Η επαναληπτική εκλογή, που διεξάγεται την προσεχή Κυριακή εις τον Νομόν Ρεθύμνης, αποκτά εξαιρετικήν ολωσδιόλου σημασίαν, ως εκ της κυβερνητικής καταστάσεως, η οποία εδημιουργήθη εις την χώραν, από της ανόδου του κ. Τσαλδάρη εις την αρχήν.

Προ δυο περίπου εβδομάδων είχα λάβει από το τμήμα της Δημοκρατικής Αμύνης Αποδόυλου τηλεγράφημα, διά του οποίου μου συνιστούσαν να χρισθή ο στρατηγός Πλαστήρας υποψήφιος των Φιλελευθέρων κατά την επαναληπτικήν αυτήν εκλογήν.

Εις τους φίλους εκλογείς του Αποδούλου απήντησα ότι λυπούμαι μη δυνάμενος να συμμορφωθώ με την σύστασίν των, όχι απλώς διότι ο στρατηγός Πλαστήρας παραπεμφθείς διʼ οριστικού βουλεύματος, όπως δικασθή δια το κίνημα της 6ης Μαρτίου, δεν δύναται κατά νόμον να είνε υποψήφιος βουλευτής, αλλά κυρίως διότι η υποψηφιότης αύτη “θα εχρησιμοποιείτο από το λαϊκόν κόμμα, δια να καταστήση πιστευτότερον τον ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΟΝ ισχυρισμόν του ότι ο αγών που διεξάγει ο εθνικός συνασπισμός κατά της σημερινής κυβερνήσεως σκοπόν έχει να παραδώση τους κυβερνητικούς εις την εκδίκησιν του στρατηγού Πλαστήρα”. Πρόσθεσα όμως εις την απάντησίν μου ότι:

“Εάν οι κυβερνώντες την Ελλάδα εξακολουθούν να πιστεύουν όπως κηρύττουν, ότι είνε ΚΑΘΕΣΤΩΣ το οποίον δεν επιτρέπεται νʼ ανατραπή δια συνταγματικών μέσων, η βιαία ανατροπή των θʼ αποβή μοιραία ανάγκη, και τότε ο στρατηγός Πλαστήρας θʼ αναγνωρισθή από όλους ως μοιραίος εκδικητής.

Γνωρίζω ότι πλείστοι εκ των ανηκόντων εις τα κόμματα του εθνικού συνασπισμού πιστεύουν ότι η μέχρι τούδε πορεία των κυβερνώντων κατέστησε μοιραίαν ήδη ανάγκην την παρέμβασιν του στρατηγού Πλαστήρα. Αλλʼ εγώ εξακολουθώ να ελπίζω, μολονότι η ελπίς μου αποβαίνει καθημέραν ισχνοτέρα, ότι η ανάγκη εκδικητού ειμπορεί ακόμη νʼ αποφευχθή”.

Ο κ. Πρωθυπουργός, λαβών γνώσιν της απαντήσεως μου ταύτης, αντί δια να καθησυχάση τας γεννηθείσας ανησυχίας να σπεύση νʼ αποκηρύξη τα δημοσιεύματα του φιλικού του Τύπου και να δηλώση με τον κατηγορηματικώτερον τρόπον ότι η κυβέρνησις του είνε κυβέρνησις κοινοβουλευτική, ετοίμη να καταλείπη την αρχήν, ευθύς ως αποδειχθή ότι έχασε την εμπιστοσύνην της Βουλής ή του λαού εξηγριώθη από την απάντησίν μου και εδήλωσεν ότι “έπαυσα νʼ αποτελώ διʼ αυτόν πολιτικόν πρόσωπον πολιτευόμενον εντός των ορίων του κοινοβουλευτισμού”.

Ο μοιραίος Πρωθυπουργός της Ελλάδος φαίνεται ότι έχει τας πλέον διεστραμμένας αντιλήψεις περί του κοινοβουλευτισμού.

