεναν ότι οι καιρικές συνθήκες δεν ευνοούν την ανάπτυξη του περονόσπορου, αφού δεν βρέχει, άρχισαν να αλλάζουν απόψεις. Όπως λένε, οι δροσιές των πρώτων πρωινών ωρών σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες που ακολουθούν οι οποίες μάλιστα δεν ξεπερνούν τους 30 βαθμούς, δημιουργούν επικίνδυνες εστίες μόλυνσης.
«Συναγερμός» σήμανε χθες μετά το δημοσίευμα της «Π» στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης Ηρακλείου γεωπόνοι της οποίας βγήκαν στα αμπέλια για αυτοψίες.
Δρα «ύπουλα»
Αμπελουργοί για παράδειγμα από τα Σταυράκια και τον Κρουσώνα, που ουδέποτε είχαν δει στα αμπέλια τους περονόσπορο, τώρα διαπιστώνουν προσβολές στα σταφύλια. Είναι επίσης χαρακτηριστική η μαρτυρία ιδιοκτήτη αμπελιών από τα Καλέσα ο οποίος είπε στην «Π» ότι πήγε την Κυριακή στις καλλιέργειες του και δεν εντόπισε πρόβλημα. Χθες όμως που τα ήλεγξε ξανά διαπίστωσε μολύνσεις στα σταφύλια κατά 6%. «Άρχισα αμέσως να ψεκάζω. Αν δεν το έκανα μέχρι το βράδυ θα είχα χάσει μέχρι και το μισό της παραγωγής μου» τόνισε.
Το πρόβλημα εστιάζεται σε βόρειες και κεντρικές περιοχές του νομού Ηρακλείου, όπου έβρεξε ελαφρώς πριν από λίγες μέρες και εκεί που κάνει έντονη δροσιά τις πρώτες πρωινές ώρες. Πιο συγκεκριμένα, εστίες μόλυνσης φαίνεται να υπάρχουν στα Καλέσα, το Γάζι, τα Σταυράκια, τα Αϊτάνια, την Ελιά, την Επισκοπή, το Σκαλάνι, τις Αρχάνες, την Καλλονή, τις Αγιές Παρασκιές, το Αστρίτσι, το Αλάγνι, το Κυπαρίσσι και τον Προφήτη Ηλία, σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από το ρεπορτάζ της «Π». Πιθανότατα σημαντικές εστίες να υπάρχουν και σε άλλες περιοχές. Επίσης, πρόβλημα εμφανίζεται στον Κρουσώνα και τον κάμπο του Βενεράτου, όπου ωστόσο οι προσβολές προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως αυξημένες.
«Πρώτη φορά βλέπω στο αμπέλι μου περονόσπορο» είπε στην «Π» ο αγροτοσυνεταιριστής Γιάννης Πυργιαννάκης. Διατηρεί αμπέλι στα Σταυράκια το οποίο παρακολουθεί και φροντίζει συστηματικά. «Διαπίστωσα προσβολές στα σταφύλια και όχι στα φύλλα. Για το λόγο αυτό οι παραγωγοί πιστεύω ότι χρειάζεται να ελέγχουν τα σταφύλια. Ο περονόσπορος δρα ύπουλα. Αυτό διαπιστώνω από τη δική μου εμπειρία» πρόσθεσε.
«Ξεγελά» και έμπειρους παραγωγούς
Οι αγρότες προβληματίζονται επειδή οι καιρικές συνθήκες φέτος δεν φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως ευνοϊκές για την εκδήλωση και την επέκταση της μόλυνσης. «Το χώμα είναι ξερό. Υπάρχει δροσιά τις πρώτες πρωινές ώρες. Αλλά κάθε χρόνο υπάρχει. Υπάρχουν υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αλλά επίσης κάθε χρόνο υπάρχουν. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς δημιουργήθηκε τόσο σημαντικό πρόβλημα φέτος!» σχολίαζε μιλώντας στην «Π» ο αμπελουργός Στάθης Φραγκιαδάκης που είδε σημαντικές προσβολές στα αμπέλια του στο χωριό Κυπαρίσσι. Σύμφωνα με τον κ. Φραγκιαδάκη αυτό το στάδιο στο οποίο βρίσκονται τώρα τα αμπέλια είναι πολύ ευαίσθητο, καθώς «δεν μπορείς να βάλεις πολλά χαλκούχα. Είμαι προβληματισμένος ως προς τις επεμβάσεις που χρειάζεται να γίνουν». Ο ίδιος είπε ότι η επιστημονική έρευνα, χρειάζεται να αναδείξει τις βαθύτερες αιτίες για την εξάπλωση της μόλυνσης από τον περονόσπορο. «Είναι αντικείμενο επιστημονικής έρευνας που πιστεύω ότι πλέον είναι επιβεβλημένο να γίνει» είπε ο κ. Φραγκιαδάκης και πρόσθεσε ότι το πρόβλημα δεν έχει μέχρι τώρα εμφανιστεί σε όλες τις διαστάσεις του. «Μια βροχή θα αποτελειώσει την παραγωγή» τόνισε.
