Του Κώστα Μπογδανίδη
Ένας χρόνος συμπληρώνεται αυτό το διάστημα από την ανάρτηση της μελέτης για την παλιά πόλη του και οι Ηρακλειώτες ακόμη περιμένουν τις τελικές αποφάσεις! Οι…3600 ενστάσεις που κατατέθηκαν δείχνουν ίσως και τις…αστοχίες, τις αβλεψίες της μελέτης που φέρνει τα πάνω κάτω στην παλιά πόλη. Αλλαγές που αφορούν τις χρήσεις γης, τους όρους δόμησης που τροποποιούνται, αλλά και την συνολική αναδιοργάνωση της λειτουργίας του ιστορικού κέντρου του Ηρακλείου, που αλλάζει μορφή όπως τουλάχιστον την…ονειρεύονται οι μελετητές!
Για το δήμο Ηρακλείου η μελέτη αυτή έχει εξελιχθεί σε μεγάλο…αγκάθι όπως ομολογεί και ο αντιδήμαρχος κ.Μαμουλάκης που βλέπει το τσουνάμι των αντιδράσεων να στρέφεται σύντομα κατά του δήμου και αναζητά τρόπο να υπερβεί τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η μελέτη αυτή καθεαυτή, αλλά και η ενδεχόμενη εφαρμογή της, ενώ στο μεταξύ έχουν ʽπαγώσειʼ τα πάντα.
ʽΟ κόσμος με το δίκιο του διαμαρτύρεται αφού περίμενε ότι θα τελειωνε πιο γρήγορα η διαδικασία. Αλλά όταν έχεις 3600 ενστάσεις είναι φανερό ότι υπάρχει πρόβλημαʼ τόνισε ο αντιδήμαρχος που συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη στο γραφείο του και ανέθεσε σε ομάδες δουλειάς να κατηγοριοποιήσουν τις ενστάσεις.
ʽΕίναι τόσες πολλές που αυτό που πρέπει πρωτίστως να γίνει είναι μια ομαδοποίηση των ενστάσεων που έχουν υποβληθεί τόσο από ιδιώτες όσο και από φορείς. Στη συνέχεια θα πάνε στον μελετητή με τις δικές μας προτάσεις, και μετά θα πάρει την τελική απόφαση το δημοτικό συμβούλιοʼ αναφέρει... Ζήσε Μάη μου δηλαδή…
«Είναι χρονοβόρος διαδικασία» παραδέχεται ο κ.Μαμουλάκης που επίσης θεωρεί ότι πολλές προτάσεις της μελέτης έγιναν επί χάρτου!
Και οι ίδιοι οι μελετητές παραδέχονται ότι υπάρχουν αδυναμίες οι οποίες φυσικά στα μάτια του κάθε πολίτη έχουν μετατραπεί σε αδικίες!
Γειτονιές εντός των τειχών χαρακτηρίζονται γενικής κατοικίας, όπως τον Άγιο Μηνά, το Βαλιδέ Τζαμί ( πλ.Κορνάρου) και θύλακες κατοικίας στον Άγιο Δημήτριο, τον Άγιο Τίτο, ενώ αλλάζει ο εμπορικός χάρτης του Ηρακλείου, μέσα από τις αλλαγές χρήσεων γης. Το ίδιο συμβαίνει και σε περιοχές περιμετρικά εκτός των τειχών, όπως Χ.Τρικούπη, Δημοκρατίας, Πυράνθου, Χανιώπορτα, Μάχης Κρήτης, όπου λειτουργούν δεκάδες επιχειρήσεις στις οποίες οι μελέτη αλλάζει χρήση. Εκτός από δεκάδες μικρές επιχειρήσεις, τίθεται ζήτημα και για μεγαλύτερες όπως ιδιωτικές κλινικές, ξενοδοχεία, που δεν νομιμοποιούνται.
Η μελέτη εξαιρεί, μια σειρά από εμπορικές δραστηριότητες, τις οποίες περιορίζει δραστικά, επιτρέποντας μόνο την λειτουργία καταστημάτων γενικής ανάγκης, όπως παντοπωλεία (με εξαίρεση τα mini market), φούρνους, ψαράδικα φρέσκων ψαριών, περίπτερα (όχι ψιλικατζίδικα) φαρμακεία, χαρτοπωλεία, αναψυκτήρια και εστιατόρια, τα οποία επιτρέπεται να λειτουργούν στις παραπάνω περιοχές. Κάθε άλλη εμπορική δραστηριότητα που σήμερα υπάρχει απαγορεύεται και δεν θα μπορούν να λειτουργούν μαγαζιά πώλησης ρούχων, παπουτσιών, καφενεία, καφετέριες κλπ. Αυτό συνεπάγεται ότι οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων αυτών δεν θα μπορούν να εκμισθώσουν τα καταστήματά τους για όλες τις χρήσεις που απαγορεύονται και παθαίνουν ολοκληρωτική οικονομική καταστροφή.
