Εν ονόματι της τρισυποστάτου θεότητος!
Οι κάτοικοι της Νήσου Κρήτης πλήρεις από υψηλόν και ευγενές της ελευθερίας αίσθημα, έλαβον κατά της οθωμανικής τυραννίας τα όπλα περί την 14 του μηνός Ιουνίου εν έτει 1821. Πειθόμενοι εις την ιεράν φωνήν της πατρίδος και αποσείσαντες εν μέρει τον φρικώδη τούτον ζυγόν, συνήλθον οι νόμιμοι Παραστάται των διαφόρων Επαρχιών, κατά την σεβαστήν της υπερτάτης Διοικήσεως πρόσκλησιν και καλώς σκεφθέντες επεξειργάθησαν τον επόμενον οργανισμόν σύμφωνον με το πνεύμα και τας παραδεχθείσας αρχάς του Γενικού συστήματος της Ελλάδος, του οποίου κηρύττουσι το συμφέρον την άθικτον και ακριβή διατήρησιν.
Εν Αρμένοις
τη 20 Μαΐου 1822
Β΄ έτος της ανεξαρτησίας.
Προσωρινή Πολιτεία της Νήσου Κρήτης
Τίτλος Α΄
Τμήμα Α΄
Περί θρησκείας
Άρθρον α΄. Η επικρατούσα θρησκεία της Νήσου θέλει είναι η Ανατολικής Ορθόδοξος, θέλει ανέχεται όμως η Διοίκησις και πάσαν άλλην θρησκείαν.
Τμήμα Β΄
Περί των Γενικών Δικαιωμάτων των κατοίκων της Νήσου
β΄. Όσοι αυτόχθονες της Νήσου κάτοικοι πιστεύουσιν εις Χριστόν, είναι πολίται και απολαμβάνουσιν όλων των ελληνικών δικαιωμάτων.
γ΄. Όλοι οι συμπολίται εισόν όμοιοι έμπροσθεν των Νόμων άνευ τινος εξαιρέσεως ή βαθμού, ή κλάσεως, ή αξιώματος.
δ΄. Όσοι έξωθεν ελθόντες κατοικήσωσιν εις την Νήσον, είναι όμοιοι με τους αυτόχθονας κατοίκους των Νόμων.
ε΄. Όσοι ξένοι έχουν την επιθυμίαν να μένουν πολίται, θέλει παραδέχονται, κατά τον περί πολιτογραφίας εκδοθησόμενον Νόμον, της Υπερτάτης Διοικήσεως.
στ΄ Όλοι οι Έλληνες έχουσι το αυτό δικαίωμα εις όλα τα αξιώματα και τιμάς. Δοτήρ δε τούτων είναι η αξιότης εκάστου.
ζʼ Η ιδιοκτησία, τιμή και ασφάλεια εκάστου των συμπολιτών μένει υπό την προστασίαν των νόμων.
ηʼ Ολαι αι εισπράξεις πρέπει να διανέμωνται δικαίως εις όλας α τάξεις και κλάσεις των κατοίκων της νήσου· καμμία δε είσπραξις δεν θέλει γίνεται άνευ προσδιορισθέντος νόμου.
θʼ Ο ιερός της πατρίδος έρως θέλει είναι το πρώτιστον έργον κάθε πολίτου, καθώς η δικαιοσύνη, αγαθοεργία και λοιπά.
ιʼ Εκαστος συμπολίτης θέλει διατηρεί ευλαβώς το προσωρινόν τούτο πολίτευμα, θέλει πείθεται εις τους νόμους, και θέλει σέβεται τους διοικούντας.
ιαʼ Εκαστος πολίτης είναι ωσαύτως υπόχρεως να λαμβάνη ανά χείρας τα όπλα προς υπεράσπισιν της πατρίδος, οσάκις προσκαλείται παρά των νόμων, και εξ εναντίας είναι υπεύθυνος τη πατρίδι, οσάκις εγκαταλείψη αυτά άνευ της εγγράφου συγκατανεύσεως των ανωτέρων του.