«Έχω ψεκάσει το βιολογικό αμπέλι μου τρεις φορές με χαλκό, αλλά οι προσβολές είναι μεγάλες» επεσήμανε Χάρης Τζανάκης από τα Αϊτάνια. «Τελικά αγόρασα ένα νέο φάρμακο, πάλι για βιολογικές καλλιέργειες για να κάνω δουλειά» τόνισε.
Όπως περιέγραψε ο κ. Τζανάκης, στα Αϊτάνια, την Ελιά και την Επισκοπή οι προσβολές είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικές «Μοιάζει σαν σύννεφο που έπεσε πάνω στις καλλιέργειες. Όχι σε όλες, αλλά σε πολλές» είπε και τόνισε ότι η έκταση του προβλήματος θα φανεί αργότερα.
Απαντώντας εξάλλου σε σχετικές ερωτήσεις της «Π» ο γεωπόνος του συνεταιρισμού Αρχανών Νίκος Ασπετάκης είπε ότι έχουν παρατηρηθεί εκτεταμένες προσβολές σε αμπέλια της περιοχής του Σκαλανίου. «Οι προσβολές φθάνουν το 70-80%. Πολλοί παραγωγοί δεν θα κόψουν σταφύλια» σχολίασε ο κ. Ασπετάκης. Όπως είπε, οι περιοχές Σίλαμος και Χατζηδάκη των Αρχανών δεν παρουσιάζουν προβλήματα εξάπλωσης της μόλυνσης, όμως ο περονόσπορος έχει εμφανιστεί σε αμπέλια κοντά σε ποταμούς. Όταν τον ρωτήσαμε γιατί η επέκταση της μόλυνσης είναι τόσο γρήγορη, απάντησε ότι «ο περονόσπορος προκαλεί απόφραξη αγγείων. Όσο πιο θερμός είναι ο καιρός, τόσο πιο έντονα είναι τα φαινόμενα, δηλαδή επιταχύνεται η μόλυνση».
Πώς προέκυψε το πρόβλημα
Η Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης Ηρακλείου αναμένεται να ανακοινώσει σήμερα ή αύριο τα συμπεράσματα της για τις αιτίες που προκάλεσαν το πρόβλημα, την έκταση του και τους τρόπους αντιμετώπισης. Σύμφωνα ωστόσο με το ρεπορτάζ της «Π» σε γεωπόνους και αγρότες οι βασικές αιτίες φαίνεται να είναι:
-Οι βροχοπτώσεις που έγιναν πριν από περίπου 18 ημέρες σε κεντρικές και βόρειες περιοχές.
-Η δροσιά κατά τις νυκτερινές και τις πρώτες πρωινές ώρες
-Η ιδανική θερμοκρασία των τελευταίων ημερών που κυμαίνεται από 18 έως 30 βαθμούς Κελσίου.
-Η ύπαρξη «εστιών μόλυνσης» από αμπέλια που δεν καλλιεργούνται
-Η ύπαρξη του μύκητα στα αμπέλια, ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια, που «ξύπνησε» φέτος με τις βροχοπτώσεις που έγιναν πριν 18 ημέρες και με την έντονη δροσιά των πρώτων πρωινών ωρών.
-Το πρόβλημα δεν έγινε αντιληπτό εύκολα επειδή αυτή την περίοδο εμφανίζεται κυρίως στα σταφύλια με αποτέλεσμα να επεκταθούν οι μολύνσεις. Οι αμπελουργοί ελέγχουν κυρίως τα φύλλα
-Αρκετά από τα αμπέλια τα οποία βρίσκονται σε περιοχές με ποταμούς έχουν τύχει προστασίας με διασυστηματικά γεωργικά φάρμακα (συμβατικές καλλιέργειες) και με χαλκό (βιολογικές). Έτσι, δεν έγινε αντιληπτό το πρόβλημα στις περιοχές όπου οι αμπελουργοί περίμεναν να προκύψει. Αντίθετα εμφανίστηκε σε περιοχές με υψηλότερο υψόμετρο (λόφους) κυρίως στα ανατολικά σε αμπέλια όπου τις δροσιές των πρώτων πρωινών ωρών διαδέχονται οι υψηλές θερμοκρασίες.
-Πολλοί παραγωγοί προκειμένου να συγκρατήσουν χαμηλά το καλλιεργητικό κόστος ψέκαζαν με φάρμακα «επαφής» που δεν κρίνονται ιδιαιτέρως αποτελεσματικά.