1) Το να εξαναγκάζη τον αρχηγόν του ετέρου μεγάλου κόμματος να μη προσέρχεται εις την Βουλήν από της 15 Μαϊου 1933, αρνούμενος να του δώση την οφειλόμενην στοιχειώδη ικανοποίησιν διότι κατεβιβάσθη, αυτού του ιδίου συμπράττοντος από το βήμα της Βουλής, όπου ευρίσκετο δια νʼ απαντήση εις την διατυπωθείσαν κατʼ αυτού δεινήν κατηγορίαν ότι ήτο ηθικός αυτουργός του κινήματος Πλαστήρα.

2) Το να παρελκύση την συζήτησιν της κατηγορίας αυτής εναντίον μου επί 6 όλους μήνας και αντί εις το τέλος να ζητήση την απόρριψιν της ή την παραπομπήν μου ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου όπως εξακριβωθή, αν η κατηγορία ήτο βάσιμος, ή απετέλει ελεεινήν συκοφαντίαν, να προβαίνη εις την χορήγησιν αμνηστείας, δια την οποίαν έχει το θράσος να καυχάται, ενώ απετέλει την πλέον ελεεινήν δολοφονικήν απόπειραν κατά της πολιτικής τιμής του αντιπλαλου του.

3) Το νʼ αρνείται επί 18 ήδη μήνας καίτοι πολλάκις επροκλήθη προς τούτο, να στιγματίση τα δολοφονικά εναντίον μου κηρύγματα του φιλικού του Τύπου, καταστήσας ούτως αδύνατον την παραμονήν μου εις Αθήνας, όπου ο οργανωτής του εγκλήματος της 6 Ιουνίου έχει όλα τα μέσα και όλην την αναγκαίαν υποστήριξιν όπως μου αφαιρέση την ζωήν.

4) Το να ψηφίση ανόσιον νόμον προγραφής, δυνάμει του οποίου αθετήσας την υπόσχεσιν την οποίαν έδωσεν ότι, αν ο στρατηγός Πλαστήρας παρητείτο του κινήματος ουδείς θα κατεδιώκετο ούτε διʼ αυτό ούτε δια παρελθούσας αντιθέσεις του προς το λαϊκό κόμμα, απεμάκρυνε εκ του στρατού διʼ ΑΝΕΞΕΛΕΓΚΤΟΥ αποφάσεως του υπουργικού συμβουλίου τεσσαράκοντα των αριστέων του Ελληνικού στρατού, ακυρώσας προς τούτο τας νομίμως εκδοθείσας περί αυτών αποφάσεις των αρμοδίων κατά νόμον στρατιωτικών συμβουλίων, τα οποία εν τούτοις είχεν καταρτίση ο ίδιος υπουργός των Στρατιωτικών.

5) Το να ψηφίση άλλον ανόσιον νόμον, δια του οποίου ήλθε μετά 16 όλα έτη νʼ αφαιρέση τα πλεονεκτήματα τα οποία οι ισχύοντες νόμοι ησφάλιζαν εις τους ανδραγαθήσαντας κατά τον πόλεμον, με τον σκοπόν να ισοπεδώση τους ήρωας του πολέμου προς τους απολέμους, ακυρώσας πάλιν την επί τη βάσει νόμου, ψηφισθέντος εισηγήσει του ιδίου υπουργού των Στρατιωτικών, ληφθείσαν προηγουμένως αντίθετον απόφασιν, υπό του αρμοδίου προς τούτο ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου, αποτελούμενου από τους φυσικούς ηγήτορας του στρατεύματος.

6) Το νʼ απειλή εις κάθε ευκαιρίαν το δεύτερον νομοθετικόν σώμα με κατάργησιν, εν ή περιπτώσει επιμένει εις εκτέλεσιν των καθηκόντων που του αναθέτει το πολίτευμα.

