Εκδήλωση με θέμα «Η Μάσκα που κρύβει, η μάσκα που αποκαλύπτει» πραγματοποιεί σήμερα ο δήμος Ηρακλείου στο πλαίσιο των εκδηλώσεων Καστρινό Καρναβάλι 2010.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου στις 8.00 το βράδυ, ενώ ομιλητής σε αυτή θα είναι ο δημοσιογράφος Νίκος Ψιλάκης.

Ο κ. Ψιλάκης μας μεταφέρει στον χαμένο κόσμο της παλιάς Κρητικής Αποκριάς θυμίζοντας τα έθιμα, τις μεταμφιέσεις, τα δρώμενα και τις ξεχασμένες μάσκες που υπέκυψαν στον μεταπολεμικό «εκσυγχρονισμό». Παράλληλα, όμως, θα παρουσιάσει πραγματικές μάσκες της συλλογής του, μάσκες που προέρχονται από την Κρήτη, από άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά και από διάφορες περιοχές του κόσμου (κεντρική και δυτική Αφρική, Γουατεμάλα, Μεξικό, Παπούα, Βόρνεο, Ιαπωνία). Η μικρή δειγματοληπτική έκθεση θα παραμείνει ανοικτή μόνο κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης.

Η ομιλία θα πλαισιωθεί με προβολή αποσπασμάτων video, λήψεις της Έφης Ψιλάκη, τα οποία δείχνουν τους διαφορετικούς τύπους της μάσκας και τις διαφορετικές λειτουργίες της. Ανθρωπομορφικές, ζωομορφικές ή αλλόκοτες μίξεις χαρακτηριστικών από διαφορετικά έμβια όντα, οι μάσκες αναπαράγουν και αναπαριστούν άλλοτε τον φυσικό κόσμο και άλλοτε τον αόρατο κόσμο των πνευμάτων. Στους Δυτικούς Πολιτισμούς η μάσκα επιβίωσε στη θεατρική της μορφή αλλά και ως αντικείμενο που σχετίζεται με καρναβαλικές μεταμφιέσεις. Ωστόσο, πίσω από τα δρώμενα αποκαλύπτονται πρωτογενή υποστρώματα και τελετουργικές εκφράσεις που οδηγούν ακόμη και στην καλύτερη κατανόηση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Στους λεγόμενους «πρωτόγονους» πολιτισμούς η μάσκα εξακολουθεί να παραμένει αντικείμενο με μεγάλη θρησκευτική λειτουργία, με σημαίνονται ηθικό και κοινωνικό ρόλο και με βαθιά λατρευτική σημασία.

Σημειώνεται ότι μερικές από τις μάσκες που θα εκτεθούν ή θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση υπήρξαν ιερά αντικείμενα και παραπέμπουν σε περίπλοκες τελετουργίες, όπως:

- γονιμότητα των ανθρώπων και της γης

- εορτές απαρχών και συγκομιδής των προϊόντων

- μαγικές και θεραπευτικές πρακτικές

- επιβολή του νόμου, επιβολή ποινών σε παραβάτες και εν γένει απόδοση δικαιοσύνης

- διαβατήριες τελετές, όπως ενηλικίωσης αγοριών και κοριτσιών

- τελετουργίες περιτομής.

Παρουσιάζοντας τα διάφορα ελληνικά παραδείγματα ο ομιλητής θα αναφερθεί στις μεταμφιέσεις της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων στον Βορειοελλαδικό χώρο, στη Βουλγαρία και την Τρανσυλβανία της Ρουμανίας, καθώς και στις πιο σημαντικές Αποκριάτικες μεταμφιέσεις, ιδιαίτερα αυτές που διασώζουν αρχαιότερα στοιχεία.