Της Εύας Στειακάκη *

«Καλή Σαρακοστή» νωρίς νωρίς φέτος. Νηστεία λοιπόν για σαράντα οχτώ ημέρες, για την ακρίβεια, μέχρι να έρθει το Άγιο Πάσχα. Γεγονός είναι πως τα τελευταία χρόνια ακούω όλο και περισσότερο κόσμο να ακολουθεί τη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής. Μετά από τα χρόνια της απόρριψης των θρησκευτικών κανόνων και έπειτα από τις πολλές προσπάθειες, γιατρών, διαιτολόγων, ειδικών και μη, ότι η νηστεία κάνει καλό στην υγεία μας, είδαμε μάλλον με άλλο μάτι όσα η θρησκεία μας για πάρα πολλά χρόνια όριζε με σοφία, για τη σωματική αλλά και πνευματική μας κάθαρση.

Νηστεία, ετυμολογικά, σημαίνει «δεν τρώγω» (αρνητικό μόριο νη και το ρήμα εσθίω που σημαίνει τρώγω). Αποχή από την κατανάλωση τροφίμων ζωικής προέλευσης όπως το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά. Τα όσπρια, τα θαλασσινά, τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί, τα δημητριακά και το ταχίνι αποτελούν τις πρώτες ύλες των εδεσμάτων που καταναλώνουμε αυτή την περίοδο. Γεγονός είναι πως η απλότητα, η λιτοφαγία και η ολιγοφαγία θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τις διατροφικές μας αρετές αυτή την περιόδο. Η νηστεία είναι συνδυασμένη με την απλότητα, την αρετή της εγκράτειας, την εξάσκηση της θέλησης μας και την αποχή από άσχημες σκέψεις και θυμό. Στις εποχές που ζούμε θέλει μεγάλη θέληση, προσπάθεια και συγκέντρωση στον εαυτό μας για να ασκηθούμε σωματικά και πνευματικά και να εκπληρώσουμε αυτό το στόχο.

Αν δούμε προσεκτικά τα σαρακοστιανά εδέσματα από γαστρονομική άποψη εκείνο που τα χαρακτηρίζει είναι η απλότητα, τόσο στα υλικά όσο και στις τεχνικές. Μαγειρική με τα λίγα. Ιδιαίτερο γνώρισμα βέβαια και της Ελληνικής κουζίνας γενικότερα. Όμως αυτή την περίοδο ταπεινά και εποχιακά προϊόντα με απλές τεχνικές, μετατρέπονται σε θεσπέσια πιάτα που τίποτα δεν έχουν να ζηλέψουν από τον πλούτο των γεύσεων άλλων εποχών του χρόνου. Κυρίαρχο υλικό που ʽαγκαλιάζειʼ με τη νοστιμιά του όλα τα σαρακοστιανά, το πολύτιμο ελαιόλαδο. Υπάρχουν βέβαια και συνταγές αλάδωτες, όπου στη θέση του χρησιμοποιείται το ταχίνι ή τα καρύδια. Πρωταγωνιστές του τραπεζιού είναι τα όσπρια που με πολλούς και ενδιαφέροντες συνδυασμούς κερδίζουν τις εντυπώσεις. Εκτός από τις γνωστές μας συνταγές, η φαντασία και η ευρηματικότητα δημιουργούν πρωτότυπους, υγιεινούς και νόστιμους συνδυασμούς. Μαγειρεμένα στο φούρνο ρεβύθια με σπανάκι και μπόλικο λεμόνι, ή γίγαντες με χόρτα και λίγη ντοματούλα. Συνδυασμένα με δημητριακά μας δίνουν πρωτείνες ισάξιες του κρέατος και νοστιμιά, όπως τα αγαπημένα ρεβυθόρυζο και φακόρυζο. Οι ξηροί καρποί ταιριάζουν εξαιρετικά με τα όσπρια και δίνουν στη συνταγή μια ιδιαίτερα γήϊνη γεύση. Όπως μια ιδιαίτερη συνταγή που δοκίμασα πρόσφατα με γίγαντες αρτυμένους με κύμινο, κόκκινο γλυκό πιπέρι, λίγο μοσχοκάρυδο, λαδάκι, λεμονάκι και πασπαλισμένους με καβουρντισμένα ψιλοκομμένα φουντούκια και μαϊντανό. Τα όσπρια ως το κρέας της σαρακοστής μετατρέπονται μαγικά σε γιουβέτσι, όπως τα ρεβύθια μαγειρεμένα με λαχανικά, ντοματούλα και ψιλό κριθαράκι, ή σε τραγανούς κεφτέδες με μπόλικα μυρωδικά και άφθονο κρεμμυδάκι.