Τμήμα Γʼ
Περί περιοχής της νήσου
ιβʼ Η περιοχή της νήσου διαιρείται εις 24 επαρχίας μετά των περί αυτήν νήσων.
Της Ηρακλείας - Ηράκλεια, Κνωσσός, Τέμενος, Χερσόνησος, Πέτρα, Λάσσιον, Γορτύνης, Αρκαδία, Σιτεία, Ιεράπετρος, Πυργιώτισσα, Μονοπρόσωπον, Καινούριον.
Της Ρεθύμνης - Η Ρεθύμνη, τα περί αυτήν, Μυλοπόταμον, Αμάρι, Αγιος Βασίλειος, Σφακία.
Της Κυδωνίας - Η Κυδωνία με τα περί αυτήν, Αποκόρωνας, Ακρωτήρι, Κίσαμος, Σέλινον.
Επονται αι περί αυτήν νήσοι· Δία, Σούδα, Αγιος Θεόδωρος, Κράμβουσα, Ποντικός, Ελαφονήσια, Γαύδος, Γαυδοπούλα, Παξιμάδια, Γαδαρόνησος, Πρασάνησος, Ελαφονήσι, Ψείρα, Τριάδες, Αγιος Νικόλαος, Σπιναλόγκα κ.τ.λ.
ιγʼ Αυταί δε αι επαρχίαι υποδιαιρούνται εις διαφόρους κοινότητας.
ιδʼ Οταν αι πολιτικαί περιστάσεις του έθνους συγχωρήσουν, τότε η Διοίκησις θέλει φροντίσει την τακτικωτέραν διάταξιν περί μερισμού των επαρχιών της Κρήτης.
Τμήμα Δʼ
Περί Διοικήσεως
ιεʼ Ο βάσιμος σκοπός της Διοικήσεως είναι η ευδαιμονία του έθνους, την οποίαν μέλλει να απολαύση δια της ισονομίας.
ιστʼ Η Διοίκησις της νήσου δίδεται εις ένα Γενικόν Επαρχον, όστις ψηφίζεται παρά της Υπερτάτης Διοικήσεως.
ιζʼ Ο ρηθείς Επαρχος θέλει έχει μίαν Γενικήν Καγκελαρίαν, διαιρουμένην εις έξ κλάδους· α) τον του Γενικού Γραμματέως· β) τον του Γενικού Φροντιστού της Οικονομίας· γ) τον του Γενικού Φροντιστού της Αστυνομίας δ) τον του Γενικού Φροντιστού του Πολέμου· ε) τον του Γενικού Φροντιστού της Θαλάσσης· στ) τον του Γενικού Φροντιστού της Δικαιοσύνης.
ιηʼ Εις πάσαν πρωτεύουσαν πόλιν εκάστης επαρχίας θέλει προσδιορίζεται· α. εις Επαρχος,, εις Φροντιστής της Οικονομίας, εις Φροντιστής των Αρμάτων, εις Λιμενάρχης, αν η πόλις ήναι παραθαλάσσιος.
ιθʼ Εις πάσαν κοινότητα θέλουν συστηθή Εφορείαι συντεθειμέναι από πέντε μέλη· ήτοι, ένα Υποέπαρχον, παρίστάνοντα την Διοίκησιν εις την κοινότητα, ένα Υποφροντιστήν της Οικονομίας, ένα Υποφροντιστήν της Αστυνομίας, ένα Υποφροντιστήν των Αρμάτων, ένα Υπολιμενάρχην, αν η πόλις ή το χωρίον ήναι παραθαλάσσιος.
κʼ Εις πάσαν πρωτεύουσαν πόλιν των επαρχιών θέλει συστηθώσι πολιτικά Κριτήρια, των οποίων ο Πρόεδρος μέλλει να συναγροικάται με μόνον τον Γενικόν Φροντιστήν της Δικαιοσύνης· εις δε τας Κοινότητας θέλει προσδιορίζεται εις εκ των πέντε Υποφροντιστών Κριτής ειρηνοποιός της κοινότητος, όστις να κρίνη υποθέσεις άχρις 100 γροσίων, και εν γένει να φροντίζη περί εξετάσεως πάσης εμπιπτούσης διαφθοράς, την οποίαν, όταν δεν δύναται να επανορθόνη, να την μεταπέμπη εις ανώτερον Κριτήριον.
