Το ειδικό πρόστιμο διατήρησης και πράσινης χρήσης κατατίθεται στο Ειδικό Ταμείο Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΤΕΡΠΣ), τηρείται σε ειδικό λογαριασμό που ονομάζεται «Ταμείο Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου» και διατίθεται αποκλειστικά για την εξισορρόπηση του ελλείμματος γης, καθώς και για προγράμματα και δράσεις περιβαλλοντικής και πολεοδομικής αποκατάστασης, εντός του πρωτοβαθμίου ΟΤΑ στη διοικητική περιφέρεια του οποίου βρίσκονται οι χώροι που δηλώνονται.
Η ρύθμιση αυτή κρίθηκε αναγκαία, διότι:
· Το πρόβλημα των αυθαίρετων υπερβάσεων και αλλαγών χρήσης είναι μια πραγματικότητα στην οποία είναι συνυπεύθυνη και συνένοχη η πολιτεία η οποία δεν μπόρεσε να καθιερώσει τους απαραίτητους θεσμούς καταπολέμησης των φαινομένων αυτών ούτε της διαφθοράς που τα επέτρεψε.
· Δίνεται η δυνατότητα στον πολίτη να διατηρήσει τους δηλούμενους χώρους για 40 χρόνια, με την πληρωμή του σχετικού προστίμου διατήρησης και πράσινης χρήσης, χωρίς να νομιμοποιείται το «παράνομο κτίσμα».
· Αποφεύγεται η επιλογή μεσοβέζικων λύσεων από την πολιτεία με νομικά τεχνάσματα τύπου «τακτοποίηση» ή «νομιμοποίηση». Η πολιτεία παραμένει σταθερή στη θέση της ότι οι νόμοι ψηφίζονται για να τηρούνται, παρεμβαίνει δε μόνον όσον αφορά το μέγεθος της ποινής (πρόστιμο) για τις περιπτώσεις αυτές.
· Αποσυνδέεται από λογικές του «κράτους - μεταπράτη» το οποίο για την αντιμετώπιση δημοσιονομικών προβλημάτων αγνοεί τους νόμους του, επιβραβεύοντας όσους συνειδητά παρανόμησαν, σε βάρος μάλιστα των αρχών της ισότητας, του κράτους δικαίου και της προστασίας του περιβάλλοντος.
· Αποδίδει τους πόρους άμεσα και μονοσήμαντα σε περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και προγράμματα με τρόπο ώστε να αποκαθιστά ανά ΟΤΑ το περιβαλλοντικό ισοζύγιο, να συνεισφέρει άμεσα στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πολίτη και να διαθέτει πόρους που θα έχουν άμεσα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για την οικονομία μέσω της «πράσινης ανάπτυξης».
Εμπεριέχει επίσης στοιχεία κοινωνικής δικαιοσύνης, διότι:
· Διαφοροποιεί συστηματικά τα πρόστιμα που επιβάλλονται για την πρώτη κατοικία από αυτά των λοιπών κατοικιών (δευτερεύουσα, παραθεριστική) και των λοιπών κτιρίων που δεν είναι κατοικίες (πχ επαγγελματικές, παραγωγικές ή άλλες χρήσεις),
· Διαφοροποιεί τα πρόστιμα με βάση το συνολικό εμβαδό των αυθαιρεσιών και σύμφωνα με την βλάβη που έχει επέλθει στο περιβάλλον.
Επαναφέρεται επίσης σε ισχύ η ρύθμιση του ν. 3212/2003 για διενέργεια ελέγχων σε ποσοστό 10% των οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν το προηγούμενο έτος από τις πολεοδομικές υπηρεσίες και σε ποσοστό 2% από το Σώμα Ελεγκτών Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης.
Τέλος, δεν υπάγονται στις διατάξεις του νομοσχεδίου τα εκτός σχεδίου ακίνητα τα οποία βρίσκονται σε ρέματα, βιοτόπους, σε παραλιακά δημόσια κτήματα, σε αρχαιολογικούς χώρους, σε δάση, σε δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, λόγω της μεγάλης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Όσοι θελήσουν να ενταχθούν στην ρύθμιση θα μπορούν σε διάστημα 8 μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου (περίπου μέχρι τα τέλη του έτους) να προσέλθουν στις κατά τόπους πολεοδομίες και να υποβάλουν σχετικό φάκελο. Μαζί με αυτόν θα καταθέσουν παράβολο 250 ευρώ για κάθε ημιυπαίθριο χώρο και 350 ευρώ για τους υπόλοιπους χώρους, το οποίο θα αφαιρείται από το τελικό ποσό της ρύθμισης.