7) το να καταργήση ουσιαστικώς κάθε ελευθερίαν συζητήσεως εντός της Βουλής την οποίαν μετέβαλεν εις στίβον ταυρομαχιών.

8) Το να διασύρη την δικαιοσύνην της χώρας, δια να κατορθώση να σώση τους ενόχους βδελυρού εγκλήματος, τους οποίους αφού δεν θέλει νʼ σφήση να τιμωρηθούν, δεν έχει το ανδρικόν τουλάχιστον θάρρος νʼ αμνηστεύση, αναλαμβάνων τας ευθύνας και της προσθέτου αυτής παραβιάσεως του Συντάγματος και εγκαταλείπων τας διηνεκείς κατά της δικαιοσύνης επιθέσεις του.

9) Το νʼ αναγνωρίζη το Δημοκρατικόν πολίτευμα και να προστατεύει συγχρόνως δια των δημοσίων οργάνων κάθε φιλομοναρχικήν εκδήλωσιν, να διορίζη δε τον αρχηγόν της βασιλόφρονπς κινήσεως εις την Ελλάδα, Πρόεδρον του Πατριωτικού Ιδρύματος, το οποίον διαθέτει εκατομμύρια εκ του δημοσίου Προϋπολογισμού και είνε φυσικόν να εξασκή διʼ αυτών επιζημίαν κατά της Δημοκρατίας προπαγάνδαν.

10) Το να παραβιάζη καταφώρως το Σύνταγμα, εμποδίζων και αυτάς τας εις κλειστόν χώρον συναθροίσεις των εργατών και των θυμάτων πολέμου και να επιτρέπη συγχρόνως να διασχίζουν τας οδούς της πρωτευούσης προκλητικαί διαδηλώσεις, ζητωκραυγάζουσαι τον έκπτωτον βασιλέα και τον Πολυχρονόπουλον και ζητούσαι τον θάνατόν μου.

11) Το νʼ αφήνη, επί μήνας ήδη μακρούς, να γράφεται από όλα σχεδόν τα κυβερνητικά φύλλα ότι η κυβέρνησίς του δεν είνε κυβέρνησις κοινοβουλευτική, η οποία δίναται να καταβιβασθή της αρχής δια μέσων κοινοβουλευτικών, αλλʼ είνε “καθεστώς” το οποίον υπό οιασδήποτε περιστάσεις δεν έχει το δικαίωμα να εκπέση της αρχής, χωρίς να θεωρήση καθήκον του να διαμαρτυρηθή με τον εντονότερον τρόπον κατά τοιούτων επαναστατικών κηρυγμάτων.

12) Το να έχη υπουργόν των Στρατιωτικών άνθρωπον, ο οποίος όχι άπαξ διεκήρυξε τας δικτατορικάς του προτιμήσεις, και μη αρκούμενος εις αυτό, να προσφέρη εις άλλον σύμμαχόν του, ακόμη σαφέστερον κηρύττοντα τας δικτατορικάς του επιδιώξεις, το υπουργείον των Εσωτερικών, το οποίον προίσταται της χωροφυλακής και της αστυνομίας.

13) Το νʼ αποκρούση από αθεράπευτον αδιαλλαξίαν την συγκρότησιν κυβερνήσεως οικουμενικής ή ευρυτέρου συνασπισμού, την οποίαν είχα προτείνει και τον Μάρτιον και τον Μάιον του 1932, όταν ηγούμην μεγάλης πλειοψηφίας εις την Βουλήν, και τον Σ/βριον του ιδίου έτους, όταν το Φιλελεύθερον κόμμα είχεν εξέλθει από τας προσφάτους τότε εκλογάς ισχυρότερον του λαϊκού, την συγκρότησιν δε τοιαύτης κυβερνήσεως υπεστήριζαν και όλα τα άλλα κόμματα, προσφέροντα εις τον κ. Τσαλδάρην και την προεδρίαν τοις τοιαύτης κυβερνήσεως η οποία και μόνη ηδύνατο να συμπληρώση την επί δεκαετίαν καταβληθείσαν υπό του δημοκρατικού κόσμου συστηματικήν εργασίαν προς αποκατάστασιν ομαλού πολιτικού βίου, και να λύση τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Και έπειτα να τολμά να καταγγέλλη τον Εθν. Συνασπισμόν ότι δεικνύει αδιαλλαξίαν, και παρεμποδίζει το έργον του, μόνον και μόνον διότι προσπαθεί - και τούτο εν τω μέσω τόσων δυσκολιών - νʼ ασκή το στοιχειώδες συνταγματικόν καθήκον του να ελέγχη τας κυβερνητικάς παρεκτροπάς.