Σύμφωνα με τη μελέτη οι δρόμοι στους οποίους απαγορεύεται καθολικά κάθε εμπορική χρήση είναι οι εξής: Επιμενίδου, Βύρωνος, Κορωναίου, Βιάννου, Γιαννίκου, στον παραλιακό δρόμο έως τον προμαχώνα του Αγίου Ανδρέα,
την Γιαμπουδή, την Μαλικούτη, την Κουρμούληδων, την Κριτοβουλίδου, την Αρχανών, την Ταξιάρχου Μαρκοπούλου, την Λασιθίου…
Οι ενστάσεις
Θυμίζουμε ότι 4 ήταν οι βασικές επισημάνσεις που κατέθεσε ο Εμπορικός Σύλλογος- συμπίπτουν με τις προτάσεις του Επιμελητηρίου-και είναι
1. Σε ολόκληρη την παλιά πόλη είτε είναι περιοχές γενικής κατοικίας, είτε είναι εμπορικής χρήσης, να επιτρέπονται όλες οι μορφές εμπορικής δραστηριότητας.
2. Ειδικά για τα εμπορικά καταστήματα να παραμείνει μόνο ο περιορισμός επιφάνειας μέχρι 600 τετραγωνικά μέτρα για όλη την παλιά πόλη.
3. Κλιμακωτή μείωση για τις μεγάλες ιδιοκτησίες και μηδενική μείωση για τις μικρές στις προτεινόμενες μειώσεις των συντελεστών δόμησης.
4. Παροχή οικονομικών κινήτρων (όπως εξεύρεση κοινοτικών πόρων) σχετικά με τους μορφολογικούς περιορισμούς δόμησης, για την διατήρηση και βελτίωση των προσόψεων κτηρίων διατηρητέων και μη, με στόχο την αναβάθμιση της πόλης του Ηρακλείου με ταυτόχρονη σύνδεση παλιού και νέου.
Καταστροφική για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, χαρακτήρισε τη μελέτη ανάπλασης και η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων νομού Ηρακλείου που θεωρεί ότι η μελέτη αυτή για κανένα λόγο δεν πρέπει να εφαρμοστεί. : «Οι συντελεστές δόμησης μειώνονται μέχρι και 50%. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι προτείνεται να μειωθούν οι συντελεστές δόμησης α) από 2,8 σε 1,4 ανεξαρτήτως εμβαδού οικοπέδου στην οδό 1866 β) από 2,8 σε 1,8 για τα πρώτα 200 τ.μ. και σε 1,4 για τα επιπλέον τ.μ. στην παραλιακή λεωφόρο Σοφοκλή Βενιζέλου από Γιαμαλάκη έως Δουκός Μποφόρ γ) από 2,8 σε 2 για τα πρώτα 200 τ.μ. και σε 1,4 για τα επιπλέον τ.μ. στις οδούς 1821 και Έβανς κλπ. Ως παράδειγμα αναφέρομε ότι ένα οικόπεδο 100 τετραγωνικών μέτρων στην οδό 1866 στο οποίο μπορεί να κτιστεί με τα σήμερα ισχύοντα, μια οικοδομή 280 τετραγωνικών μέτρων, σύμφωνα με την πρόταση των μελετητών θα μπορεί να κτιστεί σʼ αυτό οικοδομή 140 τετρ. μέτρων. Η μελέτη προτείνει επίσης μείωση του ποσοστού κάλυψης σε αρκετά τμήματα της παλιάς πόλης από 70% σε 60%. Οι μειώσεις των Σ.Δ. έχουν τις εξής συνέπειες α) Ολοκληρωτική καταστροφή παθαίνουν όσοι είναι ιδιοκτήτες αέρινης στήλης σε οικοδομές χωρίς να προβλέπεται οποιαδήποτε αποζημίωσή τους. β) Θα μειωθούν οι αξίες των ακινήτων ιδίως των ορόφων που δεν προβλέπεται να ξανακτιστούν με τους νέους μειωμένους συντελεστές γ) Αν χρειαστεί να ξαναχτιστεί μια πολυκατοικία, στα γραφεία, στα διαμερίσματα ή στα καταστήματα που θα ξαναχτιστούν θα είναι συνιδιοκτήτες και οι ιδιοκτήτες των ορόφων που δεν θα μπορούν να ξαναχτιστούν».
Τα 9 τμήματα
Το σχέδιο ανάπλασης της Παλιάς Πόλης, έχει «μοιράσει» την πόλη σε εννέα τμήματα, για το κάθε ένα από τα οποία έχει διαμορφώσει συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς θα αναπτυχθεί.
