Ο Βενιζέλος προανήγγειλε το κίνημα με ομιλία του στο Ρέθυμνο

Μια ομιλία στις 21 Ιανουαρίου 1935, με αφορμή την αναπληρωματική εκλογή βουλευτή στο νομό

Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων


Σπάνια κείμενα των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων, γραμμένα κατά το 19ο ή στις αρχές του 20ου αιώνα, παρουσιάζομε από αυτή εδώ της στήλη κάθε Δευτέρα. Κείμενα που είτε είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, είτε δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Για παράδειγμα, κείμενα των μεγάλων λογοτεχνών, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης ή ο Ιωάννης Κονδυλάκης, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στις συλλογές και τα βιβλία τους.

Έτσι θα μπορέσομε να γνωρίσομε, και ενδεχομένως να βοηθήσομε στη διάσωση άγνωστων κειμένων, μεγάλων μορφών της διανόησης, της πολιτικής, των πολιτικών, επαναστατικών και κοινωνικών αγώνων της Κρήτης και των Κρητικών.

Το σημερινό μας κείμενο έχει την υπογραφή του Ελευθερίου Βενιζέλου, της μεγαλύτερης μορφής του πολιτικής ζωής της Ελλάδας, και σχετίζεται με τα γεγονότα του κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935, τα οποία παρουσιάσαμε στις προηγούμενες σελίδες, με την αφορμή των φωτογραφικών και άλλων ντοκουμέντων για τον εθνομάρτυρα Ιωάννη Ιωαννίδη. Σχεδόν 40 ημέρες πριν ξεσπάσει το κίνημα, στις 21 Ιανουαρίου 1935, ο Ελευθέριος Βενιζέλος μίλησε σε μια μεγάλη συγκέντρωση στο Ρέθυμνο, με αφορμή την αναπληρωματική εκλογή στο νομό, στην οποία εξελέγη ο επίσημος Φιλελεύθερος υποψήφιος Σκουλάς. Η παρουσία του γηραιού, ήδη, Ε. Βενιζέλου σε μια τοπική εκλογή, και μάλιστα αναπληρωματική, δεν πρέπει να προκαλεί εντύπωση, καθώς αυτή ήταν η αφορμή να εξαπολύσει μια ολομέτωπη και σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση των Λαϊκών και του Παναγή Τσαλδάρη, την οποία λίγες εβδομάδες αργότερα επιχείρησε να ανατρέψει με το κίνημα των αξιωματικών του στρατεύματος. Στην ουσία, με την ομιλία του αυτή ο Βενιζέλος έδινε τη δική του «κάλυψη» για όσα θα ακολουθούσαν. Στη συνέχεια αναδημοσιεύομε ολόκληρο το κείμενο της ιστορικής αυτής ομιλίας, που μάς δείχνει και οξύτατο πολιτικό κλίμα που υπήρχε στη χώρα. Το κείμενο αναδημοσιεύεται από την ηρακλειώτικη εφημερίδα «Ανόρθωσις» του πολιτικού και προσωπικού του φίλου Ανδρέα Ζωγράφου, που όπως έχομε αναφέρει, φυλακίστηκε για τη συμμετοχή του στο κίνημα.

Για την ιστορία νʼ αναφέρομε ότι το Κόμμα των Φιλελευθέρων κατέβηκε με τρεις υποψήφιους (!) στην αναπληρωματική εκλογή του Ρεθύμνου, που είχε γίνει την Κυριακή 28 Ιανουαρίου 1935. Εκτός από τον επίσημο, και εκλεγέντα, Σκουλά, ήταν υποψήφιοι οι ανεξάρτητοι Φιλελεύθεροι Γοβατζιδάκης και Παπαδάκης, ενώ ο υποψήφιος των Λαϊκών Τρουλινός είχε έλθει δεύτερος σε ψήφους, με σχεδόν 1.700 ψήφους διαφορά (5.806-4.163). Υπήρχε επίσης υποψήφιος του ΚΚΕ (Πετράκης). Το κλίμα ήταν τόσο οξυμένο που είναι χαρακτηριστικό ότι ο ηγέτης του Λαϊκού κόμματος και πρωθυπουργός Παναγής Τσαλδάρης είχε δηλώσει την επομένη των εκλογών ότι ήταν ενθουσιασμένος από το αποτέλεσμα, καθώς ο υποψήφιός του αύξησε τις ψήφους του.

Αλ. Α. Ανδρικάκης