Το να διαπράττη όλα αυτά τα εγκλήματα κατά του ελευθέρου πολιτεύματος, ο πρωθυπουργός μας, θεωρεί ως το πλέον φυσικόν πράγμα.

Αλλʼ εκείνο που δεν είνε καθόλου φυσικόν πράγμα είνε ότι η Ελλάς καντήσησε να κυβερνάται από ένα τόσον μικρόν άνθρωπον, και ότι ένα μεγάλο κόμμα κατήντησε να έχη ένα τόσον μικρόν αρχηγόν προς άμεσον βέβαια δυστυχίαν της χώρας, αλλά και προς τελικήν βλάβην του ιδίου του κόμματός του.

Διότι τυφλοί μόνον δεν βλέπουν ότι εματατώθη όλη αυτή η εργασία, η οποία κατεβλήθη επί μίαν όλην δεκαετίαν από τον παλαιοδημοκρατικόν κόσμον, διά να γεφυρωθή το χάσμα, που ήνοιξεν η πολιτική του παλαιοκοματισμού, ωθήσαντος κατά την διάρκειαν του Μεγάλου πολέμου τον βασιλέα Κωνσταντίνον εις εφαρμογήν προσωπικής πολιτικής, και ότι ολίγας ημέρας μετά την άνοδον εις την αρχήν της παρούσης κυβερνήσεως τα πάθη οξύνθησαν και πάλιν εις το σημείον που είχαν φθάσει κατά την διάρκειαν του Μεγάλου πολέμου. Και τυφλοί μόνον δεν αντιλαμβάνονται ότι ο πρωθυπουργός διά της αφειδούς αυξήσεως των δαπανών του προϋπολογισμού, όχι μόνον συντελεί εις την πέραν του φυσικού μέτρου αύξησιν του τιμαρίθμου, αλλά και σπρώχνει την χώραν εις δημοσιονομικόν απροχώρητον, όταν τα εύφορα έτη διαδεχθούν, όπως είνε φυσικόν, έτη αφορίας, ενώ αφʼ ετέρου απογοητεύει κάθε συντηρητικόν στοιχείον του τόπου, εφόσον καταρρίπτει εις την συνείδησιν του πλήθους το ελεύθερον πολίτευμα, το οποίον πεπλανημένως πιστεύεται ότι είνε το σήμερον εφαρμοζόμενον, και συντελεί τοιουτοτρόπως όπως προμηθεύει προσηλύτους εις τους προπαγανδίζοντας τα δικτατορικά κηρύγματα.

Εις τον Νομόν Ρεθύμνης παρέχεται η ευκαιρία διά της επαναληπτικής εκλογής της προσεχούς Κυριακής να κάμη μίαν σοβαράν προειδοποίησιν προς τον πρωθυπουργόν, εκλέγων διʼ ογκόδους πλειοψηφίας τον Φιλελεύθερον υποψήφιον κ. Σκουλάν γνώριμον εις όλους υμάς ως παλαίμαχον των εν Κρήτη και έπειτα των εν Ελλάδι αγώνων.