Τμήμα Εʼ
Ορισμός της εκλογής των μελών της Διοικήσεως
καʼ Εις πάσαν κοινότητα οι Γέροντες και οι εν υπολήψει κάτοικοι, συνερχόμενοι να εκλέγωσιν αφιλοπροσώπως τους Υποφροντιστάς των Κοινοτήτων. Εκάστη δε κοινότης δεν θέλει περισσότερον από 500 οικογενείας, και ολιγώτερον από 300.
κβʼ Οι Υποφροντισταί των κοινοτήτων να συνάζωνται εις την μητρόπολιν της επαρχίας των, ήτις θέλει δίδει και αυτή εκ των σεβασμιωτέρων συμπολιτών της τους εκλέκτορες αναλόγως των κατοίκων της. Απαντες λοιπόν συνελθόντες, αφού κάμωσιν όρκον ότι θέλει εκλέξουν τους εναρετωτέρους και ευ φροντούντας, να εκλέγωσιν άνευ προσωποληψίας τους πέντε Φροντιστάς από όλην την επαρχίαν των, οίτινες πρέπει να έχωσι παιδείαν, φρόνησιν, χρηστοήθειαν και δικαιοσύνην· μετά δε την εκλογήν να λαμβάνωσιν οι Φροντισταί παρά των εκλεκτόρων ενυπόγραφον γράμμα του επαγγέλματός των, δυνάμει του οποίου να ενεργώσι τα αναφερόμενα εις το υπούργημα εκάστου, το οποίον θέλει προσδιορίζεται παρά των ιδίων εκλεκτόρων· οι δε Φροντισταί θέλουν δίδει έγγραφον και ένορκον υπόσχεσιν, η οποία να φυλάττηται εις τα αρχεία της Γενικής Καγκελαρίας, ότι δηλαδή θέλουν εκπληροί τα χρέη των με πίστιν και προθυμίαν, απαθώς φερόμενοι προς τους συμπολίτας των. Αφού δε εκλεχθώσιν οι διαληφθέντες Επαρχοι και Φροντισταί εκάστης επαρχίας, οι εκλέκτορες πασών των επαρχιών συνερχόμενοι να εκλέγωσι με γενικήν σύμπνοιαν τους αξιωτέρους από τους αυτών συμπολίτας δια παραστατικά μέλη της Γενικής Καγκελαρίας των, δίδοντες εις αυτούς ενυπόγραφον γράμμα της ιδίας των πληρεξιουσιότητος.
κγʼ Κατʼ αυτόν τον τρόπον εκλέγονται και οι απεσταλμένοι Παραστάται προς την Πανελλήνιον Βουλήν πάντων δε των εκλελεγμένων η διάρκεια θέλει είσθαι ενιαύσιος.
Τμήμα στʼ
Γενικά χρέη και δικαιώματα των διοικούντων
κδʼ Ο Γενικός Επαρχος είναι έφορος των Φροντιστών απάντων και της τοπικής Διοικήσεως. Πληροφορεί τακτικώς την Υπερτάτην Διοίκησιν, εις όσα αποβλέπουσι την πολιτικήν βελτίωσιν της νήσου, και διʼ όσα ανάγονται εις τον ίδιόν των επάγγελμα.
κεʼ Αι γενικαί πράξεις και θεσπίσματα της Διοικήσεως υπογράφονται παρά του Γενικού Γραμματέως, και υποσημειούνται παρά του Φροντιστού εκείνου του υπουργήματος, προς ον ανάγεται η υπόθεσις.
κσʼ Είναι αυστηρώς απηγορευμένον εις τον Γενικόν Επαρχον να συγκατατεθή εις οποιανδήποτε συνθήκην σκοπόν έχουσαν την κατάργησιν της πολιτικής των κατοίκων υπάρξεως· και εάν φωραθή τοιούτων παρανόμων συνθηκών ένοχος, να γίνεται προς καιρόν έκπτωτος του επαγγέλματός του, έως ου να λαμβάνη η Υπερτάτη Διοίκησις τα αναγκαία περί τούτων μέτρα.
