ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ, 22 Μαρτίου. Δια του διερχομένου σήμερον ατμοπλοίου σπεύδω να σας γράψω τας λεπτομερείας του συγκροτηθέντος χθες ενταύθα πανδήμου συλλαλητηρίου και ολόκληρον τον εκφωνηθέντα εν αυτώ λόγον υπό του κ. Ι. Σφακιανάκη, περί των οποίων σας ετηλεγράφησα εκτενώς.

Συλλαλητήριον εν Ηρακλεί ως σας είνε γνωστόν επρόκειτο να γίνη προ των εκλογών. Επειδή όμως εγεννήθησαν εύλογοι ενδοιασμοί ότι ήτο πιθανόν να εχαρακτηρίζετο τότε ως απόπειρα αντιεκλογικής ενεργείας, εκρίθη αναγκαίον ίνα αναβληθή και ενεργηθή μετά τας εκλογάς.



- Η συγκέντρωσις εν τω Μητροπολιτικώ ναώ

Πράγματι χθες από της 1ης μ.μ. οι κώδωνες του Μητροπολιτικού ναού του Αγ. Μηνά ήρξαντο ηχούντες καλούντες τον λαόν του Ηρακλείου εις πάνδημον συλλαλητήριον.

Δεν παρήλθε δε ημίσεια ώρα και όλος εν γένει ο λαός του Ηρακλείου πάσης τάξεως, πλην των Τουρκοκρητών, είχε πλημμυρίση το προαύλιον του ναού διαρκώς ζητωκραυγάζων υπέρ της Ενώσεως.

Σώμα Αγγλικού στρατού είχεν αποσταλεί εις τον τόπον του συλλαλητηρίου προς τήρησιν της τάξεως ήτις υπήρξεν όντως καθʼ όλην την διάρκειαν του συλλαλητηρίου παραδειγματική.



- Η άφιξης

του κ. Σφακιανάκη

Περί την 2μ.μ. εφάνη ερχόμενος προς τον ναόν ο έξοχος της Κρήτης πολιτικός ανήρ κ. Ιω. Σφακιανάκης, η θέα του οποίου εξεγείρει φρενίτιδα ενθουσιασμού εις τα συνηγμένα πλήθη, εκσπάσαντα εις μίαν μυριόστομον, ατελείωτον, βροντώδη ζητωκραυγήν υπέρ της ενώσεως.



- Ολόκληρος ο λόγος

του κ. Σφακιανάκη

Ο κ. Σφακιανάκης εις άκρον συγκεκινημένος προχωρεί προς το πλήθος, το οποίον έξαλλον από ενθουσιασμόν, τον υψώνει εις τας χείρας του.

Παρέρχονται ολίγα λεπτά και εν μέσω βαθυτάτης σιγής ο κ. Σφακιανάκης με φωνήν βροντώδη προδίδουσαν όλην την κατέχουσαν τον διαπρεπή πατριώτην συγκίνησιν επί τη ιερά ταύτη στιγμή ομιλεί προς το πλήθος ως εξής:

Συμπολίται,

Δεν είνε ανάγκη πολλών λόγων, όπως εξηγηθή ο σκοπός της παρούσης συναθροίσεως.

Γνωρίζετε ότι από δέκα ημερών Κρήτες ένοπλοι συρρέουν από όλα τα μέρη της νήσου προς τας υπωρείας των Λευκών Ορέων και σήμερον αριθμούνται κατά χιλιάδας.

Μεταξύ των ανθρώπων αυτών υπάρχουν πολλοί, των οποίων τα ονόματα δια τους αγώνας και την φιλοπατρίαν των είνε γνωστά όχι μόνον εις την Κρήτην, αλλά και εκτός αυτής.

Τί ζητούον οι άνθρωποι αυτοί;

Το γνωρίζει σήμερον όλη η Κρήτη. Το γνωρίζει η Ελλάς. Το γνωρίζουν αι Δυνάμεις.

Ζητούν εκείνο, δια το οποίον μερικοί από σας έχυσαν το αίμα των. Ζητούν εκείνο, δια το οποίον πολλοί από σας εξέθηκαν την ζωήν των εις τας μάχας. Ζητούν εκείνο, δια το οποίον όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, εχύσαμεν δάκρυα, εθυσιάσαμεν περιουσίας, εδοκιμάσαμεν φόβους και τρόμους και υπέστημεν επανειλημμένως εκπατρισμόν και παντοειδείς κακουχίας.

Ποίον είνε το καθήκον μας εις την περίστασιν αυτήν;

Να μείνωμεν ψυχροί θεαταί; Να μανθάνωμεν αταράχως τα εις το άκρον της Νήσου διαδραματιζόμενα με την αδιαφορίαν, με την οποίαν μανθάνομεν τα συμβαίνοντα εις την Απω Ανατολήν;

Τούτο μας συμβουλεύουν.