Προ ημερών, είχα καλέσει όλους εκείνους που είχαν την ΕΥΓΕΝΗ ΦΙΛΟΔΟΞΙΑΝ νʼ αντιπροσωπεύσουν τον Νομόν Ρεθύμνης εις την προσεχή επαναληπτικήν εκλογήν και τους εζήτησα να συμφωνήσουν όπως υποδείξουν ένα μεταξύ αυτών, ο οποίος νʼ αναγνωρισθή ως επίσημος υποψήφιος του κόμματος.

Και όλοι μεν οι λοιποί υποψήφιοι μου εδήλωσαν ότι, επειδή ήτο δύσκολος η μεταξύ των συνεννόησις μου αναθέτουν να ορίσω εγώ τον υποψήφιον τον οποίον αναλαμβάνουν όλοι να υποστηρίξουν.

Μόνον δύο εκ των υποψηφίων διεφώνησαν υποστηρίζοντες ότι έπρεπε να μη αναμιχθώ εις τον εκλογικόν αυτόν αγώνα, αλλά νʼ αφήσω τους διαφόρους Φιλελευθέρους υποψηφίους να συναγωνισθούν μεταξύ των, διά να εκλεχθή εκείνος που θα πάρη τας περισσοτέρας ψήφους.

Παρετήρησα προς αυτούς ότι αν συνεμορφούμην με την αξίωσίν των, και δεν ανεμιγνυόμην εις την εκλογήν, αύτη θα εκερδίζετο ασφαλώς από τον κυβερνητικόν υποψήφιον. Διότι, όσον και αν η μεγάλη πλειοψηφία των εκλογέων του Νομού Ρεθύμνης είνε Φιλελεύθεροι, είνε φανερόν ότι, καταμεριζομένης της δυνάμεώς μας εις υποστήριξιν ένδεκα Φιλελευθέρων υποψηφίων, ήτο αδύνατον να συγκεντρώση κανείς από αυτούς τας 3.000 ψήφους, αι οποίαι θα ήσαν απολύτως αναγκαίαι, διά να εξασφαλισθή η επιτυχία των Φιλελευθέρων.

Όπως εννοείτε ηρνήθην να συμμορφωθώ με την αξίωσιν αυτήν. Και ο μεν ένας από τους δύο τούτους υποψηφίους περιωρίσθη εις την εκδήλωσιν του πνεύματος της απειθαρχίας, επιμένων εις την υποστήριξην της υποψηφιότητός του.

Δια τον άλλον ο οποίος έφθασε να με απειλήση με εμφύλιον πόλεμον, εάν ηρχόμην εις Ρεθύμνην, διά να εξηγήσω την σημασίαν της επικειμένης εκλογής, και ζητήσω να συγκεντρώσετε τας ψήφους σας υπέρ του επισήμου υποψηφίου του κόμματος των Φιλελευθέρων, δεν έχω ανάγκην νʼ ασχοληθώ περισσότερον διότι ούτος διʼ αποφάσεως της Διοικούσης Επιτροπής διεγράφη ήδη από τα στελέχη των Φιλελευθέρων.

Ζητώ λοιπόν από τους Φιλελευθέρους εκλογείς του Νομού Ρεθύμνης να προσέλθουν όλοι, άνευ εξαιρέσεως, εις τας κάλπας την προσεχή Κυριακήν, διά να δώσουν την ψήφον των εις τον φίλον κ. Β. Σκουλάν, και διά της συγκεντρώσεως μεγάλης υπέρ αυτού πλειοψηφίας να δώσουν εις την κυβέρνησιν να εννοήση ότι, αν τολμήση να καταπατήση το ελεύθερον πολίτευμά μας, είτε διά της εγκαταστάσεως δικτατορίας είτε διά της αποπείρας αναστηλώσεως του λαομισητού θρόνου, ειμπορεί μεν να οδηγήση την χώραν εις συμφοράν, αλλά θα οδηγήση ασφαλώς την εαυτήν της εις αληθή αυτοκτονίαν.