
Ένα μοναδικό κείμενο του φλογερού φιλέλληνα και φιλοκρητικού Κλεμανσώ, πρωθυπουργού της Γαλλίας και δημοσιογράφου, μετά από μια επίσκεψή του στο Ηράκλειο το 1904
Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων
Τα κείμενα των μεγάλων είναι η στήλη της «Π» στην οποία, κάθε Δευτέρα, από αυτή εδώ τη θέση, παρουσιάζονται σπάνια κείμενα των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων, γραμμένα κατά το 19ο ή στις αρχές του 20ου αιώνα. Κείμενα που είτε είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, είτε δημοσιεύονται για πρώτη φορά.
Κείμενα των μεγάλων λογοτεχνών, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης ή ο Ιωάννης Κονδυλάκης, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στις συλλογές και τα βιβλία τους, έχουν θέση στη στήλη μας.
Έτσι θα μπορέσομε να γνωρίσομε, και ενδεχομένως να βοηθήσομε στη διάσωση άγνωστων κειμένων, μεγάλων μορφών της διανόησης, της πολιτικής, των πολιτικών, επαναστατικών και κοινωνικών αγώνων της Κρήτης και των Κρητικών.
Σήμερα φιλοξενούμε ένα πραγματικά μοναδικό κείμενο, μιας μεγάλης μορφής της ευρωπαϊκής διανόησης και της πολιτικής, του Γάλλου φιλέλληνα Ζωρζ Κλεμανσώ (Georges Clemenceau), θερμού υποστηρικτή των ελληνικών δικαίων και ιδιαίτερα της Κρήτης και προσωπικού φίλου του Ελευθερίου Βενιζέλου, για τον οποίο είχε εκφράσει πολλές φορές το θαυμασμό του. Ο Κλεμανσώ υπήρξε πρωθυπουργός της Γαλλίας το 1906-1909, και το 1917-1920. Στη διάρκεια του Πρώτου παγκοσμίου Πολέμου επονομάστηκε «ο τίγρης της Ευρώπης» και ο «ο πατέρας της νίκης», με αφορμή του χειρισμούς του στη νίκη της Αντάντ επί του Άξονα, ενώ υπήρξε πρωταγωνιστής στη συνθήκη των Βερσαλιών,
Είχε γεννηθεί το 1841 και πέθανε το 1929. Ήταν δημοσιογράφος, γιατρός, συγγραφέας και πολιτικός. Το 1870 έγινε για πρώτη φορά βουλευτής και διακρίθηκε για τη ρητορική του δεινότητα, ενώ στη συνέχεια ίδρυσε στο Παρίσι την εφημερίδα «Δικαιοσύνη». Αργότερα, από τις στήλες μιας άλλη παρισινής εφημερίδας, της «Αυγής», μαζί με τον Εμίλ Ζολά, έκανε εντονότατο αγώνα γύρω από την υπόθεση του λοχαγού Ντρέιφους και κατά των συνωμοτών, οι οποίοι χάλκευσαν τη σε βάρος του ψεύτικη κατηγορία για προδοσία, κατηγορία που οδήγησε το Γαλλοεβραίο αξιωματικό προς τη γνωστή άδικη καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη, στο «Νησί του διαβόλου». Μετά την πρώτη του πρωθυπουργία ίδρυσε μια ακόμη εφημερίδα, τον «Ελεύθερο Άνθρωπος», ενώ συνέγραψε αρκετά έργα, όπως, «Δημοσθένης», «Προς την δύσιν της σκέψης», «Ο πέπλος της ευτυχίας» κ.α.
Τα φιλελληνικά του αισθήματα τα εξέφραζε συχνά τόσο από το βήμα της βουλής, όσο και με την αρθρογραφία του, αλλά και με τη στάση του υπέρ της Ελλάδας στις διαπραγματεύσεις για τις συνθήκες των Βερσαλιών και των Σεβρών.
Πολύ φλογερή ήταν η αρθρογραφία του για την Κρήτη, τόσο την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όσο και κατά την αυτονομία της Κρητικής Πολιτείας, όταν υποστήριζε την ένωση του νησιού με την Ελλάδα.
Ο Κλεμανσώ έκανε στα 1904 ένα όχι και τόσο γνωστό ταξίδι στο Ηράκλειο. Πιθανώς το μοναδικό του στο νησί. Και επιστρέφοντας στο Παρίσι έγραψε ένα ακόμη θερμό άρθρο για την Κρήτη. Το κείμενο αυτό είχε δημοσιευτεί στην «Αυγή» (“Aurore”), στην εφημερίδα που εξέδιδε τότε. Ο μεγάλος πολιτικός περπάτησε στους δρόμους του Ηρακλείου, που ακόμη δεν είχε επουλώσει τις πληγές του από τις σφαγές της 25ης Αυγούστου 1898, αλλά και από το σκοτάδι της Τουρκοκρατίας. Ενθουσιασμένος από τη φιλοξενία, και για να συγκινήσει τους Ευρωπαίους που σχεδόν πάντα είχαν «φιλοτουρκική ουδετερότητα» έναντι των δικαίων της Ελλάδας και της Κρήτης, κατέληγε σʼ εκείνο το άρθρο του: «Οι άνθρωποι δεν εξέμαθον ακόμη εκεί να φοβώνται και να απεχθάνωνται τον ξένον, και η θύρα της οικίας, όλως ανοικτή, διατηρεί το άρωμα της αρχαιότητός της. Θα είνε αδυναμία μου εάν δεν κατωρθώσω να σας κάμω να αγαπήσητε τους εξόχους τούτους Έλληνας της Κρήτης, ενούντας τον έρωτα της πατρίδος των με την λατρείαν της Γαλλίας, ίνα σας εμπνεύσωσι την επιθυμίαν του να τους αγαπήσητε».
Το κείμενο μετά τη δημοσίευσή του στη γαλλική «Αυγή» αναδημοσιεύτηκε, τον Ιανουάριο του 1905, στον «Ελληνισμό», ένα πολιτικό περιοδικό που κυκλοφορούσε στην Αθήνα στις αρχές του 20ου αιώνα από την Εθνική Εταιρεία «Ελληνισμός».
Αλέκος Α. Ανδρικάκης

