Της Κατερίνας Μυλωνά

«Ο κόσμος δεν αλλάζει, ο κόσμος σκέφτεται πώς θα κερδίσει ένα πρόσκαιρο…. »

Οι άνθρωποι που «προσκυνούν» το χρήμα, που θυσιάζουν ακόμα και τη ζωή του για αυτό, το αμερικάνικο όνειρο που δε γίνεται πραγματικότητα, η οικονομική ύφεση, οι ανθρώπινες σχέσεις… Όλα τα παραπάνω πραγματεύεται ο Άρθουρ Μίλλερ στο έργο του «Ο Θάνατος του εμποράκου».

Τον… εμποράκο υποδύεται ο μοναδικός Θύμιος Καρακατσάνης, σε μια παράσταση που περιοδεύει τις επόμενες μέρες σε Χανιά και Ηράκλειο.

Ο μεγάλος Έλληνας ηθοποιός μιλάει στην «Π» για τα όσα συμβαίνουν γύρω μας, την αγάπη για το χρήμα, την πολιτική, την τηλεόραση.

Το έργο αναφέρεται στην Αμερική της οικονομικής ύφεσης του 1929. Ο θεατής αναγνωρίζει την εποχή μας;

«Εσείς τι λέτε; Το πρόβλημα, βέβαια, δεν περιορίζεται σε αυτό ακριβώς το σημείο. Το πρόβλημα είναι ότι ο Μίλερ έχει γράψει για το αμερικάνικο όνειρο μεν αλλά στην ουσία κάνει μια σάτιρα ενάντια στον καπιταλισμό. Σε αυτές τις κοινωνίες τις καπιταλιστικές το μόνο που υπάρχει είναι η αγωνία του πολίτη να γίνει και αυτός ο πετυχημένος καπιταλιστής. Για αυτό δε σε ρωτάνε τι δουλειά κάνεις αλλά πόσα βγάζεις. Έτσι μπορεί να μετρηθεί σήμερα η ύπαρξη ενός ανθρώπου. Περιορίζεται και στις σχέσεις των ανθρώπων, στον τρόπο που μεγαλώνουν τα παιδιά, στην παιδεία μας. Δεν υπάρχει παιδεία, υπάρχει ένα φροντιστήριο αξιών, ποιος θα καταφέρει να γίνει πετυχημένος, δηλαδή, να έχει οικονομική επιφάνεια, αυτό πάει να πει πετυχημένος. Για αυτό και στο έργο μας ο Μίλερ έχει βάλει τον πετυχημένο αδελφό να είναι πεθαμένος, έρχεται ως πεθαμένος μες τη μνήμη του εμποράκου. Γιατί το έργο δεν είναι έργο ανθρώπων, είναι ένα έργο που παρουσιάζει έναν εγκέφαλο, τον εγκέφαλο του εμποράκου. Μέσα εκεί είναι μνήμες, γυρίζει ο κόσμος όλος. Μέσα σε ένα αμερικάνικο- εδώ που τα λέμε είναι ελληνοαμερικάνικο αυτό το -θα έλεγα- δαιδαλώδες της ζωής μας. Είναι μια τρελή- τρελή, θα έλεγα, παρανοϊκή ύπαρξη. Στο τέλος καταντάει, για να πετύχει, να μη χρωστά και το σπίτι να το πάρουν από την οικογένεια, φτάνει στο σημείο για να αυτοκτονήσει και να πάρει την ασφάλεια.»

Ύψιστη αξία, δηλαδή, είναι το χρήμα. Όλες οι κινήσεις, σχέσεις μας περιστρέφονται γύρω από αυτό;

«Ναι, ναι, αυτό. Πέστε μου εσείς τι άλλο έχει αξία σήμερα; Όλος ο οχετός των διαφημίσεων τι κάνει; Έχει στόχο το χρήμα. Αν αυτό το προϊόν είναι βλαβερό για την ανθρώπινη ζωή, ποιον ενδιαφέρει; Κανένα, αρκεί να πετύχει το προϊόν. Για αυτό αλλάζουνε design, περιτύλιγμα κάθε φορά μπας και πιάσει το καινούργιο περιτύλιγμα τον ανυποψίαστο, ηλίθιο Έλληνα ή οποιοδήποτε πολίτη για να τον βάλει μέσα στο ατέλειωτο, απέραντο, θα έλεγα, κτηνιατρικό κατασκεύασμα που είμαστε εμείς οι πολίτες του καπιταλισμού. Να μου πείτε ευτυχώς που υπάρχει κι αυτός γιατί αν ήταν και τίποτα άλλο πάλι το ίδιο θα καταντούσε. Ο κόσμος δεν αλλάζει, ο κόσμος σκέφτεται πώς θα κερδίσει ένα πρόσκαιρο…. Όλοι αυτοί των οικογενειών τα παρακλάδια τι είναι; Πετυχημένοι, από τζάκι που λένε. Και τώρα μας ήρθαν από το Χάρβαρντ, για αυτό τα κάνουνε και χάρβαλο…».