Πιο συγκεκριμένα
• Η περιοχή του Αγίου Μηνά προσδιορίζεται από τη μελέτη, ως “ειδικό πολεοδομικό κέντρο” με μια γραμμική ζώνη περί τις οδούς 1866 και Καρτερού όπου υπάρχει η παλιά αγορά τροφίμων, διατηρείται η παραδοσιακή - ιστορική χρήση, και προτείνεται η αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, με τις κατάλληλες επεμβάσεις, διατήρησης, αποκατάστασης, συντήρησης και εκσυγχρονισμού του κτιριακού αποθέματος. Κατά μήκος της λεωφόρου Καλοκαιρινού, προτείνεται συνολική αναβάθμιση. Στο Πανάνειο, η μελέτη, προτείνει αποκατάσταση και ανάδειξη του κτιρίου (το οποίο έχει κηρυχθεί διατηρητέο) και η ένταξη σʼ αυτό κέντρου προληπτικής ιατρικής
• Η περιοχή Βαλιδέ Τζαμί καταλαμβάνει το νοτιοανατολικό τμήμα της Παλιάς Πόλης. Αναπτύσσεται σε μια έκταση 197 στρεμμάτων. Στο τμήμα της περιοχής Βαλιδέ Τζαμί με παραδοσιακό ιστό, η παρέμβαση αφορά την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου με στόχο την διατήρηση του παραδοσιακού χαρακτήρα .
• Από την αρχή ξαναβλέπουν τη Βίγλα που σήμερα έχει διολισθήσει στην εγκατάλειψη. Η επέμβαση στην περιοχή αυτή κινείται στους δύο βασικούς άξονες της προστασίας και ανάδειξης του μνημείου στη θέση αυτή, επαναλαμβάνοντας ότι ως μνημείο θεωρείται το σύνολο της γειτονιάς, τα σπίτια μαζί με το τείχος, καθώς υπάρχει ιστορικότητα στα κτίσματα πλέον, καθώς και της αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος των κατοίκων της.
• Για Άγιο Τίτο-Άγιο Δημήτριο οι μελετητές εισηγούνται σημειακές τροποποιήσεις όπου προτείνεται μεταξύ άλλων η απελευθέρωση τους από διαμπερείς κινήσεις αυτοκινήτων και από την παρόδια στάθμευση. Οι περιοχές αυτές εξετάζονται κατά περίπτωση: Όσον αφορά την περιοχή περί την 25ης Αυγούστου, διατηρείται σαν κεντρικός πυρήνας με τις λειτουργίες του. Εξυγιαίνεται από δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τον χαρακτήρα της ιστορικής πόλης. Προτείνεται η ανάδειξη των μνημείων, η αναβάθμιση του δημοσίου χώρου κλπ
• Για την περιοχή Ανάληψης η μελέτη αναφέρει ότι σε τμήμα της οι κατοικίες εφάπτονται στο τείχος και είναι αυθαίρετες συνεπώς πρέπει να προστατευτεί το τείχος και παράλληλα να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να παραμείνουν τα κτίσματα ως έχουν και πιθανόν κάποια που δεν συνάδουν με τον ιστορικό χαρακτήρα του χώρου να απομακρυνθούν. Προτείνεται η περιοχή κατά μήκος του ενετικού τείχους, να ενταχθεί στο συνολικό Προεδρικό Διάταγμα των ενετικών τειχών, μαζί με τη Βίγλα.
• Στο Λάκκο η πρόταση επιχειρεί να κρατήσει όρθια κάποια τα συνεχώς αποδεκατιζόμενα τμήματα του ιστορικού κέντρου, χωρίς να βάλει φρένο στην πολεοδόμηση, την οποία αποδέχεται αρκεί να γίνεται με χαμηλούς συντελεστές δόμησης. Η πρόταση της μελέτης εισηγείται την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου με στόχο την διατήρηση του παραδοσιακού χαρακτήρα και την αναβάθμιση της αισθητικής του δημόσιου ελεύθερου χώρου, ενώ παράλληλα ανοίγονται, δίοδοι στα εσωτερικά των οικοδομικών τετραγώνων για την προσπέλαση εσωτερικών ιδιοκτησιών που δεν έχουν «πρόσωπο» με το ισχύον ρυμοτομικό σχέδιο.
• Την ανασυγκρότηση της οδού Εφόδου, με ξήλωμα των σπιτιών που βρίσκονται βόρεια και δυτικά του προμαχώνα, προτείνει η μελέτη της παλιάς πόλης, που ίσως είναι η πιο θεαματική παρέμβαση στο ιστορικό κέντρο. Ωστόσο μια τέτοια παρέμβαση, προϋποθέτει κατεδάφιση, κατοικιών, για τις οποίες ασφαλώς ανακύπτει ζήτημα κοινωνικής αποζημίωσης, και ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί ότι είναι δύσκολο να «περπατήσει», τόσο σε σχέση με την κοινωνική αποδοχή, όσο και σε σχέση με τον τρόπο αποκατάστασης των κατοίκων.
• Η περιοχή Λαβύρινθος βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της πόλης, στα όρια με τη θάλασσα και αποτελεί ένα οικιστικό σύνολο το οποίο παρουσιάζει ομοιογένεια αρχιτεκτονικού χαρακτήρα και διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά της λαϊκής αρχιτεκτονικής της περιόδου της τουρκοκρατίας. Οι προτάσεις για την περιοχή αυτή είναι, η διατήρηση των κτισμάτων κατοικίας. Ο τρόπος διατήρησης και ακριβούς επαναδόμησης θα προκύψει μέσα από συστηματική μελέτη, ταυτόχρονα με αρχαιολογική – ιστορική τεκμηρίωση των κατασκευών αυτών σε σχέση με το τείχος και τα Νεώρια.

