
Εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση είναι πλέον η σωτηρία του φοινικοδάσους στο Βάι από το σκαθάρι που έχει ρημάξει πάνω από 2.500 φοίνικες σε όλη την Κρήτη και απειλεί επίσης συστάδες φοινικοειδών εκπληκτικού φυσικού κάλλους σε πολλές περιοχές του νησιού. Το κράτος «πιάστηκε στον ύπνο» ή απλά δεν ενδιαφέρθηκε μέχρι τώρα για τη σωτηρία του πασίγνωστου φυσικού μνημείου της Κρήτης, του μοναδικού στην Ελλάδα φοινικόδασους. Και οι χωρίς συντονισμό προσπάθειες ορισμένων δήμων και φιλότιμων ιδιωτών να περιορίσουν το πρόβλημα σε ορισμένα δέντρα και περιοχές, δεν έπιασαν τόπο…
Χθες το παράρτημα Κρήτης του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου συγκάλεσε «έκτακτη» σύσκεψη για το σημαντικό αυτό θέμα, δυστυχώς όμως κατόπιν εορτής…. Το πρόβλημα, όπως φαίνεται πια ξεκάθαρα, δεν αξιολογήθηκε σε όλες τις διαστάσεις του από το κεντρικό κράτος αλλά και τις αρμόδιες αρχές της Κρήτης, με αποτέλεσμα να απειλούνται πια άμεσα το φοινικόδασος και οι υπόλοιπες πανέμορφες συστάδες φοινικοειδών. Οι πιο απαισιόδοξοι υποστηρίζουν μάλιστα ότι δεν υπάρχει πλέον σωτηρία! Όπως λένε ορισμένοι εκ των επιστημόνων, οι αρμόδιες αρχές δεν είχαν την ικανότητα να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα όταν προέκυψε…. Πόσο μάλλον τώρα, που έχει γιγαντωθεί!
Πάνε σχεδόν τέσσερα χρόνια από τότε που η «Π» αποκάλυψε τις πρώτες προσβολές (10 Ιανουαρίου του 2006) και επεσήμανε την ανάγκη για την προστασίας του φοινικοδάσους. Αλλά από τότε μέχρι σήμερα το πρόβλημα επεκτείνεται με ταχύτατους ρυθμούς.
«Απειλείται άμεσα το φοινικόδασος»
Στη χθεσινή σύσκεψη μετείχαν ο πρόεδρος του ΤΕΙ Κρήτης εντομολόγος Βαγγέλης Καπετανάκης, επιστήμονες των ερευνητικών ιδρυμάτων, αρμόδιοι της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, του Κέντρου Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου και των δήμων στους οποίους έχουν διαπιστωθεί προσβολές. Μετείχε ακόμα ο δήμαρχος Ιτάνου, όπου υπάγεται το φοινικόδασος, Γιάννης Χατζηνάκης.
Όπως είπε ο πρόεδρος του παραρτήματος του ΓΕΩΤΕΕ Κώστας Καμπιτάκης κατά το πρώτο τρίμηνο του 2009 είχαν εντοπιστεί 700 φοινικοειδή σε όλη την Κρήτη προσβεβλημένα από το σκαθάρι. Οι τελευταίες μετρήσεις όμως δείχνουν ότι τα προσβεβλημένα φοινικόδεντρα φθάνουν τα 2.500. Το πιθανότερο είναι τα «χτυπημένα» από σκαθάρι φοινικόδεντρα να είναι κατά πολύ περισσότερα και να μην έχουν ακόμα καταγραφεί. Επίσης μέχρι τώρα το ΓΕΩΤΕΕ διαθέτει στοιχεία για μόνο δύο φοίνικες Θεοφράστου. Όμως σχολιάζεται ότι οι μη καταγεγραμμένοι αλλά προσβεβλημένοι φοίνικες Θεοφράστου είναι κατά πολύ περισσότεροι! Να σημειωθεί ότι το φοινικόδασος αποτελείται από φοίνικες Θεοφράστου.
Ο κ. Καμπιτάκης χθες ήταν σαφής: «Το φοινικόδασος όπως και οι άλλες συστάδες φοινικοειδών της Κρήτης, απειλούνται άμεσα».
Τα μεγάλα λάθη
Παρά τις επισημάνσεις μερίδας επιστημόνων ότι το σκαθάρι απειλεί και τους γηγενείς φοίνικες Θεοφράστου, οι περισσότεροι γεωτεχνικοί πίστευαν ότι προσβάλλει μόνο ξενικές ποικιλίες φοινικοειδών. Έτσι, επαναπαύθηκαν.
Επιπλέον, δεν αξιολογήθηκε σωστά το πρόβλημα στα αρχικά στάδια του, όταν εκφράζονταν οι πρώτες ανησυχίες από υπηρεσίες δήμων (π.χ. Μαλίων, Χερσονήσου) και ιδιώτες για την εξάπλωση του φαινόμενου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένοι δήμοι κατέβαλαν επίπονες προσπάθειες για την εκρίζωση και τον ενταφιασμό των προσβεβλημένων δέντρων, διαδικασία εξαιρετικά δαπανηρή. Δεν υπήρξε όμως ο απαραίτητος συντονισμός και κυρίως η χρηματοδότηση.
Στις αρχές του 2009 συστάθηκε επιτροπή από την Περιφέρεια Κρήτης, η οποία πρότεινε την καταβολή ποσού συνολικού ύψους 500.000 ευρώ σε διάστημα τεσσάρων χρόνων για την αντιμετώπιση του φαινόμενου. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων θα κάλυπτε το κόστος εκρίζωσης, τεμαχισμού και ενταφιασμού προσβεβλημένων φοινικοειδών. (Παράλληλα, διατυπώθηκαν επικρίσεις για την εκμετάλλευση από κάποιους επιτήδειους του προβλήματος προκειμένου να έχουν οικονομικό όφελος).
Τα χρήματα δεν δόθηκαν και έτσι οι προσβεβλημένοι φοίνικες πολλαπλασιάστηκαν.
Οι προτάσεις
του ΓΕΩΤΕΕ
Σύμφωνα με τον κ. Καμπιτάκη «δεν μπορεί να υπάρχει απραξία λόγω κόστους διότι η αξία του δάσους και των συστάδων είναι ανεκτίμητη. Οι μεμονωμένες δαπάνες χρειάζεται να υπαχθούν σε ένα πρόγραμμα σαφές και συγκεκριμένο με την καθοδήγηση των γεωτεχνικών». Επίσης, κατά τον κ. Καμπιτάκη «οι ιδιοκτήτες φοινικοειδών θα πρέπει να ενημερώνουν άμεσα τις αρμόδιες αρχές, μόλις εντοπίζουν προσβολές και βέβαια σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές να εκριζώνουν τους φοίνικες τους».
Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο προτείνει επίσης τη δημιουργία ελεύθερων ζωνών από άλλα φοινικοειδή, περιμετρικά των συστάδων του κρητικού φοίνικα και την καταστροφή όλων των προσβεβλημένων φοινικόδεντρων, με στόχο τη μείωση των πληθυσμών του εντόμου. Ακόμα το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο προτείνει να γίνεται πολύ αυστηρός έλεγχος στη διακίνηση των φοινικοειδών που προέρχονται από τις προσβεβλημένες περιοχές και βέβαια να αξιολογηθούν όλα τα νεότερα δεδομένα σχετικά με τη διαχείριση του προβλήματος.