Αλλʼ είνε τούτο δυνατόν;

Υπάρχει κανείς από σας, υπάρχει κανείς Κρής, υπάρχει κανείς Ελλην, έχων τοιαύτην κατασκευήν νεύρων, ώστε να δύναται να μένη απαθής, όταν μανθάνη ότι στρατιώται ξένοι πρόκειται να κτυπήσουν ανθρώπους αδελφούς, οι οποίοι άλλο δεν ζητούν παρά εκείνο το οποίον όλοι ημείς χιλιάκις εζητήσαμεν;

Αλλʼ αφού δεν είνε δυνατόν να μείνωμεν απαθείς, τι πρέπει να πράξωμεν; Να επιδοκιμάσωμεν την παρά των ξένων βιαίαν καταστολήν του κινήματος, δίδοντες αφορμήν να λεχθή, ότι εφʼ όσον και αν παραταθή η παρούσα κατάστασις, παρά των Κρητών λόγους μόνον και φωνάς έχομεν να περιμένωμεν;

Νομίζω ότι το καθήκον μας δεν είνε τούτο. Πριν γείνη το κίνημα, πριν λάβη διαστάσεις, επετρέπετο συζήτησις και διχογνωμία, εάν ήτο έγκαιρον ή άκαιρον. Αλλά σήμερον το κίνημα έγινε, το κίνημα εξηπλώθη, το κίνημα επέσυρε την προσοχήν της Ευρώπης και των προστατίδων Δυνάμεων.

Καθʼ ήν στιγμήν αι Δυνάμεις επιφορτίζουν αντιπρόσωπόν των να έλθη εις συνάφειαν με τους συναθροισθέντας, να εξετάσουν τα αιτήματά των, δια να ίδουν εάν δύνανται να τα αποδεχθούν, νομίζω ότι το καθήκον παντός Κρητός άνευ διακρίσεως πολιτικής μερίδος, ότι το καθήκον όλων μας είνε να ενδυναμώσωμεν δια της συμφώνου επιδοκιμασίας μας την περί ενώσεως απόφασιν των εν Θερίσω.

Μη λησμονήτε, ότι ο πρίγκηψ έχει διπλήν υπόστασιν και επομένως διπλά καθήκοντα. Εχει καθήκοντα προς την Κρήτην και την Ελλάδα, αλλά έχει και καθήκοντα προς τας Δυνάμεις, των οποίων είναι εντολοδόχος. Εις κρισίμους δε περιστάσεις, οία η παρούσα, τα διπλά αυτά καθήκοντα δεν είνε εύκολον να συμβιβασθώσι. Και η Κυβέρνησις του τόπου έχει επίσης καθήκοντα όχι βεβαίως τόσον πολύπλοκα όσον τα του πρίγκηπος, αλλʼ οπωσδήποτε καθήκοντα δύσκολα. Ας αφήσωμεν λοιπόν τους κυβερνώντας να πράττουν εκείνο, το οποίον θεωρούν καθήκον των, και ας πράξωμεν και ημείς εκείνο, το οποίον θεωρούμεν ιδικόν μας. Ισως δεν είνε κακόν, τολμώ μάλιστα να είπω, ότι είνε καλόν, το ότι σήμερον θα πράξωμεν το καθήκον μας παρά την γνώμην και παρά την συμβουλήν των κυβερνώντων. Εν πάση περιπτώσει, φρονώ, ότι θα έχη περισσοτέραν αξίαν, είθε δε να έχη και καλλίτερον αποτέλεσμα.

Προτείνω λοιπόν να εκφρασθή ανενδοιάστως το φρόνημα των παρόντων και να δηλωθή προς τας Δυνάμεις, ότι εις την προκειμένην περίστασιν πάντες οι Κρήτες συντάσσονται ψυχή και σώματι μετά των εν Θερίσω.

Το τέλος του λόγου του κ. Ιω. Σφακιανάκη καλύπτουσι ζωηρά χειροκροτήματα και ζητωκραυγαί βροντώδεις του πλήθους υπέρ της ενώσεως.



TO ΨΗΦΙΣΜΑ

Μετά τούτο ο κ. Νικ. Γιαμαλάκης αναγινώσκει το κάτωθι υπέρ της ενώσεως ψήφισμα γενόμενον αποδεκτόν δια βοής και ζητωκραυγών υπό του πλήθους.

- Το ψήφισμα

Ο λαός Ηρακλείου συνελθών εις πάνδημον συλλαλητήριον εν τω Μητροπολιτικώ Ναώ της πόλεως Ηρακλείου σήμερον τη 21 Μαρτίου 1905 κηρύττει ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν αυτού ένωσιν μετά του Βασιλείου της Ελλάδος εις μίαν αδιαίρετον ελευθέραν συνταγματικήν Πολιτείαν.

ΕΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΝ

- Δευτερολογία του κ. Σφακιανάκη

Καθʼ ήν στιγμήν το πλήθος δια ζητωκραυγών επεδοκιμάζει το ανωτέρω ψήφισμα, ακούεται μια φωνή.

- Κάτω οι αντιπράττοντες!

Εκ ταύτης παρακινηθείς ο κ. Σφακιανάκης ανέρχεται και πάλι το βήμα και προσθέτει τα εξής:

“Δεν ήλπιζα ότι τοιαύτη φωνή θα διετάρασσε την ομοφωνίαν. Εν τούτοις χαίρω διότι μου δίδεται αφορμή να καθορίσω σαφέστερον τον σκοπόν της παρούσης συναθροίσεως. Επί του προκειμένου έχω την πεποίθησιν ότι δεν υπάρχουν αντιπράττοντες. Δεν υπάρχει κανείς Κρής, ο οποίος να είνε δυνατόν να σκέπτεται διαφορετικά. Ακριβώς δε ο σκοπός της παρούσης συναθροίσεως είναι ούτος και μόνος: Να δηλώσωμεν εις όλον τον κόσμον ότι πάντες οι εν Κρήτη αισθάνονται εαυτούς αλληλεγύους και έχουσι μίαν και την αυτήν απόφασιν προκειμένου περί επιδιώξεως της εθνικής μας αποκαταστάσεως”.