κζʼ Εχει χρέος ο ίδιος να περιάλπη τας χήρας και ορφανά των φονευμένων εις τον υπέρ πατρίδος πόλεμον, και νʼ αναφέρη τας θυσίας και δουλεύσεις των υπέρ αυτής αγωνιζομένων, δια να αντιβραβεύωνται εν καιρώ αξιοχρέως παρά της Υπερτάτης Διοικήσεως.
κηʼ Ουδείς εκ των Γενικών Φροντιστών έχει το δικαίωμα να επεκτείνεται εις τα του άλλου καθήκοντα. Οποιος δε εξ αυτών ήθελε φωραξη παραβάτης των ιδίων του καθηκόντων, να κρίνεται και να παιδεύεται αναλόγως του εγκλήματός του.
κθʼ Εως ότου να εκδοθώσι νόμοι εις τα πολιτικά και εγκληματικά Κριτήρια, θέλουν είναι εις χρήσιν οι νόμοι των αειμνήστων ημών Αυτοκρατόρων.
λʼ Οι Παραστάται της Γενικής Καγκελαρίας, καθώς και οι απεσταλμένοι προς την Πανελλήνιον Βουλήν, να έχουν ηλικίαν πλέον των τριάκοντα ετών.
λαʼ Εις απροσδόκητον αποβίωσίν τινος των Γενικών Φροντιστών, οι λοποί της Καγκελαρίας να εκλέγωσι μετά του Επάρχου νέον διάδοχον.
Τμήμα ζʼ
Γενική τάξις της αλληλογραφίας
λβʼ Ο Γενικός Επαρχος της νήσου θέλει ανταποκρίνεται με τους Μυνίστρους της Υπερτάτης Διοικήσεως, και θέλει διανέμει εις τους διαφόρους κλάδους της Καγκελαρίας του την εις έκαστον αυτών αναγομένην υπόθεσιν. Οι Επαρχοι ανταποκρίνονται με τον Γενικόν Επαρχον, οι δε Υποέπαρχοι με τους Επάρχους.
λγʼ Οι Φροντισταί των επαρχιών θέλει ανταποκρίνονται με τους Γενικούς Φροντιστάς, οι δε Υποφροντισταί των Κοινοτήων με τους Φροντιστάς των επαρχιών, και ανάπαλιν.
λδʼ Η Αστυνομία θέλει έχειν ιδιαιτέραν τινά δύναμιν, ήτις αναγκαίως πρέπει να υπόκηται εις μόνους τους Φροντιστάς της Αστυνομίας
λεʼ Οι Γενικοί Φροντισταί και Υποφροντισταί της Οικονομίας θέλουν έχει ένα Εισπράκτορα και ένα Ταμίαν.
λστʼ Η Εθνική Σημαία θέλει είσθαι δίχροος, ήτοι κυανή και λευκή, κατά το σχέδιον της Υπερτάτης Διοικήσεως.
λζʼ Η σφραγίς της Γενικής Διοικήσεως της νήσου θέλει φέρει την Αθηνάν με τα αυτής παράσημα, και επιγραφήν Διοίκησις της νήσου Κρήτης.
ληʼ Ολαι αι σφραγίδαι των υπαλλήλων υπουργών θέλουν φέρει το αυτό σύμβολον, και διακρίνονται από μόνην την επιγραφήν.
λθʼ Οι Παραστάται της νήσου εις την Εθνικήν Βουλήν θέλουν εκλέγονται κατʼ αναλογίαν των κατοίκων δηλαδή εις τα 30 χιλιάδας.
μʼ Ο παρών οργανικός νόμος θέλει κοινοποιηθή εις όλην την νήσον· το δε πρωτότυπον θέλει διατηρηθή εις τα αρχεία της Γενικής Καγκελαρίας.
(Εν Αρμένοις, τη 20 Μαΐου 1822, και βʼ έτος της ανεξαρτησίας)

