Το μουσείο “ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ” δημιουργήθηκε από τον επίκουρο καθηγητή οφθαλμολογίας και συλλέκτη – λαογράφο, Γιώργο Μαρκάκη. Χτίστηκε κατά την περίοδο 1986 - 1992 με προσωπική εργασία της οικογένειας Μαρκάκη και τεσσάρων εργατών. Στην κατασκευή του Μουσείου χρησιμοποιήθηκαν μόνο πρωτογενή υλικά (πέτρα- ξύλο- πηλός) και αποφεύχθηκε η χρήση μηχανικών μέσων (εκσκαφείς-φορτωτές-μπετονιέρες, κ.λπ.). Το μουσείο, λόγω των πολλών υπαίθριων χώρων του, είναι επισκέψιμο κατά την περίοδο από 1 Απριλίου έως 31 Οκτωβρίου. Ξεκίνησε το 1992 ως ιδιωτικό μουσείο. Το 1993 ιδρύθηκε ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου (ΝΠΙΔ), ο οποίος έχει αναλάβει αρκετές πρωτοβουλίες και εθελοντικές δράσεις για το μουσείο και τους σκοπούς που αυτό υπηρετεί. Ο σύλλογος αριθμεί σήμερα 143 μέλη (80 ενεργά).
Στο μουσείο ήδη λειτουργούν τμήματα Οπτικοακουστικών μέσων & Εκδόσεων [έχει γίνει παραγωγή σε 8 ηχοράματα - 2 βιντεοταινίες - 1 βιβλίο], Εκπαιδευτικών προγραμμάτων, Παραδοσιακών προϊόντων, Τεκμηρίωσης. Μοναδικοί πόροι του μουσείου είναι τα έσοδα από τη λειτουργία του καθώς και ορισμένες ιδιωτικές χορηγίες. Το μουσείο 'ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ' ήταν υποψήφιο για το Βραβείο του Ευρωπαικού Μουσείου της Χρονιάς 1996, ενώ το 1997 έλαβε έπαινο από το Πανεπιστήμιο Κρήτης στο διαγωνισμό Περιβαλλοντικής Προστασίας 'Ελευθέριος Πλατάκης'. Το μουσείο, τέλος, έχει συμμετάσχει με εισηγήσεις και ηχοράματα σε 14 διεθνή και πανελλήνια συνέδρια - σεμινάρια και έχει οργανώσει 32 εκδηλώσεις σε Ελλάδα και Κρήτη με συνδιοργανωτές ποικίλους πολιτιστικούς και επιστημονικούς φορείς.
Το μουσείο “ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ”, λειτουργεί ως χώρος ενεργούς λαογραφίας και αντικαταναλωτικής αγωγής. Στοχεύει στο να γνωρίσει ο επισκέπτης το φυσικό περιβάλλον και τη λαογραφία της Κρήτης, και να νιώσει τις βαθιές ρίζες της παράδοσης μέσα στη φύση, με την εφαρμογή της μουσειολογικής αντίληψης που επιτάσσει την εποπτική, βιωματική, ψυχική προσέγγιση με τα εκθέματα.