Εξαγωγείς: «Προσοχή στους ψεκασμούς!»
Οι γεωπόνοι με τους οποίους επικοινώνησε η «Π» συνιστούν τη λελογισμένη χρήση διασυστηματικών γεωργικών φαρμάκων σε συμβατικές καλλιέργειες. Για τις βιολογικές λένε ότι στην παρούσα φάση δεν καλύπτονται από το χαλκό. Υπάρχουν ειδικά σκευάσματα, όπως υποστηρίζουν οι γεωπόνοι, τα οποία είναι ικανά να σταματήσουν την επέκταση των μολύνσεων.
Όπως και χθες έγραψε η «Π» αυτό που ανησυχεί αρκετούς γεωπόνους αλλά και τους επικεφαλής εξαγωγικών επιχειρήσεων, είναι να μην προχωρήσουν οι αγρότες σε μαζικούς, επαναλαμβανόμενους ψεκασμούς, διότι δεν θα αποφύγουν την υπολειμματικότητα στο τελικό προϊόν, το οποίο δεν θα είναι εξαγώγιμο.
Αυτονόητο είναι ότι οι μαζικοί, επαναλαμβανόμενοι ψεκασμοί σε κατάσταση πανικού, θα έχουν οδυνηρές συνέπειες στον άνθρωπο (κυρίως τον ψεκαστή και ίσως τον καταναλωτή προϊόντων) και το περιβάλλον.
Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου
Όπως και χθες έγραψε η «Π» το Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου στο τελευταίο Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων (7 Μαΐου) αναφέρει για τον περονόσπορο: «Δεν ευνοείται από τις καιρικές συνθήκες. Συνιστάται επιτήρηση των αμπελιών. Δεν χρειάζονται γενικευμένοι ψεκασμοί. Μόνο σε αμπέλια με συμπτώματα (κηλίδες λαδιού, εξανθήσεις) να γίνουν συνδυασμένες επεμβάσεις με το ωίδιο. Την περίοδο αυτή μπορεί να προσβάλει κατευθείαν τα σταφύλια».
Σε χθεσινή απάντηση του στο δημοσίευμα της «Π» αναφέρει:
«Σε απάντηση του δημοσιεύματος της εφημερίδας σας, αρ. φύλλου 18987/11-05-2010 σχετικά με την ασθένεια του περονόσπορου στα αμπέλια, σας ενημερώνουμε καταρχήν ότι σαν Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών & Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου δεν αιφνιδιαστήκαμε σε τίποτα από όσα αναφέρονται.
Όπως είναι γνωστό η αντιμετώπιση της ασθένειας είναι προληπτική και βασίζεται σε έγκαιρες επεμβάσεις. Ήδη από τις αρχές Απριλίου (Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων 31-03-2010) τονίσαμε την αναγκαιότητα επεμβάσεων και στη συνέχεια επιμείναμε ιδιαίτερα σε καταπολέμηση κατά τις 18-20 Απριλίου λόγω των αναμενόμενων βροχοπτώσεων (έκτακτη ανακοίνωση 8/4/2010 και Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων 14/4/2010). Επιπλέον τονίσαμε τότε την συμβολή στην εξάπλωση της ασθένειας των παραγόντων: νυχτερινές δροσιές και εγκαταλελειμμένα αμπέλια.
Στο τελευταίο Δελτίο της Υπηρεσίας μας (7/5/2010) συνιστούμε καταπολέμηση σε αμπέλια με συμπτώματα της ασθένειας. Επειδή ο καιρός είναι ξηρός και οι θερμοκρασίες υψηλές, η ασθένεια δεν ευνοείται. Για το λόγο αυτό δεν συστήθηκαν αυτή τη φορά γενικευμένες επεμβάσεις, οι οποίες και κόστος έχουν και με τις παρούσες καιρικές συνθήκες δεν είναι αποτελεσματικές. Αντίθετα επισημάναμε καταπολέμηση σε αμπέλια με συμπτώματα της ασθένειας. Υπενθυμίζουμε ότι ο κύριος επιδημιολογικός παράγοντας της ασθένειας είναι η βροχή, ενώ οι τοπικές δροσιές δίνουν εστιακές επιδημίες περιορισμένης εξάπλωσης, γεγονός που συμβαίνει κάθε χρόνο.
Θεωρούμε ότι η πορεία των καιρικών συνθηκών θα αποτρέψει περαιτέρω εξάπλωση της ασθένειας (επιδημική μορφή), χωρίς βέβαια να εξαλείψει τις εστιακές θέσεις οι οποίες πρέπει να επιτηρούνται όπως επανειλημμένα έχουμε τονίσει».

